کارکنان شرکت‌های هوش مصنوعی شاید چتهای خصوصی شما را بخوانند؛ چگونه از اطلاعات خود محافظت کنیم؟

شاید مواردی را با ChatGPT در میان گذاشته باشید که هرگز به یک فرد غریبه نمی‌گویید؛ برای مثال شاید درباره یک نگرانی پزشکی سؤال پرسیدهاید، جزئیات مشاجره با همسرتان را برای دریافت مشاوره مطرح کردهاید یا فایلی حاوی اطلاعات مالی را روی آن بارگذاری کردهاید.

اما پیش از آنکه گفتگوی بعدی خود را آغاز کنید، نکته مهمی وجود دارد که باید از آن آگاه باشید: کارکنان واقعی در شرکت‌های هوش مصنوعی ممکن است بتوانند بخشی از پیام‌ها و اطلاعاتی را که به اشتراک می‌گذارید، بخوانند.

شرکت‌های OpenAI، گوگل، مایکروسافت و Anthropic همگی سیاست‌هایی دارند که اجازه می‌دهد برخی از گفتگوها توسط کارشناسان انسانی بررسی شوند؛ این کار چه برای ارتقای سیستم‌های هوش مصنوعی باشد، چه با هدف پیگیری نقض احتمالی قوانین ایمنی یا عیبیابی مشکلات فنی صورت گیرد.

این موضوع به این معنا نیست که فردی پشت مانیتور نشسته است تا تکتک پیام‌های ارسالی شما را بخواند، اما این فرض که گفتگوهای شما صرفاً میان خودتان و چت‌بات باقی می‌ماند نیز دقیق نیست. از سوی دیگر، پاک کردن گفتگو همیشه بهمعنای حذف فوری تمام نسخه‌های آن توسط شرکت نخواهد بود؛ برای نمونه در خصوص گوگل، گفتگوهای بازبینی شده توسط نیروهای انسانی در Gemini حتی پس از پاک‌سازی فعالیت کاربری، ممکن است تا ۳ سال در سرورهای این شرکت باقی بمانند.

در ادامه بررسی می‌کنیم که در واقعیت چه بر سر پیام‌های شما می‌آید، چه کسانی امکان خواندن آنها را دارند و برای محافظت از حریم خصوصی خود چه اقداماتی می‌توانید انجام دهید.

بله، انسان‌ها می‌توانند برخی از مکالمات شما با هوش مصنوعی را بخوانند

هنگامی که پرسشی را در ChatGPT، Gemini یا Claude مینویسید، پیام شما معمولاً به سرورهای شرکت سازنده ارسال می‌شود؛ جایی که مدل هوش مصنوعی آن را پردازش کرده و پاسخی برایش تولید می‌کند.

بخش اعظم این فرایند کاملاً خودکار است، اما شرکت‌های هوش مصنوعی برای ارزیابی برخی گفتگوها از بازبین‌های انسانی نیز کمک می‌گیرند. دلایل متعددی برای این بازبینی وجود دارد که مسئله ایمنی یکی از مهم‌ترین آنهاست. شرکت‌های توسعه‌دهنده هوش مصنوعی از سیستم‌های خودکار برای شناسایی درخواست‌های بالقوه خطرناک، نقض خطمشی‌ها و فعالیت‌های مشکوک بهره می‌برند؛ بنابراین برخی از مکالمات حساس برای بررسی بیشتر در اختیار ناظران انسانی قرار می‌گیرند.

یکی دیگر از علل ارزیابی گفتگوها، ارتقا و بهینه‌سازی عملکرد خود هوش مصنوعی است. بسته به تنظیمات حساب کاربری شما و سیاست‌های شرکت، گفتگوهای منتخب ممکن است برای سنجش کیفیت پاسخ‌ها، شناسایی اشتباهات و کمک به بهبود مدل‌های آینده بهکار گرفته شوند.

این شرکت‌ها عموماً تمهیداتی را برای محافظت از هویت کاربران در طول فرایند بازبینی شرح می‌دهند که مواردی مانند محدودسازی دسترسی کارکنان و حذف اطلاعات هویتی را در بر می‌گیرد. با این حال، حذف نام کاربر یا مشخصات حساب کاربری لزوماً تمامی اطلاعات و نکات حساس مطرحشده در جریان یک گفتگو را پاک نمی‌کند.

