هزینه پنهان رونق هوش مصنوعی؛ چگونه مراکز داده غولپیکر قبض برق مردم را گران می‌کنند؟

ساختمان‌هایی بدون پنجره، احاطهشده با حصارهای امنیتی و اغلب بزرگ‌تر از یک مرکز خرید بزرگ، هر ماه در گوشهوکنار مناطق مسکونی سر برمیآورند تا آتش رونق هوش مصنوعی را شعلهور نگه دارند. توان پردازشی موردنیاز چت‌باتها، ابزارهای تولید تصویر و قابلیت‌های هوشمندی که درون گوشی‌های هوشمند تعبیه شده‌اند باید در محلی فیزیکی مستقر شود؛ این محل فیزیکی همان شبکه روزافزون و تشنه مراکز داده است که مقادیر هنگفتی از برق را مستقیماً از همان شبکه سراسری مصرف می‌کند که برق خانه‌های مردم را تأمین می‌نماید.

مراکز داده در سال ۲۰۲۳ حدود ۴٫۴ درصد از کل برق ایالات متحده را به خود اختصاص دادند؛ رقمی که از ۵۸ تراواتساعت در سال ۲۰۱۴ به ۱۷۶ تراواتساعت در سال ۲۰۲۳ رسیده است. بر اساس پیش‌بینی آزمایشگاه ملی لارنس برکلی وابسته به وزارت انرژی آمریکا، این سهم تا سال ۲۰۲۸ ممکن است به رقمی میان ۶٫۷ تا ۱۲ درصد از کل برق مصرفی این کشور برسد. هنگامی که چنین حجم عظیمی از تقاضای انرژی به شبکه تحمیل می‌شود، هزینه‌های سنگین تأمین آن به‌ندرت صرفاً بر دوش شرکت‌های سازنده باقی می‌ماند.

مراکز داده چگونه رقم قبض برق شما را بالا می‌برند؟

نکته نگرانکننده برای شهروندان این است که برای افزایش هزینه برق، نیازی نیست یک مرکز داده حتماً در نزدیکی خانه شما مستقر باشد. حتی اگر فرسنگ‌ها دورتر از نزدیک‌ترین مرکز داده زندگی کنید، ممکن است در پرداخت هزینه‌های ارتقای زیرساخت برق آن تأسیسات سهیم شوید.

دلیل این امر ساختار شبکه برق است. هنگامی که یک مرکز داده عظیم به شبکه توزیع نیرو متصل می‌شود، شرکت‌های خدماتی ناچارند برای پاسخ به این حجم از تقاضا، نیروگاه‌ها، پست‌های برق و خطوط انتقال نوینی احداث کنند. این پروژه‌ها نیازمند میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری هستند و بسته به مقررات محلی، بخشی از این بار مالی مستقیماً میان تمام مشترکانی که قبض برق پرداخت می‌کنند سرشکن می‌شود.

همانطور که آری پسکو، مدیر ابتکار قانون برق دانشگاه هاروارد، در گفتگو با NPR توضیح داده است، این هزینه‌ها می‌تواند در میان کسبوکارها و خانوارهای سراسر منطقه تقسیم شود. به بیان دیگر، حتی اگر از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده نکنید یا در همسایگی این مراکز نباشید، باز هم در تأمین هزینه‌های برق آنها شریک خواهید بود.

پیامدهای این پدیده همین حالا نیز به وضوح مشاهده می‌شود. سازمان PJM Interconnection که مدیریت شبکه برق ۶۷ میلیون شهروند را در ۱۳ ایالت و منطقه واشنگتن دی‌سی بر عهده دارد، مناقصه‌هایی دورهای برای تضمین تأمین برق در ساعات اوج مصرف برگزار می‌کند. هم‌زمان با جهش تقاضای مراکز داده، هزینه تضمین این ظرفیت انرژی رشدی خیرهکننده داشته است.

بر اساس گزارش رویترز، نرخ این مناقصه‌ها ظرف دو سال تقریباً ۱۰۰۰ درصد جهش داشته است. این قیمت‌ها در دسامبر ۲۰۲۵ به رکورد بیموقع ۳۳۳٫۴۴ دلار به ازای هر مگاوات در روز رسید، هرچند در مناقصه ژوئیه ۲۰۲۶ این سازمان این رقم با افتی اندک روی ۳۲۵ دلار ایستاد.

