عطش وحشتناک هوش مصنوعی برای برق؛ جهش ۴۴ درصدی ساخت نیروگاه‌های گازی در آمریکا!

توسعه‌دهندگان انرژی حالا در حال برنامه‌ریزی برای اضافه کردن ۶۰.۴ گیگاوات ظرفیت نیروگاه گازی جدید در آمریکا تا سال ۲۰۳۰ هستند؛ جریانی که با پیشتازی تگزاس و تحت تأثیر مستقیم عطش سیری‌ناپذیر دیتاسنترهای هوش مصنوعی شکل گرفته است.

ظرفیت پیشنهادی تولید برق گازی در ایالات متحده تنها ظرف هشت ماه ۴۴ درصد جهش پیدا کرده است. بر اساس گزارش تحلیلی دو اندیشکده Environment America و Frontier Group که متکی بر داده‌های اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA) است، ظرفیت برنامه‌ریزی‌شده نیروگاه‌های گازی متصل به شبکه سراسری تا سال ۲۰۳۰ اکنون به ۶۰.۴ گیگاوات رسیده؛ رقمی که در دسامبر ۲۰۲۵ حدود ۴۱.۸ گیگاوات بود.

این رقم از اوایل سال ۲۰۲۳ تاکنون تقریباً دو برابر شده است. موتور محرک اصلی این جهش بزرگ به باور تحلیلگران، انفجار تقاضای برق از سوی مراکز داده است؛ سرور‌هایی که مدل‌های هوش مصنوعی و بارهای سنگین پردازشی را اجرا می‌کنند و ثانیه‌ای خاموشی سرشان نمی‌شود، بلکه نیازمند برقی کاملاً پایدار، مداوم و ۲۴ ساعته هستند.

این آمار و ارقام واقعاً چه معنایی دارند؟

عدد ۶۰.۴ گیگاوات در واقع چیزی است که شرکت‌ها پیشنهاد داده‌اند، نه آنچه تا این لحظه ساخته شده باشد.

این ۶۰.۴ گیگاوات صرفاً اهداف و برنامه‌های اعلام‌شده سازندگان در اسناد رسمی اداره اطلاعات انرژی را نشان می‌دهد و به معنای ساخت‌وساز قطعی نیست. سازندگان پروژه‌ها بارها پیش از آنکه حتی یک وات برق تولید شود، طرح‌ها را لغو می‌کنند، به تعویق می‌اندازند، کوچک‌تر می‌کنند یا با گزینه‌های دیگر جایگزین می‌سازند.

برای درک بهتر بزرگی این مقیاس، بد نیست بدانید طبق مقایسه این پژوهشگران، رقم ۶۰.۴ گیگاوات از کل ظرفیت تولید برق تک‌تک ایالت‌های آمریکا (به جز تگزاس، کالیفرنیا و فلوریدا) فراتر می‌رود! تنها ایالت تگزاس به تنهایی ۳۳.۲ درصد از کل این پروژه‌های پیشنهادی را در خود جای داده که در صورت تحقق، ظرفیت نیروگاه‌های گازی فعلی این ایالت را نزدیک به ۲۵ درصد افزایش می‌دهد.

ایالت‌های لوئیزیانا (۶.۶ گیگاوات)، پنسیلوانیا (۴.۴ گیگاوات)، اوکلاهما (۳ گیگاوات) و می‌سی‌سی‌پی (۲.۶ گیگاوات) بخش عمده باقی‌مانده این ظرفیت را تشکیل می‌دهند. این پنج ایالت در مجموع، اکثریت قاطع پروژه‌های برنامه‌ریزی‌شده نیروگاهی را در دست دارند.

چرا پای هوش مصنوعی در میان است؟

توربین‌های گازی را می‌توان دقیقاً در لحظه نیاز روشن و وارد مدار کرد؛ امتیازی حیاتی، آن هم برای مشتری پرمصرفی که هرگز نمی‌خوابد!

مراکز داده نیازمند جریان برقی پایدار، بدون حتی یک لحظه قطعی و در ابعادی فوق‌العاده عظیم هستند. نیروگاه‌های گازی می‌توانند دقیقاً همین برق قابل اتکا و فوری را تأمین کنند. در نقطه مقابل، پروژه‌های خورشیدی و بادی معمولاً به باتری‌های ذخیره‌ساز، ارتقای شبکه‌های انتقال و منابع پشتیبان متعددی احتیاج دارند که توسعه آن‌ها زمان بسیار بیشتری می‌برد؛ دقیقاً در همین شکاف زمانی است که شرکت‌های هوش مصنوعی دست به دامن نیروگاه‌های گازی شده‌اند.

