رویارویی رأی‌دهندگان با غول‌های فناوری؛ مراکز داده هوش مصنوعی به بحران سیاسی تبدیل شدند

فناوری به یکی از موضوعات تعیین‌کننده در انتخابات میان‌دوره‌ای سال ۲۰۲۶ تبدیل شده و در این میان، مراکز داده هوش مصنوعی به سیبل اصلی حملات و انتقادات سیاسی بدل شده‌اند.

چرا این موضوع اهمیت دارد: ماجرا فقط به آلودگی صوتی یا برهم خوردن چهره محله‌ها محدود نمی‌شود، بلکه مراکز داده به کانون اصلی نارضایتی‌های فزاینده تبدیل شده‌اند؛ نارضایتی از اینکه چه کسانی از رونق هوش مصنوعی ثروتمند می‌شوند و چه کسانی باید هزینه‌های سنگین آن را بپردازند.

• تاتیشه نتتا، استاد علوم سیاسی دانشگاه ماساچوست امهرست و مدیر نظرسنجی UMass Poll، در این زمینه می‌گوید: «این وضعیت بازتابی از روندی است که در آن غول‌های فناوری و هوش مصنوعی به هدفی در دسترس برای انتقاد تبدیل شده‌اند. ما در آستانه بزرگ‌ترین شکاف طبقاتی در تاریخ کشور قرار داریم و اکنون جریانی مشترک از سوی هر دو جناح چپ و راست علیه طبقه میلیاردرها شکل گرفته است.»

عوامل شکل‌گیری جریان خبر: در ماه‌های منتهی به انتخابات میان‌دوره‌ای، مخالفت‌ها با احداث مراکز داده به اوج خود رسیده است. این تأسیسات که روزگاری موضوعی زیرساختی و ناشناخته برای عموم بودند، اکنون به چالشی سیاسی و پرهزینه برای نامزدهای انتخاباتی در سراسر کشور تبدیل شده‌اند.

• رأی‌دهندگان در ۱۰ ایالت مختلف در روز انتخابات درباره ۴۱ طرح قانونی مربوط به مراکز داده تصمیم‌گیری خواهند کرد؛ اقداماتی که دامنه‌ای از وضع الزامات سخت‌گیرانه برای توسعه‌دهندگان تا ممنوعیت کامل ساخت‌وساز را در بر می‌گیرد.

• به گزارش پایگاه Ballotpedia، تمامی ۶ طرح قانونی مرتبط با مراکز داده که در سال جاری در ایالت‌های نیوهمپشایر، ویسکانسین، میشیگان و کالیفرنیا به رأی گذاشته شدند، با مخالفت عمومی مواجه شده و رأی به توقف توسعه داده‌اند.

بررسی دقیق‌تر ماجرا: موج مخالفت با مراکز داده در حال دگرگون کردن رقابت‌های انتخاباتی است و سیاستمداران را وادار به تغییر مواضع پیشین خود می‌کند.

• در ایالت تگزاس، گرگ ابوت، فرماندار فعلی، پس از سال‌ها تلاش برای جذب شرکت‌های این حوزه، با مشاهده موج نارضایتی در جوامع روستایی ناچار به تغییر موضع شد و صدور مجوزهای جدید را تا زمان حسابرسی کامل پروژه‌ها متوقف کرد. هم‌زمان، جینا هینوهوسا، رقیب دموکرات او، از توقف کامل احداث مراکز داده جدید تا زمان تدوین قوانین سخت‌گیرانه‌تر حمایت می‌کند.
• در ایالت یوتا، ائتلافی کم‌سابقه متشکل از مقامات ایالتی، ساکنان محلی و گروه‌های زیست‌محیطی گرد هم آمدند تا در برابر پروژه مرکز داده تحت حمایت کوین اولری (Kevin O'Leary)، سرمایه‌گذار سرشناس مسابقه تلویزیونی Shark Tank، ایستادگی کنند.
• در ایالت اوهایو، سناتور جان هوستد به‌دلیل حمایت‌های پیشین خود از احداث مراکز داده در موضع تدافعی قرار گرفته است؛ رقابتی حساس برای حفظ کرسی که می‌تواند تکلیف کنترل مجلس سنا را مشخص کند. این ایالت به‌تنهایی ۲۱ طرح قانونی مرتبط با مراکز داده را در روز انتخابات به رأی شهروندان می‌گذارد.

این موج اعتراضی حتی چهره‌های جدیدی را به عرصه انتخابات کشانده است: در سراسر کشور، فعالان محلی که در پی مبارزات اجتماعی علیه ساخت مراکز داده در مناطق خود به شهرت و انگیزه رسیده‌اند، اکنون رسماً برای تصاحب کرسی‌های مدیریتی و سیاسی نامزد می‌شوند.

