چگونه قبوض برق و پس‌انداز بازنشستگی شما، بدون اطلاعتان خرج رونق هوش مصنوعی می‌شود؟
صندوق بین‌المللی پول نسبت به‌شکل‌گیری یک چرخه خطرناک تأمین مالی در صنعت هوش مصنوعی هشدار داد که در صورت شکست، بار سنگین آن بر دوش شهروندان عادی خواهد افتاد. اکنون هزینه‌های سرسام‌آور ساخت مراکز داده از طریق افزایش قبوض برق، یارانه‌های شهری و سرمایهگذاری صندوق‌های بازنشستگی تأمین می‌شود، در حالی که این شرط‌بندی بزرگ ممکن است هرگز به سودآوری مورد انتظار نرسد.
در یک نگاه (نکات کلیدی خبر)
خلاصه مهم‌ترین نکات و تحولات این گزارش برای مطالعه سریع
- صندوق بین‌المللی پول نسبت به یک چرخه بدهی ۱٫۴ تریلیون دلاری در هوش مصنوعی هشدار داده که بزرگ‌ترین ریسک متوجه بازارهای مالی جهان است.
- بخش بزرگی از سرمایه مراکز داده از طریق افزایش قبوض برق خانگی، تخفیف‌های مالیاتی کلان شهرداری‌ها و اعتبارات خصوصی تأمین می‌شود.
- وال‌استریت و نهادهای مالی نگران‌اند که ناتوانی استارتاپ‌ها در تحقق درآمدهای نجومی، بحرانی مشابه حباب اعتباری سال ۲۰۰۸ ایجاد کند.
صندوق بین‌المللی پول (IMF) به‌تازگی یک چرخه تأمین مالی ۱٫۴ تریلیون دلاری را بزرگ‌ترین ریسک تهدیدکننده بازارهای مالی جهان نامیده است. شاید فناوری هوش مصنوعی به‌خودی‌خود مشکلی نداشته باشد، اما شیوه تأمین هزینه‌های سرسام‌آور آن قطعاً نگران‌کننده است.
تمام ماجراهای تأمین مالی در نهایت به یک پرسش مشترک ختم می‌شوند: اگر این شرط‌بندی بزرگ شکست بخورد، چه کسی خسارتش را پرداخت می‌کند؟ برای یافتن پاسخ، کافی است به قبوض برق خود نگاه کنید.
بر اساس داده‌های مؤسسه PowerLines، شرکت‌های خصوصی توزیع برق در سال جاری میلادی از نهادهای تنظیم‌گر خواسته‌اند با افزایش رکوردشکن ۲۳٫۱ میلیارد دلاری تعرفه برق موافقت کنند؛ درخواستی که ۴۵٫۵ میلیون مشترک را تحت تأثیر قرار می‌دهد و محرک اصلی آن، تقاضای نجومی مراکز داده برای مصرف برق است. موتور محرکه رونق هوش مصنوعی با انرژی برق کار می‌کند و صورت‌حساب این انرژی، پیش از هر کس دیگری، برای خانواده‌ها صادر می‌شود.
مقصد بعدی این هزینه‌ها، پایه مالیاتی شهرهای شما است. به‌عنوان مثال، شهر ایندیاناپولیس به‌تازگی حدود ۲۴۰ میلیون دلار تخفیف مالیاتی به یک شرکت توسعه‌دهنده مراکز داده اعطا کرده که تنها وعده ایجاد ۷۵ فرصت شغلی را داده است؛ یعنی چشم‌پوشی از ۳٫۲ میلیون دلار از اموال عمومی به ازای هر شغل! اکنون شهرهای مختلف برای میزبانی این تأسیسات وارد رقابتی مخرب با یکدیگر شده‌اند و برق تخفیف‌خورده و ارتقای زیرساخت‌ها را به امید دستیابی به بازدهی اقتصادی پیشکش می‌کنند؛ بازدهی که شاید هیچ‌گاه محقق نشود. از سوی دیگر، ماه گذشته لایحه‌ای فدرال با هدف حمایت از مصرف‌کنندگان برق در برابر این فشارها، در مجلس سنای آمریکا رد شد.