به‌عنوان مثال، گفتگویی درباره یک تشخیص پزشکی خاص، اختلافات کاری در محیط شغل یا یک بحران مالی مشخص، حتی بدون پیوست بودن نام کاربر نیز می‌تواند حاوی جزئیات کاملاً شخصی و قابل شناسایی باشد.

تفاوت بنیادین در این است که بازبینی انسانی برای تمامی مکالمات رخ نمی‌دهد و مقررات این موضوع بسته به چتباتی که از آن استفاده می‌کنید متفاوت خواهد بود.

غول‌های فناوری با پیام‌ها و گفتگوهای شما چه می‌کنند؟

ChatGPT

شرکت OpenAI اجازه دارد از گفتگوهای کاربران نسخه عادی ChatGPT برای آموزش و بهبود مدل‌های خود استفاده کند، مگر آنکه کاربر این قابلیت را غیرفعال کرده باشد. شما می‌توانید با رفتن به بخش Settings > Data Controls و خاموش کردن گزینه Improve the model for everyone، جلوی استفاده از پیام‌های خود را بگیرید.

با این وجود، خاموش کردن گزینه آموزش مدل بهمعنای آن نیست که تمامی مکالمات از دسترس بازبین‌های انسانی خارج می‌شوند.

در بخش پرسش‌های متداول کنترل داده‌های OpenAI توضیح داده شده است که گفتگوهای موقت (Temporary Chats) برای آموزش مدل استفاده نمی‌شوند، اما ممکن است به‌دلیل نظارت بر سوءاستفاده‌های احتمالی مورد بازبینی قرار گیرند. چتهای موقت در تاریخچه معمول شما ثبت نمی‌شوند و عموماً پس از ۳۰ روز از سرورهای OpenAI حذف میگردند.

در مورد گفتگوهای ذخیرهشده عادی، OpenAI اعلام کرده است که حذف چت، آن را بلافاصله از حساب شما پاک می‌کند و برای حذف دائمی طی ۳۰ روز آینده در صف قرار می‌دهد؛ مگر آنکه داده‌ها پیشتر ناشناسسازی شده باشند یا نگهداری آنها بهدلایل قانونی یا امنیتی الزامی باشد.

Google Gemini

گوگل با صراحت و شفافیت ویژهای نحوه دسترسی بازبین‌های انسانی به مکالمات را توضیح داده است.

طبق اطلاعات مرکز حریم خصوصی برنامه‌های Gemini در گوگل، برخی از گفتگوها با هدف ارتقای سرویس‌ها و کمک به حفاظت از کاربران، توسط نیروهای انسانی بازبینی می‌شوند.

گوگل اظهار می‌کند گفتگوهایی که برای بررسی به شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات بازبینی ارسال می‌شوند، پیش از ارزیابی کاملاً از حساب کاربری کاربران تفکیک و بیهویت میگردند.

اما در اینجا یک نکته و تبصره بسیار مهم وجود دارد: چتهایی که توسط بازبین‌های انسانی بررسی شده‌اند می‌توانند تا ۳ سال نگهداری شوند و پاک کردن تاریخچه فعالیت‌های برنامه Gemini نیز باعث حذف آن مکالمات بازبینیشده نمی‌شود.

گوگل به کاربران اجازه می‌دهد گزینه Keep Activity را خاموش کنند؛ اقدامی که مانع از بهکارگیری مکالمات بعدی برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی این شرکت می‌شود، مگر آنکه کاربر شخصاً بازخورد ارسال نماید.

حتی با غیرفعال کردن این گزینه، مکالمات ممکن است تا ۷۲ ساعت برای ارائه خدمات و اهداف ایمنی نگهداری شوند. گوگل اعلام کرده است که در این مدت نیز بازبینی انسانیِ محدودی ممکن است برای حفاظت از سیستم‌ها و کاربران انجام شود؛ بنابراین، خاموش کردن تاریخچه فعالیت میزان استفاده از مکالمات شما را کاهش می‌دهد، اما تضمین صددرصدی نمی‌دهد که هیچ انسانی هرگز آنها را نخواهد دید.

