دیتاسنترهای هوش مصنوعی به ارزش مسکن آسیب نمی‌زنند؛ یافته‌های تازه پژوهشگران

با افزایش تقاضا برای توان محاسباتی در پی گسترش هوش مصنوعی، موج تازه ساخت‌وساز این زیرساخت‌ها به محله‌ها و مناطق مسکونی کشیده شده است.

بر اساس تحلیل آوریل ۲۰۲۶ مرکز تحقیقات پیو، ۶۷ درصد از دیتاسنترهای برنامه‌ریزی‌شده در آمریکا در مناطق روستایی قرار دارند؛ درحالی‌که این رقم برای مراکز فعال کنونی تنها ۱۳ درصد است. نکته شگفت‌انگیزتر اینکه ۳۹ درصد از این پروژه‌ها در مناطقی احداث خواهند شد که در حال حاضر حتی یک دیتاسنتر هم ندارند.

در برخی ایالت‌ها، موضوع دیتاسنترهای هوش مصنوعی حتی به برگه‌های رأی‌گیری روز انتخابات نیز راه یافته است؛ زیرا مناطقی که هرگز مجبور به رویارویی با پیامدهای یک مرکز محاسباتی غول‌پیکر نبوده‌اند، اکنون به‌زودی با پرسش‌ها و چالش‌هایی درباره هزینه برق، منابع آب، آلودگی صوتی و ارزش املاک خود مواجه می‌شوند.

یک پژوهش جدید از موسسه Jones & Swanson این دغدغه‌ها را گردآوری کرده و به بررسی این موضوع پرداخته است که گسترش روزافزون دیتاسنترها چگونه می‌تواند بر زندگی همسایگان این مراکز تأثیر بگذارد.

یافته‌های این گزارش در کنار مطرح کردن پرسش‌هایی منطقی درباره هزینه‌های زیرساخت هوش مصنوعی، یک باور عمومی رایج را به چالش می‌کشد: زندگی در نزدیکی یک دیتاسنتر لزوماً به معنای افت ارزش خانه شما نیست.

با احداث دیتاسنتر در همسایگی شما، ارزش خانه‌تان چه تغییری می‌کند؟

برای صاحبان املاک، یکی از بزرگ‌ترین پرسش‌ها این است که آیا قرار گرفتن در نزدیکی یک دیتاسنتر، از جذابیت ملک آن‌ها می‌کاهد یا خیر.

پاسخ این پرسش ممکن است غافلگیرکننده باشد. در مطالعه اوت ۲۰۲۶ وب‌سایت Realtor.com، ۴۳ منطقه پستی که دیتاسنترهای بزرگ بین سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۵ در آن‌ها افتتاح شده بودند مورد ارزیابی قرار گرفتند. پژوهشگران وضعیت این نقاط را با محله‌های مشابهی که میزبان هیچ دیتاسنتری نبودند مقایسه کردند.

تحلیل داده‌ها نشان داد که طی دو سال اول پس از راه‌اندازی تأسیسات، هیچ تفاوت آماری معناداری در میزان رشد قیمت خانه‌ها مشاهده نشده است. جالب اینکه قیمت خانه‌های واقع در نزدیکی دیتاسنترهای تازه‌تأسیس، عموماً با نرخی مشابه خانه‌های هم‌رده در مناطق دیگر افزایش یافته است.

البته باید توجه داشت که این مطالعه میانگین قیمت در سطح هر منطقه پستی را بررسی کرده است، نه وضعیت تک‌تک خانه‌ها را به‌صورت مجزا. علاوه بر این، ایالت تگزاس و ۱۱ ایالت دیگر که داده‌های تراکنش مسکن را به‌شکل عمومی منتشر نمی‌کنند از این بررسی کنار گذاشته شدند و پایش قیمت‌ها نیز فقط برای یک دوره دو ساله پس از افتتاح مرکز انجام شد.

ناآگاهی درباره اثرات بلندمدت و نگرانی‌های آینده

دلیل دیگری نیز برای اهمیت این موضوع وجود دارد. پژوهش Realtor.com نشان می‌دهد که نقطه میانه تراکم مسکونی در محل احداث دیتاسنترهای بزرگ در سال ۲۰۲۶، تنها ۳۲ واحد مسکونی در هر مایل مربع بوده است؛ رقمی که نسبت به ۱۱۶ واحد در سال ۲۰۱۷ کاهش چشمگیری نشان می‌دهد.

با جابه‌جایی دیتاسنترها به مناطق کم‌جمعیت‌تر، اثر واقعی آن‌ها بر جامعه محلی ممکن است با آنچه محققان تاکنون در شهرها رصد کرده‌اند تفاوت داشته باشد.

شاید بزرگ‌ترین دغدغه مالی ساکنان، قبوض برق آن‌ها باشد. حتی اگر دیتاسنتر همجوار ارزش خانه شما را کم نکند، هزینه احتمالی دیگری وجود دارد که مالکان باید مدنظر قرار دهند: بهای انرژی برق.

این تأسیسات برای به کار انداختن سرورها و خنک نگه‌داشتن تجهیزات به مقادیر عظیمی از انرژی نیاز دارند. با اتصال دیتاسنترهای بیشتر به شبکه سراسری، شرکت‌های خدمات برق ناچار خواهند شد نیروگاه‌ها، خطوط انتقال و پست‌های برق جدیدی احداث کنند.

