اثر ثروت هوش مصنوعی در بازار سهام؛ رکوردهای نجومی وال‌استریت و شکافی که عمیق‌تر می‌شود

بخش اعظم ثمرات و منافع تب‌وتاب هوش مصنوعی، دست‌کم برای انسان‌ها، مستقیماً سر از بازار سهام درآورده است؛ اما ماجرا اینجاست که در این جشن بزرگ، خیلی‌ها بیرون گود مانده‌اند و سهمی از این سفره ندارند.

چرا این موضوع اهمیت دارد: رکوردهای تاریخی ثروت ناشی از سودهای بازار سهام به سوخت اصلی مخارج بالای مصرف‌کنندگان و رشد کلی اقتصاد تبدیل شده است؛ با این حال، وضعیت بسیار شکننده به نظر می‌رسد، چون در دنیای مالی هر چیزی که اوج می‌گیرد، بالاخره روزی سقوط هم دارد.

• علاوه بر این، بخش زیادی از مردم و به‌ویژه خانوارهای کم‌درآمد، عملاً هیچ حضور یا سرمایه‌ای در بازار سهام ندارند و این روز‌ها دارند زیر فشار کاهش دستمزدهای واقعی، بنزین گران‌تر و تورم سمجی که پایین نمی‌آید دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

به روایت آمار و ارقام: بر اساس داده‌های بانک مرکزی آمریکا (فدرال رزرو)، ثروت شهروندان این کشور در سه‌ماهه دوم سال با جهشی ۱۲.۸ تریلیون دلاری روبه‌رو شد که موتور اصلی‌اش رشد نزدیک به ۱۱ تریلیون دلاری در دارایی‌های سهام و ابزار‌های مالی بوده است؛ رکوردی که بزرگ‌ترین افزایش دلاری در یک سه‌ماهه در طول تاریخ محسوب می‌شود.

• مجموع ارزش سهام در اختیار خانوارها در سه‌ماهه دوم از ۶۳ تریلیون دلار در سه‌ماهه اول به رقم بی‌سابقه ۷۴ تریلیون دلار رسید که یک سقف تاریخی تازه است.

نگاهی به تصویر بزرگ‌تر: کریشنا گوها، رئیس بخش اقتصاد در مؤسسه Evercore ISI که در یادداشت تحلیلی خود به بررسی اثرات ثروت ناشی از این جهش پرداخته، می‌گوید: «رونق خیره‌کننده هوش مصنوعی و انتظارات از درآمدهای رویایی آینده که از این فناوری سرچشمه می‌گیرد، رشدهای سرسام‌آور و خارق‌العاده‌ای برای ارزش بازار سهام رقم زده است.»

• به گفته او، همین افزایش دارایی به پیشرانه اصلی خرج کردن در اقتصاد تبدیل شده، تا جایی که اکنون نیمی از کل رشد مصرف به لطف همین اثر ثروت پیش می‌رود.
• در سوی دیگر، برای اقشار کم‌درآمدتر که ثروت چندانی ندارند، بازپرداخت‌های مالیاتی و دست دراز کردن به پس‌اندازها بوده که فعلاً چرخ مخارج زندگی‌شان را به‌سختی روی ریل نگه داشته است.

به گفته او، دیگر با یک اقتصاد K‌شکل طرف نیستیم، بلکه با یک «اقتصاد تمساحی» (Gator Economy) روبه‌روییم؛ درست مثل دهان باز یک تمساح که فک پایینی آن ثابت و چسبیده به زمین مانده و فک بالایی رو به آسمان نشانه رفته و آماده بلعیدن است.

نگاهی به جزئیات: طبق آمار‌های ناشناس به‌دست‌آمده از بیش از ۲۰ میلیون حساب بانکی در جی‌پی مورگان چیس (JPMorgan Chase)، سهم افرادی که سود سرمایه‌گذاری‌های خود را نقد و از حساب‌هایشان برداشت می‌کنند، نسبت به سال ۲۰۱۹ دقیقاً دو برابر شده است.

• افراد پردرآمد بالای ۶۵ سال پیشتاز این برداشت‌ها هستند، هرچند این بانک تأکید می‌کند که افزایش برداشت سود تقریباً در تمامی گروه‌های سنی و درآمدی به چشم می‌خورد.

نکته پنهان ماجرا: به دلیل رشد نجومی و خیره‌کننده بازار سهام، وال‌استریت امروز نقشی به مراتب پررنگ‌تر و حیاتی‌تر از همیشه در سرنوشت کل اقتصاد پیدا کرده است.

• فعالان بازار هم بخش بیشتری از سودهای سرمایه‌گذاری خود را خرج می‌کنند و هم از نظر روانی چون حس پولدارتر شدن دارند، دست‌ودلبازانه‌تر پول خرج می‌کنند.

چه چیزی را باید زیر نظر داشت: گوها هشدار می‌دهد که اگر روزی ورق برگردد و بازار سهام وارد فاز نزولی شود، کل اقتصاد بسیار آسیب‌پذیرتر از شرایط عادی خواهد بود.

واقعیت می‌دانی: با اینکه شمار بیشتری از شهروندان مقداری پول در بورس دارند، اما واقعیت این است که بخش اعظم این سودهای هنگفت فقط به جیب پولدارترین‌ها می‌رود.

• طبق داده‌های فدرال رزرو، یک درصد ثروتمند جامعه در سه‌ماهه دوم ۵۱ درصد از کل سهام و صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک را در اختیار داشته‌اند، در حالی که سهم ۵۰ درصد پایینی جامعه حتی به ۱ درصد هم نرسیده است.
• از آنجا که بخش عمده سودهای بازار سهام به جیب طبقه فوق‌ثروتمند می‌رود، اثر آن بر مصرف کمی تعدیل می‌شود؛ چرا که بر اساس پژوهش سال گذشته فدرال رزرو، هر یک دلار ثروت اضافه‌ای که در بازار به دست می‌آید، در نهایت به حدود یک سنت مخارج مصرفی ختم می‌شود.

حرف آخر: همیشه می‌گویند بورس نمایانگر کل اقتصاد نیست، اما این روز‌ها اوضاع به‌گونه‌ای پیش رفته که بیش از هر زمان دیگری انگار بورس و اقتصاد یکی شده‌اند.

نمودار تکمیلی:

رد پای جریان سرمایه: مدتی است که سهام، و نه مسکن، به بزرگ‌ترین دارایی در سبد مالی خانوارها تبدیل شده و شکاف میان این دو پیوسته در حال افزایش است.