Microsoft Copilot

مایکروسافت در موضوع بازبینی انسانی رویکردی کاملاً مستقیم و صریح دارد. در پرسش‌های متداول حریم خصوصی Copilot تأیید شده است که برخی مکالمات با اهداف بهبود محصول و ایمنی دیجیتال، تحت بازبینی خودکار و انسانی قرار می‌گیرند.

هم‌چنین پیام‌هایی که مشکوک به نقض منشور رفتاری مایکروسافت تشخیص داده شوند ممکن است بررسی شوند. مایکروسافت تصریح می‌کند که کاربران نمی‌توانند به‌طور کامل از بازبینی انسانی انصراف دهند؛ زیرا هنگام تحقیق درباره تخلفات احتمالی، بررسی محدود توسط کارشناسان ضروری است.

شما می‌توانید از استفاده از مکالمات آینده خود برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی مولد مایکروسافت انصراف دهید، اما این شرکت توضیح می‌دهد که این اقدام مانع از کاربردهای دیگر از جمله امنیت، انطباق با قوانین و برخی بهبودهای فنی محصول نخواهد شد.

این یعنی غیرفعال کردن آموزش مدل، تضمین قطعی و فراگیری در برابر عدم دسترسی انسان‌ها ایجاد نمی‌کند.

Anthropic Claude

شرکت Anthropic نیز اجازه بازبینی برخی مکالمات را می‌دهد، هرچند محدودیت‌هایی برای نحوه دسترسی به این اطلاعات تعیین کرده است. طبق توضیحات Anthropic درباره دسترسی به گفتگوهای Claude، پیام‌هایی که برای بهبود مدل استفاده می‌شوند، پیش از بازبینی از اطلاعات هویتی حساب کاربری تفکیک میگردند.

دسترسی به این داده‌ها فقط به تعداد معدودی از پرسنل فعال در آموزش مدل محدود است و Anthropic می‌گوید از ابزارهایی برای پالایش و پنهانسازی اطلاعات حساس بهره می‌گیرد.

کاربران می‌توانند از طریق تنظیمات حریم خصوصی Claude، استفاده یا عدم استفاده از پیام‌های واجد شرایط را برای آموزش مدل کنترل کنند.

با این حال، Anthropic نیز پردازش‌های مربوط به مسائل ایمنی را یک استثنا می‌داند. مکالماتی که توسط سیستم‌های ایمنی علامتگذاری می‌شوند، ممکن است برای شناسایی محتوای مخرب، اجرای قوانین و ارتقای سامانه‌های حفاظتی بازبینی شوند.

چتهای ناشناس (Incognito Chats) در Claude برای آموزش عمومی مدل استفاده نمی‌شوند و در تاریخچه چتها ذخیره نمی‌شوند، اما همچنان برای یک دوره محدود که عموماً ۳۰ روز است در سرورها نگهداری میگردند.

درست مانند سایر پلتفرم‌ها، انصراف از آموزش مدل با جلوگیری از هرگونه بازبینی احتمالی، دو موضوع کاملاً مجزا هستند.

حذف گفتگوهای هوش مصنوعی همیشه بهمعنای پاک شدن آنها نیست

یکی از بزرگ‌ترین تصورات اشتباه درباره حریم خصوصی چت‌باتها این است که حذف گفتگو باعث ناپدید شدن دائمی آن می‌شود. در دنیای واقعی، پاک کردن یک چت از تاریخچه قابل مشاهده و حذف قطعی آن از سرورهای شرکت، دو فرایند کاملاً جداگانه به‌شمار می‌روند.

شرکت OpenAI عموماً گفتگوهای حذفشده ChatGPT را برای پاک‌سازی همیشگی ظرف مدت ۳۰ روز در صف قرار می‌دهد؛ مگر در مواردی که تعهدات قانونی و امنیتی وجود داشته باشد یا داده‌ها پیش از آن ناشناسسازی شده باشند.

سیاست گوگل در این میان توجه بیشتری می‌طلبد؛ زیرا مکالمات Gemini که توسط ناظران انسانی بازبینی شده‌اند، حتی پس از پاک‌سازی سابقه فعالیت در برنامه‌های Gemini توسط کاربر، ممکن است تا ۳ سال در سرورهای این شرکت ذخیره باقی بمانند.