سپس نوبت به به خطر افتادن پس‌اندازهای بازنشستگی می‌رسد. مؤسسه مورگان استنلی برآورد می‌کند مراکز داده تا سال ۲۰۲۸ به ۱٫۵ تریلیون دلار سرمایه بیرونی نیاز دارند که نزدیک به ۸۰۰ میلیارد دلار از آن از طریق اعتبارات خصوصی تأمین خواهد شد؛ اعتباراتی که بخش عمده منابع مالی آن‌ها را صندوق‌های بازنشستگی، شرکت‌های بیمه و سرمایه‌گذاران خرد در صندوق‌های غیربورسی تأمین می‌کنند. این وام‌ها به‌ندرت معامله می‌شوند و ارزش‌گذاری آن‌ها فوق‌العاده دشوار است. در همین حال، شرکت مدیریت دارایی آپولو (Apollo) پس از پرسش‌های مکرر نهادهای ناظر، ناچار شده است ارزش‌گذاری روزانه ۸۵۰ میلیارد دلار از دارایی‌های اعتباری خود را آغاز کند. مؤسسه رتبه‌بندی فیچ نیز اعلام کرده نرخ نکول (ناتوانی در بازپرداخت) اعتبارات خصوصی به‌تازگی به رکورد تاریخی ۶٫۳ درصد رسیده است.
این مقصدی است که سرمایه‌ها به سوی آن سرازیر می‌شوند؛ حال وقت آن است که ببینیم این سرمایه‌ها چگونه و از چه مسیری به این چرخه تزریق می‌شوند.
صندوق بین‌المللی پول در ارزیابی این ماه خود از هیجانات پیرامون هوش مصنوعی به این نتیجه رسید که خود فناوری بخش ترسناک ماجرا نیست، بلکه نحوه تأمین مالی آن است که باید مایه هراس باشد.
صندوق بین‌المللی پول در گزارش ثبات مالی جهانی ماه اکتبر، نحوه تأمین مالی هوش مصنوعی را به‌عنوان عامل اصلی بروز شوک در بازارهای مالی جهان معرفی کرد. این نهاد با بررسی ۱۴ توافق تجاری و سرمایهگذاری بزرگ هوش مصنوعی از سال ۲۰۲۳ به بعد، با پدیده‌ای مواجه شد که آن را «نامتعارف» خواند: یک حلقه بسته و دورانی.
این چرخه چگونه کار می‌کند؟ غول‌های بزرگ فناوری ابری موسوم به هایپراسکِیلرها، حدود ۳۰۰ میلیارد دلار سرمایه در قالب سهام به استارتاپ‌ها و شرکت‌های کوچک‌تر هوش مصنوعی تزریق کرده‌اند و در کنار آن، نزدیک به ۶۵۰ میلیارد دلار تعهد بدهی ایجاد کرده‌اند که بخشی از آن حتی در ترازنامه‌های مالی درج نشده است. در مقابل، این شرکت‌های هوش مصنوعی متعهد شده‌اند ۱٫۴ تریلیون دلار از درآمدهای آتی خود را مستقیماً به همین غول‌های ابری بازگردانند؛ مبالغی که قرار است در قالب قراردادهای اجاره مراکز داده، خرید ظرفیت پردازشی و توافق‌نامه‌های خدمات فنی پرداخت شود.
این نکته را دوباره مرور کنید: پولی که قرار است بدهی‌ها را بازپرداخت کند، پیشاپیش به همان شرکت‌هایی وعده داده شده که خودشان وام‌دهنده بوده‌اند! جیسون وو (Jason Wu) از صندوق بین‌المللی پول پیامد منفی این بازی را یک «ضربه سه‌گانه مهلک» می‌داند: «ارزش سرمایه‌گذاری‌های سهامی تبخیر خواهد شد، بازپرداخت اصل و سود بدهی‌ها بسیار دشوار می‌شود، و درآمدهای وعده‌داده‌شده در آینده نیز ممکن است هرگز محقق نشوند.» او در جمع‌بندی این ساختار می‌گوید: «آنچه این معاملات را در مقایسه با گذشته تا حدی غیرعادی می‌کند، تعهدات مربوط به درآمدهای آینده است؛ مسئله‌ای که به پیدایش این ساختار چرخشی و بسته انجامیده است.»
