جنجال ساخت دیتاسنتر هوش مصنوعی در آمریکا؛ آخرین بازمانده‌های شاه‌بلوط تاریخی زیر تیغ لودرها!

درگیری و اختلاف‌نظر شدیدی میان توسعه‌دهندگان دیتاسنتر و حامیان محیط‌زیست بر سر سرنوشت ۲۰۰ درخت شاه‌بلوطِ جان‌به‌دربرده از آفت در ایالت ویرجینیای غربی بالا گرفته است؛ آن‌هم در شرایطی که هنوز نقشه‌ها و مرزهای رسمی این پروژه به شکل عمومی شفاف‌سازی نشده‌اند.

در گوشه‌ای از منطقه میسون کانتی در ویرجینیای غربی، بیشه‌ای از درختان سرسبز وجود دارد که بر اساس تاریخچه تلخ منطقه، اصلاً نباید زنده می‌بودند! طبق گزارش‌های فعالان محیط‌زیست، حدود ۲۰۰ اصله درخت شاه‌بلوط آمریکایی که در دهه ۱۹۷۰ از بازماندگان وحشی این گونه کاشته شده‌اند، ممکن است تا اوایل نوامبر ۲۰۲۶ برای ساخت یک دیتاسنتر جدید هوش مصنوعی با خاک یکسان شوند. با این حال، وب‌سایت رسمی پروژه مدعی شده که این بیشه اصلاً در محدوده زمین آن‌ها قرار ندارد؛ تناقض عجیبی که به معمای اصلی تبدیل شده و هنوز پاسخ شفافی برای افکار عمومی ندارد.

یک گنجینه ژنتیکی ارزشمند، نه فقط چند اصله درخت معمولی!

چیزی که در بیشه کلمنتس نفس می‌کشد، حاصل دهه‌ها زمان و تلاش طبیعی است و اگر نابود شود، به این راحتی‌ها قابل جبران نخواهد بود.

بیماری و آفت قارچی شاه‌بلوط آمریکایی که اوایل قرن بیستم به شکل تصادفی از آسیا وارد شد، این گونه را عملاً از جنگل‌های شرق آمریکا محو کرد. بر اساس برآوردها، چیزی بین ۳ تا ۴ میلیارد درخت از بین رفتند؛ درختی که روزگاری ستون فقرات اکوسیستم کوه‌های آپالاچی بود و غذا، چوب و پناهگاه حیات‌وحش را تأمین می‌کرد.

این بیشه در محل سابق نهالستان دولتی کلمنتس در وست کلمبیا واقع شده و به گفته حامیان محیط زیست و بنیاد شاه‌بلوط آمریکا، از نمونه‌های وحشی نادری کاشته شده که به شکل معجزه‌آسایی از آفت جان سالم به در برده بودند. در واقع می‌توانید آن را مثل یک «بانک بذر زنده» در دل طبیعت تصور کنید که تابلویی رویش نزده‌اند! منابع زیست‌محیطی می‌گویند این درختان حامل ژن‌های نادری هستند که برنامه‌های احیای این گونه در سراسر ویرجینیای غربی به آن‌ها وابسته‌اند؛ البته این موضوع هنوز نیازمند تأیید رسمی از سوی بنیاد، سازمان جنگل‌داری یا گیاه‌شناسان برجسته است.

بنیاد شاه‌بلوط آمریکا هشدارهایی را درباره احتمال تخریب این بیشه برای مقامات ایالتی ارسال کرده است. البته آمار حدود ۲۰۰ اصله درخت، تاریخ کاشت در دهه ۱۹۷۰ و وحشی بودن گونه‌های اولیه، همگی فعلاً از گزارش‌های این بنیاد و فعالان محلی آمده و هنوز در قالب اسناد اداری رسمی به ثبت نرسیده است. با این حال، اگر این ادعاها درست باشد، با یک چشم‌انداز طبیعی ساده روبه‌رو نیستیم؛ بلکه پای یک زیرساخت حیاتی و جایگزین‌ناپذیر برای احیای یک گونه گیاهی در میان است.

ادعاهایی که مطرح شده؛ واقعیت چیست و چه چیز‌هایی هنوز مبهم است؟

گزارش‌های غیررسمی پای شرکت‌های بزرگی را وسط کشیده‌اند و حتی از یک تاریخ مشخص حرف می‌زنند، اما هیچ‌کدام هنوز رسماً تأیید نشده است.

به گفته منابع فعالان محیط‌زیست، ساخت‌وساز در نزدیکی این بیشه به پروژه عظیمی موسوم به Monarch Compute Campus، توسعه‌دهنده‌ای به نام Nscale و شرکت مشهور هوش مصنوعی آنتروپیک (Anthropic) به عنوان مستأجر احتمالی این دیتاسنتر مربوط می‌شود. در این گزارش‌ها حتی تاریخ تخریب درختان، اول نوامبر ۲۰۲۶ ذکر شده است. با این حال، هیچ‌کدام از شرکت‌های نام‌برده یا نهادهای دولتی این ادعاها را تأیید نکرده‌اند و تا این لحظه، هیچ مجوز عمومی یا گزارش خبری موثقی برای اثبات این جدول زمانی ارائه نشده است.