این هزینه‌های فزاینده در نهایت به مشترکان نهایی منتقل می‌شوند. سازمان PJM پیشتر برآورد کرده بود که رشد هزینه‌های ظرفیت به‌تنهایی می‌تواند بین ۱٫۵ تا ۵ درصد به قبض برق خانگی بیفزاید. افزون بر این، تحلیل شرکت مشاورهای ICF که توسط رویترز بازتاب یافت، هشدار می‌دهد که نرخ برق مصرفی خانوارها در این منطقه ممکن است تا سال ۲۰۳۰ بین ۳۰ تا ۶۰ درصد جهش کند.

شاید تکاندهندهترین رقم از سوی ناظر مستقل بازار PJM اعلام شده باشد؛ نهادی که برآورد کرده است تقاضای مراکز داده عامل اضافه شدن ۲۹٫۴ میلیارد دلار هزینه در چهار دور مناقصه ظرفیت بوده است.

هرچند این ۲۹٫۴ میلیارد دلار مستقیماً به قبض برق خانوارها اضافه نمی‌شود، اما به‌خوبی نشان می‌دهد که تبوتاب هوش مصنوعی چه بار مالی هنگفتی را به شبکه سراسری برق تحمیل می‌کند. اکنون پرسش بنیادین این است که چه میزان از این مخارج باید به پای غول‌های فناوری سازنده این تأسیسات نوشته شود، نه خانواده‌هایی که در حال حاضر نیز برای روشنایی خانه‌های خود هزینه‌های سنگینی می‌پردازند.

تراکم مراکز داده؛ مناطقی که بیشترین فشار را تحمل می‌کنند

برخی مناطق بیش از سایر نقاط تحت فشار قرار گرفته‌اند، به‌ویژه بخش‌هایی که مراکز داده در فاصله بسیار نزدیکی از یکدیگر احداث می‌شوند. بخش شمالی ایالت ویرجینیا نمونه بارز این وضعیت است. این منطقه به‌دلیل میزبانی از متراکمترین مجموعه مراکز داده در سراسر جهان، به «گذرگاه مراکز داده» شهرت یافته است. با مصرف برق چنین شمار بالایی از تأسیسات از یک شبکه منطقه‌ای مشترک، تأمین تقاضای موردنیاز به‌شدت گران‌تر شده است.

آثار این بحران به مرزهای ویرجینیا محدود نمی‌شود. در ایالت همسایه یعنی مریلند، برآورد شده است که هر خانوار سالانه بین ۱۶۸ تا ۲۱۶ دلار هزینه اضافی بابت قبض برق خود می‌پردازدافزایشی که عامل اصلی آن رشد لجامگسیخته تقاضای مراکز داده است.

پژوهشگران هشدار می‌دهند که این چالش در آینده عمیق‌تر خواهد شد. بر اساس پژوهشی در سال ۲۰۲۶ توسط دانشگاه ایالتی کارولینای شمالی، کارنگی ملون و چند دانشگاه دیگر، روند تغییر قیمت برق همگام با توسعه مراکز داده و استخراج رمزارزها بررسی شد. محققان پیش‌بینی کردند که تا سال ۲۰۳۰، نرخ عمدهفروشی برق در سطح ملی به‌دلیل این تقاضای مضاعف بین ۶ تا ۲۹ درصد رشد خواهد کرد و در برخی مناطق پرتقاضا این افزایش حتی ممکن است به ۵۷ درصد برسد.

چه کسی هزینه را می‌پردازد؟ چالش‌ها و مناقشات قانونی

افکار عمومی متوجه این فشار شده است. نظرسنجی مؤسسه Consumer Reports از بیش از ۲ هزار فرد بزرگسال در اکتبر ۲۰۲۶ نشان داد که ۸۱ درصد از افرادی که حداقل سه سال در یک خانه سکونت داشته‌اند شاهد افزایش قبوض برق خود بوده‌اند؛ بهطوری که ۲۸ درصد از آنها از رشد ۲۰ تا ۴۹ درصدی هزینه‌ها خبر داده‌اند. هم‌چنین ۸۴ درصد از شرکتکنندگان اعلام کردند از اعمال تعرفه جداگانه برای مصرفکنندگان کلان مانند مراکز داده حمایت می‌کنند. افزون بر این، نظرسنجی گالوپ در اوایل همان سال نشان داد که از هر ۱۰ شهروند آمریکایی، ۷ نفر با احداث مراکز داده هوش مصنوعی در منطقه سکونت خود مخالف هستند.