البته این ۶۰.۴ گیگاوات تمام ماجرا نیست. پژوهشگران می‌گویند نیروگاه‌های گازی مستقل از شبکه (Off-grid) که به طور اختصاصی برای تغذیه مستقیم دیتاسنترها ساخته می‌شوند، می‌توانند ده‌ها گیگاوات دیگر به این رقم اضافه کنند؛ هرچند این عدد فعلاً یک برآورد احتمالی است، نه یک آمار قطعی و اندازه‌گیری‌شده.

از نیروگاه‌های اختصاصی که بگذریم، این گزارش نمی‌گوید بین تک‌تک نیروگاه‌های پیشنهادی و یک دیتاسنتر مشخص، رابطه‌ای مستقیم و انحصاری وجود دارد؛ بلکه رشد جنون‌آمیز مراکز داده هوش مصنوعی محرک اصلی و شناخته‌شده این ماجراست، نه تنها دلیل گسترش این پروژه‌ها.

در جبهه انرژی‌های تجدیدپذیر اوضاع چندان پرشتاب نیست؛ طبق تحلیل این گروه‌ها، طرح‌های توسعه انرژی بادی از دسامبر ۲۰۲۵ با افتی ۳۳.۹ درصدی مواجه شده‌اند. اگرچه انرژی خورشیدی هنوز بیش‌ترین سهم از ظرفیت جدید پیش‌بینی‌شده را دارد، اما به عقیده پژوهشگران، سرعت توسعه آن به جای شتاب گرفتن برای پاسخ به تقاضای سرسام‌آور جدید، تا حدی متوقف شده است. البته هنوز دیدگاه رسمی شرکت‌های برق، اپراتورهای مراکز داده و نهادهای قانون‌گذار شبکه درباره اینکه آیا تجدیدپذیرها واقعاً می‌توانند این خلاء را پر کنند یا نه، نیازمند بررسی‌ها و گزارش‌های می‌دانی بیشتری است.

هزینه‌های پنهان سلامت و محیط‌زیست

مدل‌سازی‌های مربوط به سلامت صرفاً پیش‌بینی هستند، اما چالش‌هایی که برای سیاست‌گذاران ایجاد می‌کنند کاملاً جدی و فوری است.

پژوهش مدل‌سازی جداگانه‌ای که در وبسایت arxiv.org منتشر شده، تخمین می‌زند که آلودگی‌های ناشی از دیتاسنترها می‌تواند تا سال ۲۰۲۸ عامل بروز حدود ۶۰۰ هزار مورد علائم آسم و ۱,۳۰۰ مرگ زودهنگام باشد. البته این پیش‌بینی با فرض سناریوی رشد پرشتاب محاسبه شده و همین تحقیق، بار مالی احتمالی آن بر سیستم سلامت عمومی را بیش از ۲۰ میلیارد دلار در سال برآورد می‌کند؛ رقمی که البته تخمینی محاسباتی است و به فرضیات نرخ رشد و میزان انتشار آلاینده‌ها بستگی دارد، نه آمار‌های ثبت‌شده بیمارستانی.

آندره دلا‌تر از اندیشکده Environment America معتقد است ساخت گسترده این نیروگاه‌ها می‌تواند برنامه گذار به انرژی‌های پاک را به خطر بیندازد و کشور را برای دهه‌ها در دام وابستگی به سوخت‌های فسیلی قفل کند. یوهانا نویمان از همین مجموعه نیز تأکید دارد ساخت نیروگاه‌های گازی جدید، به تعویق انداختن بازنشستگی نیروگاه‌های زغال‌سنگ و کند شدن رشد تجدیدپذیرها به سلامت جامعه، آب‌وهوا و نسل‌های آینده آسیب خواهد زد.

اینکه آیا تمام این پروژه‌ها واقعاً رنگ واقعیت به خود خواهند گرفت یا نه، به مجوزها، تأمین مالی پروژه‌ها و زمان‌بندی اتصال به شبکه وابسته است. اما جهش ۴۴ درصدی به وضوح نشان می‌دهد که توسعه‌دهندگان بزرگ انرژی در حال حاضر تمام شرط‌بندی‌های خود را روی چه اسبی بسته‌اند؛ اینکه این شرط‌بندی‌ها در نهایت جواب خواهد داد یا خیر، داستانی کاملاً جداست.