نقطه اختلاف اصلی دقیقاً اینجاست: پروژه‌ای به نام پروژه تاماراک (Project Tamarack) که خود را به عنوان دیتاسنتر آینده وست کلمبیا معرفی کرده، در وب‌سایت رسمی‌اش صراحتاً اعلام کرده که نهالستان سابق کلمنتس اصلاً جزو زمین‌های تحت تصرف این پروژه نیست. این ادعا موضع رسمی آن‌ها را نشان می‌دهد، اما از نظر حقوقی و قانونی، تا زمان ارائه نقشه‌های ثبتی دقیق، خیال هیچ‌کس بابت مرزهای زمین راحت نمی‌شود.

هنوز پیوند دقیق میان پروژه تاماراک، پردیس پردازشی مونارک، شرکت Nscale و آنتروپیک در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. نه Nscale و نه آنتروپیک تا این لحظه هیچ نقشی را در این پروژه به شکل عمومی تأیید نکرده‌اند. از طرفی، نقشه‌های تفکیکی زمین، اسناد مالکیت و گزارش‌های ارزیابی اثرات زیست‌محیطی که بتوانند به این اختلاف پایان دهند، هنوز در دسترس عموم قرار نگرفته‌اند. تا زمانی که این اسناد رو نشوند، ادعای طرفداران محیط زیست در یک سو و تکذیب سازندگان در سوی دیگر باقی خواهد ماند.

بدهی بزرگ صنعت هوش مصنوعی به مردم و افکار عمومی

سرعت ساخت زیرساخت‌های هوش مصنوعی سرسام‌آور شده، اما فرایند بررسی خسارت‌های زیست‌محیطی اصلاً پا به پای آن پیش نمی‌رود.

تقاضای وحشتناک برای توان پردازشی هوش مصنوعی شوخی‌بردار نیست و با سرعتی باورنکردنی اوج می‌گیرد. طرح ایالتی «دیتاسنترهای پربازده» در ویرجینیای غربی دقیقاً برای جذب همین سرمایه‌گذاری‌های عظیم طراحی شده است و وب‌سایت پروژه تاماراک نیز دسترسی به زیرساخت‌های تأمین برق منطقه‌ای را بزرگ‌ترین مزیت زمین خود می‌داند. اشتهای سیری‌ناپذیر غول‌های فناوری برای بلعیدن چنین زمین‌هایی قرار نیست به این زودی‌ها فروکش کند.

اما حلقه‌ای که در این میان کاملاً مفقود شده، یک فرایند شفاف و رسمی برای سنجش آسیب‌های زیست‌محیطی، پیش از به صدا درآمدن زنگ خطر توسط مردم است! هیچ گزارش ارزیابی زیست‌محیطی منتشر نشده و هیچ اثری از برنامه‌ریزی برای جابه‌جایی یا محافظت از این درختان به چشم نمی‌خورد. جالب اینجاست که مردم خبر احتمال نابودی این بیشه را نه از طریق اطلاعیه‌های شفاف ساخت‌وساز، بلکه از خبرنامه یک انجمن زیست‌محیطی شنیده‌اند!

این اتفاق یک خلأ ساختاری بزرگ است، نه صرفاً خطای یک شرکت خاص. اگر قرار است یک پردیس دیتاسنتر با حمایت‌های دولتی در مجاورت ذخایر طبیعی و تاریخی احداث شود، مردم منطقه از همان روز اول حق دارند مرزهای دقیق زمین را بدانند. غول‌های فناوری انرژی زیادی صرف کرده‌اند تا به دنیا ثابت کنند زیرساخت‌های هوش مصنوعی برای آینده بشریت حیاتی‌اند؛ بنابراین، کم‌ترین انتظار جامعه از آن‌ها این است که درباره اثرات زیست‌محیطی و تغییر کاربری زمین‌ها، از همان ابتدا شفاف و صادق باشند.

راه‌حل مشخص است: انتشار یک نقشه رسمی و شفاف‌سازی صادقانه!

تکلیف این بیشه هنوز نهایی نشده و این یعنی هنوز وقت هست تا سوال‌های درست پرسیده شوند و پاسخ‌های شفاف بشنویم.

مسئولان ایالت ویرجینیای غربی، مدیران پروژه تاماراک و هر نهادی که مالکیت زمین‌های مجاور را در دست دارد، باید فوراً نقشه‌های اجرایی و اسناد رسمی محدوده زمین را منتشر کنند. پیش از آنکه لودرها روشن شوند، باید نظر کارشناسی بنیاد شاه‌بلوط آمریکا و سازمان جنگل‌داری درباره ارزش ژنتیکی این درختان اخذ شود. این خواسته‌ها اصلاً عجیب یا پیچیده نیستند؛ بلکه کفِ مطالباتی است که باید در هر فرایند قانونی رعایت شود. بیشه‌ای که رشد آن نیم قرن طول کشیده، قطعاً ارزش چنین شفافیتی را دارد.