اصطلاح اختصاصی صندوق بین‌المللی پول برای چنین ساختاری، «ریسک معکوس» (Wrong-Way Risk) است؛ وضعیتی شکننده که در آن، با بروز نخستین تزلزل، ارزش تمام دارایی‌ها و تعهدات به‌طور هم‌زمان سقوط می‌کند.
تغییر ماهیت سرمایه در غول‌های فناوری
شرکت‌های بزرگ فناوری در بیشتر تاریخ خود، هزینه‌های پروژه‌ها را مستقیماً از جیب خود و با تکیه بر درآمدهای نقد سرشارشان می‌پرداختند. بانک تسویه‌حساب‌های بین‌المللی (BIS) گزارش ماه ژانویه خود درباره این دگرگونی بنیادین را «تأمین مالی رونق هوش مصنوعی: از جریان‌های نقدی به سوی بدهی» نام‌گذاری کرد. معنای این گزارش کاملاً روشن است: روزگار دستگاه‌های پول‌ساز نقدی سپری شده و توسعه زیرساخت‌های فناوری نوین اکنون مانند هر صنعت دیگری، با بدهی و پول‌های استقراضی تأمین می‌شود.
پابلو هرناندز دِ کوس (Pablo Hernandez de Cos)، رئیس بانک تسویه‌حساب‌های بین‌المللی، ماه گذشته اظهار داشت که بزرگ‌ترین شرکت‌های هوش مصنوعی در طول سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ بیش از ۱ تریلیون دلار هزینه خواهند کرد؛ رقمی که به‌مراتب فراتر از جریان نقدینگی در دسترس آن‌ها است و این فاصله تنها با انتشار بدهی و اعتبارات خصوصی پر می‌شود. حجم اعتبارات خصوصی اختصاص‌یافته به شرکت‌های هوش مصنوعی در سال گذشته به ۴۰ میلیارد دلار رسید، رقمی که در سال ۲۰۱۰ تنها ۳ میلیارد دلار بود.
این اعداد همچنان با سرعتی سرسام‌آور بالا می‌روند. طبق محاسبات بانک بارکلیز، غول‌های ارائه‌دهنده خدمات ابری، ابزارهای سرمایهگذاری مراکز داده و شرکت‌های ابری هوش مصنوعی در سال جاری ۳۴۶ میلیارد دلار سرمایه جذب کرده‌اند که بیش از دو برابر کل سال گذشته است. جالب اینکه شرکت آلفابت در ماه فوریه یک اوراق قرضه ۱۰۰ ساله به فروش رساند؛ نخستین اوراق قرضه یک قرنی در صنعت فناوری پس از موتورولا در سال ۱۹۹۷، که صف متقاضیان خرید آن ۱۰ برابر ظرفیت عرضه بود. وقتی وام‌دهندگان برای تأمین مالی صد ساله شما دست‌به‌یقه می‌شوند، باید از خود پرسید آن‌ها فکر می‌کنند چه چیزی از آینده می‌دانند که دیگران نمی‌دانند؟
شرکت خدمات املاک تجاری JLL این جریان را یک «ابَرچرخه سرمایهگذاری زیرساختی» توصیف می‌کند: ساخت نزدیک به ۱۰۰ گیگاوات ظرفیت جدید مراکز داده تا سال ۲۰۳۰ که به ۳ تریلیون دلار سرمایه نیاز دارد. امسال در ایالات متحده ۹ معامله اوراق قرضه شرکتی به ارزش ۲۵ میلیارد دلار یا بالاتر قیمت‌گذاری شده که بالاترین رقم در تمام ادوار به شمار می‌رود و عمده آن‌ها به شرکت‌های حوزه فناوری مربوط می‌شوند.
