هجوم سنگین سرمایه‌ها به هوش مصنوعی نفس بازار را گرفت؛ زنگ خطر «بیماری هلندی» در اقتصاد آمریکا!

سرمایه‌گذاری روی هوش مصنوعی این روز‌ها تقریباً تمام اکسیژن بازارهای مالی آمریکا را بلعیده و نگرانی‌های وال‌استریت درباره اثر بیرون‌راندن (Crowding-out effect) بقیه بخش‌های اقتصادی حسابی بالا گرفته است.

چرا اهمیت دارد؟ هجوم سیل‌آسای پول به سمت یک حوزه خاص، هزینه استقراض و گرفتن وام را برای همه بالا برده است؛ از خود دولت آمریکا و کسب‌وکارهای غیرمرتبط با هوش مصنوعی گرفته تا مردم عادی که حالا برای وام مسکن یا خرید خودرو باید نرخ‌های سود سرسام‌آوری بپردازند.

اوضاع از چه قرار است؟ بازده اوراق قرضه ده‌ساله خزانه‌داری آمریکا که معیاری بسیار حیاتی برای تعیین نرخ سود استقراض به شمار می‌رود، به حدود ۵.۲۲ درصد رسیده است.

• این رقم نسبت به ۴.۷۵ درصد ماه اوت جهش چشمگیری داشته و به بالا‌ترین سطح خود از سال ۲۰۰۷ تا به امروز رسیده است.
• کریشنا گوها (Krishna Guha)، از تحلیلگران ارشد موسسه Evercore، در یادداشتی هشدار داده که افزایش بازدهی اوراق قرضه جهانی از ابتدای ماه سپتامبر با سوخت‌گیری از تب هوش مصنوعی و قیمت انرژی، تأمین مالی و وام‌گیری بسیاری از بخش‌های غیرمرتبط با AI را پس می‌زند و به حاشیه می‌راند.

تصویر بزرگ‌تر: با وجود بالا رفتن هزینه وام‌گیری، ولع غول‌های فناوری برای توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی پایان‌ناپذیر است. غول‌های ابری و هایپراسکیلرها مانند آمازون، آلفابت، مایکروسافت، متا و اوراکل، در کنار شرکت‌های سازنده دیتاسنتر و تأمین انرژی، مقادیر سرسام‌آوری سرمایه استقراض می‌کنند.

• هم‌زمان بازار سهام آمریکا هم رونق فوق‌العاده‌ای را تجربه می‌کند؛ سرمایه‌گذاران خارجی پول‌های هنگفتی را به بازار سهام تزریق کرده‌اند و رکوردهای تاریخی جدیدی به جا گذاشته‌اند.

به روایت آمار: آمار‌های مربوط به ماه ژوئیه نشان می‌دهد که خالص خرید اوراق قرضه شرکتی آمریکا توسط سرمایه‌گذاران خارجی، از خرید اوراق قرضه خزانه‌داری دولت پیشی گرفته است.

پشت پرده ماجرا: نتیجه این وضعیت چیزی نیست جز داغ‌تر شدن رقابت بر سر جذب پول سرمایه‌گذاران.

• یشا یاداو (Yesha Yadav)، استاد حقوق دانشگاه وندربیلت و متخصص ساختار بازار خزانه‌داری، در گفت‌وگویی می‌گوید: «مردم پیش خودشان می‌گویند وقتی می‌توانیم پولمان را به بازار سهام پربازده ببریم، چرا باید آن را در بدهی‌های دولتی بخوابانیم؟»
• او تأکید می‌کند: «بازار اوراق قرضه دولتی حالا باید رقابتی بسیار فشرده و سخت را با این حوزه‌های پرطرفدار پیش ببرد.»

نکته جالب اینجاست: در شرایط عادی و با بالا رفتن نرخ بهره، سرمایه‌گذاری‌ها باید کاهش پیدا کند و شرکت‌ها به دلیل هزینه‌بر شدن وام، دست از استقراض بکشند.

• اما به نظر می‌رسد دنیای هوش مصنوعی اصلاً گوشش بدهکار بالا رفتن نرخ بهره نیست و کم‌ترین حساسیتی به گران شدن پول نشان نمی‌دهد!

کارشناسان چه می‌گویند؟ تورستن اسلوک (Torsten Slok)، اقتصاددان ارشد موسسه آپولو (Apollo)، در تحلیل اخیر خود نوشت: «رونق بی‌اعتنا به نرخ بهره هوش مصنوعی، با مکیدن سرمایه، برق و نیروی کار از بخش‌های آسیب‌پذیری مثل مسکن و خودروسازی، در حال ایجاد نشانه‌هایی از "بیماری هلندی" در اقتصاد آمریکاست.»

• اصطلاح «بیماری هلندی» نخستین‌بار در سال ۱۹۷۷ توسط نشریه اکونومیست ابداع شد تا توضیح دهد چگونه کشف یک میدان عظیم گاز طبیعی در هلند باعث جهش ارزش پول ملی شد و در نتیجه آن، کل بخش تولید و صادرات صنعتی این کشور تضعیف گردید.
• در واقع این اصطلاح بیانگر وضعیتی است که در آن، رونق بیش از حد یک حوزه خاص، بقیه بخش‌های اقتصاد را کاملاً تحت‌الشعاع قرار می‌دهد.

اما روی دیگر سکه: نشانه‌هایی وجود دارد که نشان می‌دهد عطش استقراض برای هوش مصنوعی ممکن است تا حدی کند شده باشد. طبق داده‌های مورگان استنلی که در فایننشال تایمز منتشر شده، میزان انتشار اوراق بدهی مرتبط با هوش مصنوعی در سطح جهان طی ماه سپتامبر به ۲۳ میلیارد دلار رسید؛ رقمی که تقریباً نصف آمار ماه اوت بوده و فاصله معناداری با رکورد ۱۱۳ میلیارد دلاری ماه ژوئن دارد.

چه چیزی را باید زیر نظر داشت؟ لیاقت احمد (Liaquat Ahamed)، نویسنده کتاب‌های مشهور «اربابان امور مالی» و «۱۸۷۳» درباره تاریخچه بحران‌های اقتصادی جهان، در گفت‌وگویی هشدارآمیز گفت: «جهش نرخ بهره دقیقاً همان اتفاق کلاسیکی است که در پایان هر دوره رونق سرمایه‌گذاری در بخش خصوصی رخ می‌دهد.»

• او در ادامه توضیح می‌دهد: «ما در طول تاریخ آمریکا چهار یا پنج نمونه از این رونق‌های شدید سرمایه‌گذاری خصوصی داشته‌ایم و همگی به یک شکل به پایان رسیده‌اند؛ بالا رفتن بیش از حد نرخ بهره و در پی آن، موجی از نکول و ناتوانی در بازپرداخت بدهی‌ها.»