پرسش بنیادین این است که هزینه این نوسازی‌ها و ارتقای شبکه در نهایت از جیب چه کسی پرداخت خواهد شد. در گزارش ژوئن ۲۰۲۶ آزمایشگاه ملی لارنس برکلی (Lawrence Berkeley National Laboratory) برآورد شده است که تا سال ۲۰۳۰، دیتاسنترها بین ۹٫۵ تا ۱۵٫۳ درصد از کل برق مصرفی ایالات متحده را به خود اختصاص خواهند داد که میانگین برآورد آن حدود ۱۱٫۸ درصد است؛ سهمی هنگفت از کل تقاضای برق یک کشور که تنها به یک بخش از زیرساخت‌ها تعلق می‌گیرد.

خروج از قطب‌های سنتی فناوری

طبق تحلیل موسسه Jones & Swanson، ایالت ویرجینیا همچنان پایتخت دیتاسنترهای آمریکا است و ۶۷۴ مرکز فعال، در حال ساخت، برنامه‌ریزی‌شده یا دارای زمین ذخیره در آن ثبت شده است. پس از آن، تگزاس با ۵۳۷ مرکز، کالیفرنیا با ۲۹۶ مرکز و جورجیا با ۲۷۶ مرکز در رتبه‌های بعدی قرار دارند.

مرکز پژوهشی پیو دریافته است که ۸۷ درصد از دیتاسنترهای فعلی در مناطق شهری مستقر هستند؛ اما پروژه‌های پیشنهادی و آینده کاملاً مسیری دیگر را نشان می‌دهند، به‌طوری که دو سوم آن‌ها برای مناطق روستایی برنامه‌ریزی شده‌اند.

بخش‌های جنوبی و غرب میانه آمریکا حدود سه چهارم از کل پروژه‌های برنامه‌ریزی‌شده را به خود اختصاص داده‌اند که سهم جنوب به‌تنهایی به ۴۸ درصد می‌رسد.

با وجود این میزان مصرف آب، زمین و انرژی، یادآوری این نکته مهم است که همه دیتاسنترها منحصراً به هوش مصنوعی اختصاص ندارند؛ بلکه این تأسیسات از طیف وسیعی از خدمات، از فضای ابری و وب‌سایت‌ها گرفته تا سرویس‌های پخش ویدیو و البته هوش مصنوعی پشتیبانی می‌کنند.

پیش از تصویب ساخت دیتاسنتر چه مواردی باید بررسی شود؟

اگر طرحی برای احداث دیتاسنتر در نزدیکی محل سکونت شما مطرح شده باشد، پیش از تأیید نهایی توسط مقامات محلی، چند موضوع کلیدی ارزش بررسی دارد. نخستین مورد، هزینه برق است؛ شهروندان می‌توانند از اداره برق یا مراجع نظارتی بپرسند که آیا به خطوط انتقال، پست‌های فشار قوی یا ظرفیت تولید جدید نیاز است و این هزینه‌ها در نهایت چگونه تقسیم خواهد شد.

مصرف آب نیز عامل کلیدی دیگری است. شرکت‌های سازنده باید به روشنی توضیح دهند که آب مورد نیاز برای سامانه‌های خنک‌کننده از کجا تأمین خواهد شد، مرکز چه حجمی از آب را مصرف می‌کند و در صورت وقوع خشکسالی در منطقه، چه تدبیری اندیشیده شده است.

هم‌چنین ساکنان می‌توانند درباره محدودیت‌های آلودگی صوتی، نحوه تست ژنراتورهای اضطراری، ساعات مجاز ساخت‌وساز و ایجاد کمربندهای سبز محافظتی برای جداسازی تأسیسات از منازل مسکونی پرس‌وجو کنند. بخش عمده‌ای از این اطلاعات در اسناد منطقه‌بندی شهری، جلسات شورای برنامه‌ریزی، پرونده‌های خدماتی و تأییدیه‌های زیست‌محیطی قابل دسترسی است.

هم‌چنین تفکیک پروژه‌ای که صرفاً پیشنهاد شده از پروژه‌ای که تمام مجوزهای لازم را دریافت کرده اهمیت دارد؛ زیرا همان‌طور که پژوهش پیو نشان می‌دهد، بخش قابل‌توجهی از دیتاسنترهای آینده هنوز در مراحل اولیه برنامه‌ریزی قرار دارند.

جمع‌بندی

رونق هوش مصنوعی در حال تبدیل شدن به یک جهش بزرگ در زیرساخت‌های فیزیکی است و دامنه اثرات آن بسیار فراتر از سیلیکون‌ولی و شمال ویرجینیا گسترش می‌یابد. برای مالکان مسکن، تازه‌ترین پژوهش‌ها هم‌زمان مایه آرامش خاطر و انگیزه‌ای برای پیگیری دقیق تحولات است.

شواهد موجود تا امروز نشان نمی‌دهد که دیتاسنترهای بزرگ باعث کاهش مداوم ارزش خانه‌های مجاور شوند؛ اما پرسش‌ها پیرامون هزینه‌های سرسام‌آور برق، تقاضای بالای آب، سروصدا و مخارج توسعه شبکه همچنان به قوت خود باقی است، به‌ویژه در شرایطی که موج احداث این تأسیسات به سمت مناطق روستایی در حرکت است.