این مسئله بهمعنای نگهداری تمام چتهای پاکشده بهمدت ۳ سال نیست، بلکه این قاعده صرفاً مکالماتی را شامل می‌شود که تحت بازبینی انسانی قرار گرفته‌اند. با این وجود، همین موضوع نشان می‌دهد که چرا کاربران نباید تصور کنند پاک کردن یک گفتگو معادل حذف آنی و برگشتناپذیر تمام نسخه‌های آن است.

هم‌چنین باید به یاد داشت که غیرفعال کردن آموزش مدل معمولاً بر نحوه استفاده از مکالمات اثر می‌گذارد، نه لزوماً بر مدتزمان نگهداری آنها در پایگاه‌های داده یا دسترسی کارشناسان به آنها بهدلایل امنیتی.

خرید اشتراک پولی بهمعنای حریم خصوصی بیشتر نیست

پرداخت هزینه برای اشتراک ChatGPT Plus یا سایر چت‌باتهای پولی ضامن حفظ کامل حریم خصوصی نیست. شاید تصور کنید پرداخت هزینه ماهانه لایه‌های امنیتی و حفاظتی محکمتری به‌همراه دارد، اما داشتن اشتراک در سرویس‌هایی مانند ChatGPT Plus، Claude Pro یا طرح‌های پولی Gemini مکالمات شما را به‌طور خودکار محرمانه نمی‌کند و آنها را از سیاست‌های عمومی حفظ حریم خصوصی معاف نمی‌سازد.

سرویس‌هایی مانند ChatGPT Enterprise و راهکارهای هوش مصنوعی ویژه شرکت‌ها و کسبوکارها اغلب حمایت‌های قراردادی ویژهای ارائه می‌دهند و با کنترل مدیریتی دقیق‌تر، استفاده از اطلاعات مشتریان برای آموزش مدل‌ها را محدود یا ممنوع می‌کنند.

با این حال، این سطح از حفاظت نیز بسته به ارائه‌دهنده و نوع محصول متفاوت است و نباید آن را تضمینی مطلق دانست که بر اساس آن هیچ فرد مجازی هرگز نمی‌تواند به داده‌ها دسترسی داشته باشد.

برای کاربران عادی، واقعبینانهترین فرض این است که اشتراک پولی چت‌باتها اساساً امکانات، قابلیت‌ها و سرعت بالاتری در اختیارتان قرار می‌دهد، نه سطح رازداری و محرمانگی مطلقی که از یک پزشک، وکیل یا مشاور حقوقی انتظار دارید.

چگونه مانع استفاده از چتهای خود برای آموزش هوش مصنوعی شویم؟

خبر خوب این است که هر چهار پلتفرم اصلی ابزارهایی در اختیار کاربران گذاشته‌اند تا بتوانند میزان استفاده از پیام‌ها و مکالمات خود را به حداقل برسانند.

برای دسترسی به این تنظیمات می‌توانید مراحل زیر را دنبال کنید:

• ChatGPT: به بخش Settings > Data Controls بروید و گزینه Improve the model for everyone را خاموش کنید. علاوه بر این می‌توانید از چت موقت (Temporary Chat) برای مکالماتی استفاده کنید که مایل نیستید در تاریخچه ذخیره شوند یا برای آموزش مدل بهکار روند.
• Gemini: به بخش Settings & help > Activity رفته و گزینه Keep Activity را غیرفعال نمایید. این کار مانع از استفاده از پیام‌های بعدی برای آموزش مدل‌های گوگل می‌شود، مگر اینکه خودتان بازخورد ثبت کنید. امکان استفاده از چتهای موقت نیز در این پلتفرم فراهم است.
• Claude: به مسیر Settings > Privacy مراجعه کرده و گزینه Help improve our AI models را بررسی و غیرفعال کنید. هم‌چنین می‌توانید از حالت گفتگوی ناشناس (Incognito Chats) استفاده کنید که برای آموزش عمومی مدل بهکار گرفته نمی‌شود.
• Microsoft Copilot: تنظیمات پروفایل خود را باز کرده و به مسیر Privacy > Training on conversation activity بروید. با خاموش کردن این گزینه، از بهکارگیری گفتگوهای آینده برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی مولد مایکروسافت جلوگیری خواهید کرد.