ایالت‌ها رویکردهای گوناگونی را برای جلوگیری از تحمیل هزینه‌های مراکز داده به خانواده‌ها در پیش گرفته‌اند. ایالت اوهایو در ژوئیه ۲۰۲۵ مقرراتی را به تصویب رساند که بر اساس آن، مراکز داده بزرگ موظفند هزینه بخش عمده ظرفیت برقی را که رزرو می‌کنند بپردازند، حتی اگر همه آن را به مصرف نرسانند. این تأسیسات هم‌چنین باید تعهدات بلندمدت ارائه دهند و در صورت انصراف، جریمه‌های سنگینی متقبل شوند. ویرجینیا نیز در حال ارزیابی رویکردی مشابه است.

در ژوئن ۲۰۲۶، ایالت نیوجرسی قانونی را تصویب کرد که مراکز داده بزرگ را ملزم می‌سازد هزینه تمام زیرساخت‌های موردنیازشان را شخصاً بپردازند و از انتقال این هزینه‌ها به ساکنان منطقه جلوگیری شود. به همین ترتیب، ناظران قانونی در ایالت ویسکانسین نیز حکم دادند که مشترکان خانگی نباید در تأمین مالی احداث مراکز داده تازه سهیم باشند.

از سوی دیگر، غول‌های فناوری وعده داده‌اند که سهم واقعی خود را پرداخت کنند. چندین شرکت بزرگ تعهدنام‌های فدرال را برای تأمین مستقل نیازهای انرژی خود امضا کرده‌اند و شرکت Anthropic، توسعه‌دهنده مدل Claude، اعلام کرده است هرگونه افزایش نرخ برق ناشی از فعالیت مراکز داده خود را جبران خواهد کرد. با این حال، حامیان حقوق مصرفکنندگان به دیده تردید به این وعده‌ها مینگرند؛ چراکه وعده دادن یک موضوع است و پایبندی عملی شرکت‌ها به تعهداتشان موضوعی کاملاً متفاوت.

اقدامات لازم در صورت برنامهریزی برای احداث مرکز داده در نزدیکی شما

اگر نگران افزایش قبوض برق خود به‌دلیل احداث مراکز داده هوش مصنوعی هستید، نیازی نیست تا زمان صدور صورتحساب‌های سنگین دست روی دست بگذارید. بیشتر پروژه‌های بزرگ مراکز داده در کمیسیون خدمات عمومی ایالتی بررسی می‌شوند؛ جایی که رگولاتورها درباره شیوه تقسیم هزینه‌های برق و زیرساخت تصمیم‌گیری می‌کنند و افکار عمومی نیز حق ابراز نظر دارند.

ساکنان ایالت‌های ویسکانسین و کنتاکی تاکنون هزاران دیدگاه اعتراضی درباره تعرفه‌های پیشنهادی مراکز داده ثبت کرده‌اند. این نظرات به‌عنوان بخشی از اسناد رسمی در تصمیم‌گیری نهایی مراجع نظارتی لحاظ می‌شوند.

در صورتی که قرار است یک مرکز داده در نزدیکی محل سکونت شما احداث شود، می‌توانید با مراجعه به وب‌سایت کمیسیون خدمات عمومی ایالت خود، پرونده‌های جاری را پیگیری کنید. شما می‌توانید از طریق ارسال دیدگاه‌های کتبی یا حضور در جلسات استماع عمومی، نگرانی‌های خود را مطرح نمایید و خواستار پرداخت کامل هزینه‌ها توسط شرکت سازنده به‌جای سرشکن کردن آن روی قبوض شهروندان شوید.

مؤسسه Consumer Reports هم‌چنین ابتکاری با عنوان Power Smarter راهاندازی کرده است که به شهروندان در درک عوامل اصلی افزایش ارقام قبض برق کمک می‌کند.

مراکز داده هوش مصنوعی به این زودی‌ها متوقف نخواهند شد، اما تعیین اینکه هزینه نهایی این انرژی سرسامآور بر دوش چه کسی قرار گیرد، هنوز در کشوقوس تصمیم‌گیری است و در بسیاری از موارد، شهروندان می‌توانند پیش از نهایی شدن تصمیمات، صدای خود را به گوش مسئولان برسانند.