وقتی حتی وام‌دهندگان هم نگران می‌شوند
نشانه هشداردهنده دقیقاً در همین نقطه نمایان می‌شود؛ همان وال‌استریتی که مهندس و طراح این شبکه تأمین مالی بوده، حالا در برابر افکار عمومی شروع به اتخاذ مواضع محتاطانه و پوشش ریسک کرده است. دیوید سالومون (David Solomon)، مدیرعامل گلدمن ساکس، این هفته به تحلیلگران گفت توسعه مراکز داده آمریکا تا سال ۲۰۳۲ ممکن است به «بیش از ۱۰ تریلیون دلار» سرمایه نیاز داشته باشد، رقمی معادل سالانه حدود ۳٫۶ درصد از کل تولید ناخالص داخلی آمریکا. او سپس افزود: «مطمئناً زمانی فرا می‌رسد که این بازار بازتنظیم و ریست شود، و زمانی که این اتفاق بیفتد، بدون شک با تکانه‌ها و تلاطم‌های شدیدی همراه خواهد بود.»
هنگامی که از سالومون سؤال شد آیا تأمین مالی گلوگاه اصلی هزینه‌های هوش مصنوعی است یا خیر، او پاسخ داد گلدمن ساکس «در مورد ریسک‌هایی که می‌پذیرد و سرمایه‌ای که متعهد می‌شود بسیار گزینشی عمل می‌کند، به‌ویژه با توجه به اینکه نیازهای مالی مشتریان بزرگ‌تر و پیچیده‌تر شده است.» معنای شفاف این پاسخ این است: ما هم خطرات را به‌خوبی می‌بینیم و با احتیاط کامل دست به انتخاب می‌زنیم.
بازارهای اعتباری نیز با این ارزیابی هم‌عقیده‌اند. بلومبرگ گزارش می‌دهد معامله‌گران در حال حاضر احتمال بیش از ۲۰ درصدی را برای ناتوانی اوراکل در بازپرداخت بدهی‌هایش ظرف پنج سال آینده در نظر می‌گیرند. این احتمال برای اسپیس‌ایکس ۱۶ درصد و برای انویدیا، باارزش‌ترین شرکت روی کره زمین، به بیش از ۷ درصد رسیده است. البته این اعداد پیش‌بینی‌های قطعی نیستند، بلکه بازتاب انتظارات تلویحی بازار به شمار می‌روند؛ اما ترس در بازار هزینه دارد و این اعداد دقیقاً بهای همین نگرانی هستند.
ری دالیو (Ray Dalio)، سرمایه‌گذار کهنه‌کار، هفته گذشته در کنفرانسی در سنگاپور، هوش مصنوعی را یک «حباب کلاسیک» توصیف کرد و گفت: «فکر می‌کنم به نقطه ترکیدن این حباب بسیار نزدیک شده‌ایم.» جمله نیش‌دار و کنایه‌آمیز پایانی او هم این بود: «همه ادعا می‌کنند من یک میلیارد دلار ارزش دارم، اما بسیار خب، بروید و سعی کنید آن پول را نقد کرده و خرج کنید!»
وقتی تمام این قطعات را کنار هم بگذاریم، تصویر نگران‌کننده‌ای شکل می‌گیرد: فناوری ظرف چند ماه تغییر می‌کند، اما بدهی‌های این دارایی‌ها در دوره‌های چند ده‌ساله تأمین مالی می‌شوند. بانک تسویه‌حساب‌های بین‌المللی هشدار داده که چنین تعدیل قیمتی در بازارها، پتانسیل آن را دارد که به اندازه شوک اعتباری بحران سال ۲۰۰۸ مخرب باشد؛ نه لزوماً با همان ماهیت، اما با همان الگوی دومینووار.