این تنظیمات تغییر مثبتی در حفظ داده‌ها ایجاد می‌کنند، اما هیچیک بهمعنای تضمین کامل عدم بازبینی مکالمات بهدلایل ایمنی، مسائل امنیتی یا الزامات قانونی نیستند.

۵ روش مؤثر برای محافظت از حریم خصوصی در چت با هوش مصنوعی

اگر به‌طور مداوم از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده می‌کنید، رعایت چند نکته ساده می‌تواند حجم اطلاعات شخصی فاششده را به‌شدت کاهش دهد.

۱. اطلاعاتی را که دوست ندارید دیگران ببینند به اشتراک نگذارید: از وارد کردن رمزهای عبور، شماره‌های هویتی و ملی، اطلاعات حساب بانکی، پرونده‌های حساس پزشکی یا اسناد محرمانه کاری در چت‌باتها خودداری کنید. حتی زمانی که شرکت‌ها مدعی محافظت از حریم خصوصی هستند، به حداقل رساندن داده‌های ارسالی ساده‌ترین و مطمئنترین سپر دفاعی است.

۲. پیش از ارسال، مشخصات شناسایی را پاک کنید: اگر می‌خواهید هوش مصنوعی یک سند را بررسی کند یا در حل یک موضوع حساس به شما یاری رساند، نام‌های واقعی، نشانی‌ها، شماره حساب‌ها و سایر جزئیات هویتی را با واژگان فرضی یا متغیرهای جایگزین عوض کنید. به این نکته دقت داشته باشید که گاهی لحن و بافت کلی متن حتی بدون وجود نام، می‌تواند هویت فرد را فاش کند.

۳. گزینه آموزش مدل را خاموش کنید: به‌جای آنکه فرض کنید تنظیمات پیش‌فرض در امنترین حالت قرار دارد، شخصاً بخش حریم خصوصی چت‌بات را بررسی کنید. غیرفعال کردن استفاده از مکالمات برای بهبود مدل‌های آینده، گزین‌های کاملاً مجزا از پاک‌سازی تاریخچه یا خاموش کردن حافظه چت‌بات است.

۴. در مواقع ضروری از چتهای موقت یا ناشناس استفاده کنید: سرویس‌های ChatGPT، Gemini و Claude همگی قابلیت‌هایی برای محدود کردن تاریخچه و عدم استفاده از چت در آموزش مدل ارائه می‌دهند. این حالت‌ها لزوماً مانع از ذخیره‌سازی کوتاهمدت یا بازبینی‌های امنیتی نمی‌شوند، اما مواجهه داده‌های شما با خطرات احتمالی را کاهش می‌دهند.

۵. برای کارهای فوق‌العاده حساس از مدل‌های محلی استفاده کنید: ابزارهایی مانند Ollama و LM Studio به شما اجازه می‌دهند مدل‌های سازگار هوش مصنوعی را به‌طور مستقیم روی رایانه خود اجرا کنید. هنگامی که این مدل‌ها بهدرستی پیکربندی شوند و اطلاعات را به‌صورت محلی و آفلاین پردازش کنند، دیگر نیازی به ارسال اسناد حساس به سرورهای ابری نخواهید داشت. البته توجه داشته باشید که برخی برنامه‌های محلی نیز ممکن است قابلیت‌های آنلاین اختیاری داشته باشند.

جمع‌بندی

شرکت‌های سازنده ChatGPT، Gemini، Claude و Copilot سیاست‌های متفاوتی در قبال داده‌ها دارند، اما همگی در یک واقعیت مهم مشترکند: در برخی شرایط خاص، مکالمات شما ممکن است در دسترس بازبین‌های انسانی قرار گیرد.

شناخت تنظیمات حریم خصوصی، دقت در ارسال اطلاعات حساس و توجه به اینکه پاک کردن چت یا پرداخت هزینه اشتراک لزوماً حریم خصوصی شما را ضدگلوله نمی‌کند، از الزامات کار با این ابزارهاست. ایمن‌ترین رویکرد این است که به چت‌باتها به چشم دستیاران هوشمند و کاربردی نگاه کنید، نه دفترچه خاطرات کاملاً محرمانه.