نقش کلیدی ترامپ: دونالد ترامپ با اظهارات خود در یک گردهمایی در اوهایو، کار را برای جمهوری‌خواهانی که تلاش می‌کردند با نارضایتی‌های محلی هم‌صدا شوند دشوار کرد؛ او در آن گردهمایی صراحتاً اعلام کرد «ما این مراکز را می‌خواهیم» و همین موضع‌گیری ستاد انتخاباتی هوستد را وادار ساخت تا از سخنان او فاصله بگیرد.

• ترامپ با اشاره به اینکه مراکز داده به شیوه‌ای «بسیار زیبا» طراحی شده‌اند، آنها را «مرغ تخم‌طلا» برای اقتصاد آمریکا نامید؛ سخنانی که عملاً هیچ کمکی به جمهوری‌خواهانی نکرد که به دنبال پاسخگویی به نگرانی‌های رأی‌دهندگان بودند.
• در این میان، دموکرات‌ها در سراسر کشور در حال تبدیل موضوع مراکز داده به یکی از محورهای اصلی کارزار انتخاباتی خود هستند.

زوایای پشت‌پرده: ترامپ و دیگر حامیان توسعه این صنعت، مدیران ارشد شرکت‌های فناوری را تحت فشار گذاشته‌اند تا مزایای این پروژه‌ها را به جوامع محلی و بدبین بهتر معرفی کنند.

• تاتیشه نتتا، پژوهشگر دانشگاه ماساچوست، در این باره می‌گوید: «این وضعیت ناشی از شکست بازاریابی خود شرکت‌های هوش مصنوعی است. اگر آنها به دنبال تغییر افکار عمومی هستند، باید دلایل بسیار روشن‌تر و محکمی ارائه دهند که نشان دهد این پروژه‌ها چه سودی برای ساکنان محلی به‌همراه دارد.»
• ترامپ از مارک زاکربرگ به‌دلیل کمک‌های مالی متا به جوامع محلی، از جمله پرداخت پاداش‌های ۵۰ هزار دلاری به معلمان در ایالت لوئیزیانا، تمجید کرده است.
• ویوک راماسوامی، نامزد انتخابات فرمانداری اوهایو، نیز از شرکت‌های فناوری خواسته است تا به ساکنان مجاور مراکز داده، برق رایگان ارائه دهند.

با این حال هنوز مشخص نیست که آیا امتیازات تبلیغاتی شرکت‌ها، که تنها بخش ناچیزی از ثروت عظیم و میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری این تأسیسات به‌شمار می‌رود، می‌تواند دلخوری و نگرانی ساکنان خشمگین را برطرف سازد یا خیر.

• بسیاری از جوامع محلی نسبت به وعده‌های رونق اقتصادی به‌شدت بدبین هستند؛ چراکه در گذشته نیز شاهد افتتاح کارخانه‌هایی بوده‌اند که پس از مدتی شهرها را رها کردند و فرصت‌های شغلی آنها از بین رفت، در حالی که ساکنان با توافق‌نامه‌های رازداری سخت‌گیرانه‌ای روبه‌رو می‌شدند که مانع از شفافیت پیرامون پروژه‌ها می‌شد.
• برخی شرکت‌ها نظیر مایکروسافت تصمیم گرفته‌اند به توافق‌نامه‌های عدم افشا و رازداری با دولت‌های محلی پایان دهند، اما این اقدامات بیشتر نتیجه فشارهای افکار عمومی ارزیابی می‌شود تا حسن‌نیت واقعی در مذاکره با مردم، و چه بسا برای جلب اعتماد شهروندان اندکی دیر شده باشد.

مسیر پیش‌رو: نامزدهایی که از مواجهه با چنین چالش غیرمنتظره‌ای غافلگیر شده‌اند، شاید بتوانند با اتخاذ شعارهای هوشمندانه از پیامدهای انتخابات میان‌دوره‌ای ۲۰۲۶ عبور کنند.

• با این حال، هم‌زمان با جهش نیازهای زیرساختی صنعت هوش مصنوعی و افزایش منافع اقتصادی با عرضه‌های عمومی اولیه بی‌سابقه، اکتفا به شعارها و بازی با کلمات دیگر کارساز نخواهد بود.
• سیاستمداران به‌مرور زمان ناچار خواهند شد مواضع شفاف و سیاست‌های ملموسی اتخاذ کنند و رسماً نشان دهند که منافع شهروندان برای آنها در اولویت است یا منافع غول‌های فناوری.