تونانتزین کارمونا (Tonantzin Carmona)، مدیر سیاست‌های اقتصادی در اندیشکده سنتری فاندیشن، تأکید می‌کند: «مسئله نگران‌کننده این است که مردم عادی از چندین مسیر مجزا در معرض این شرط‌بندی سفته‌بازانه قرار گرفته‌اند. آن‌ها در حال حاضر از طریق قبوض گران‌تر برق و یارانه‌های دولتی به تأمین مالی این زیرساخت‌ها کمک می‌کنند، در حالی که ممکن است پس‌اندازهای بازنشستگی آن‌ها نیز به همین سرمایه‌گذاری‌ها گره خورده باشد. اگر این سرمایه‌گذاری‌ها به سودآوری ختم نشوند، اصلاً معلوم نیست ابعاد پیامدهای مالی آن تا کجا پیش خواهد رفت یا چه حجمی از این بار مالی در نهایت بر دوش خانواده‌ها سنگینی خواهد کرد.»
برای درک این چالش بزرگ، هیچ نیازی به پیش‌بینی حتمی سقوط بازار نیست؛ کما اینکه صندوق بین‌المللی پول هم‌چنین ادعایی نکرده است. کارشناسان این نهاد صرفاً مفاد قراردادها را بازخوانی کرده و با سازوکاری روبه‌رو شده‌اند که تنها در صورتی کار می‌کند که همه چیز به‌طور هم‌زمان، بدون کوچک‌ترین نقصی پیش برود. شاید رونق هوش مصنوعی همان آینده درخشان باشد، اما در مقطع کنونی، ما با یک شرط‌بندی ۱۰ تریلیون دلاری با پول استقراضی روبه‌رو هستیم که بلیت ریسک آن به دست خانواده‌ها، شهرداری‌ها و صندوق‌های بازنشستگی سپرده شده است؛ حال باید پرسید چه کسی بدون اجازه، پای آن‌ها را به این بازی پرخطر باز کرده است؟
برچسب های مرتبط
مطالب مرتبط و پیشنهادی
تهدیدهای دوگانه هوش مصنوعی و کوانتوم؛ چرا سازمان‌ها باید به امنیت سایبری پیش‌دستانه روی بیاورند؟
با ورود هوش مصنوعی و رایانش کوانتومی به میدان نبردهای سایبری، مهاجمان حملاتی سریع‌تر، خودکار و مخرب‌تر ترتیب می‌دهند. در این عصر جدید، تکیه بر اقدامات واکنشی پس از وقوع فاجعه کارساز نیست و سازمان‌ها ناچارند با مدل‌هایی چون اعتماد صفر و مدیریت مداوم ریسک، سپری پیش‌دستانه برای بقای خود بسازند.
اتحاد ۳٫۶ میلیارد دلاری غول‌های جمع‌آوری داده وب؛ انفجار تقاضای ایجنت‌های هوش مصنوعی بازار را یکپارچه کرد
پنج شرکت بزرگ فعال در حوزه استخراج داده وب و پراکسی از جمله اکسی‌لبز با تشکیل هلدینگی ۳٫۶ میلیارد دلاری به نام سورس زیر یک چتر واحد گرد هم آمدند. مدیران این مجموعه اعلام کرده‌اند انفجار تقاضا از سوی ایجنت‌های هوش مصنوعی و نیاز مبرم آن‌ها به داده‌های زنده اینترنت، محرک اصلی این اتحاد بزرگ بوده است.
تایوان برای حمایت از زنجیره تأمین انویدیا، در خاک آمریکا شهرک‌های صنعتی می‌سازد
دولت تایوان قصد دارد با جذب میلیاردها دلار سرمایه، چندین شهرک صنعتی در خاک آمریکا برای شرکت‌های همکار و زنجیره تأمین انویدیا تأسیس کند. نخستین مجتمع در ایالت تگزاس با هزینه‌ای بالغ بر ۴ میلیارد دلار احداث خواهد شد تا به استقرار آسان‌تر شرکت‌های کوچک‌تر سخت‌افزاری کمک کند.
دیدگاه ها و گفتگوی تخصصی
نظرات خود را با جامعه مخاطبان وایر ای آی در میان بگذارید
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است
اولین نفری باشید که دیدگاه، تحلیل یا دیدگاه خود را درباره این موضوع با دیگران به اشتراک می گذارد.