فکر می‌کرد با جان بون جووی نامزد کرده و تا پای حراج خانه‌اش رفت؛ جولان کلاهبرداری‌های عاشقانه با هوش مصنوعی

پیشرفت سرسام‌آور هوش مصنوعی مولد در کنار دسترسی آسان به رمزارزها، فرصت‌هایی طلایی برای کلاهبرداران رقم زده که تا همین چند سال پیش حتی تصورش هم غیرممکن بود. کلاهبرداری‌های عاشقانه و عاطفی که از این فناوری‌ها سوءاستفاده می‌کنند، حالا به یکی از سریع‌ترین و ویران‌کننده‌ترین اشکال جرایم مالی تبدیل شده‌اند.

قابلیت‌های خیره‌کننده هوش مصنوعی مولد باعث شده تا ساخت هویت‌های جعلی فوق‌العاده باورپذیر—از جمله ویدیوها و تصاویر دیپ‌فیک سلبریتی‌ها و چهره‌های سرشناس—به راحتی آب خوردن شود. بر اساس یافته‌های سازندگان مستند جدید Super Scam Me، برآوردها نشان می‌دهد تقریباً از هر هفت بزرگسال آمریکایی یک نفر فریب این شگردها را خورده و مالباخته شده است. تنها در سال ۲۰۲۵، کلاهبرداران عاطفی بیش از ۱ میلیارد دلار از قربانیان در آمریکا به جیب زده‌اند.

در مستند Super Scam Me، ماریانا ون زلر (Mariana van Zeller)، روزنامه‌نگار تحقیقی برنده جایزه اِمی، یک هویت دیجیتالی طعمه طراحی می‌کند تا عمداً یک کلاهبردار سمج را به دام بیندازد. او سپس با همراهی یک هکر کلاه‌سفید، ردپای دیجیتالی این شیاد را مهندسی معکوس می‌کند تا او را ردیابی کرده و رو در رو با او روبه‌رو شود.

تریلر رسمی مستند Super Scam Me در یوتیوب نشنال جئوگرافیک

ماریانا در این مستند با قربانیانی دیدار می‌کند که زندگی‌شان به کلی دگرگون شده است؛ از جمله زنی که فریب خورده بود و خیال می‌کرد یک سال است با جان بون جووی رابطه عاشقانه دارد. بله، دقیقاً همان جان بون جووی معروف! ارتباطی که او گمان می‌کرد پیوندی واقعی با این سوپراستار موسیقی است، در نهایت او را تا یک‌قدمی مصادره و حراج خانه‌اش کشاند و گوشه‌ای از پیامدهای هولناک این جرایم را در دنیای واقعی به نمایش گذاشت.

در گفت‌وگویی اختصاصی با ماریانا ون زلر، زوایای ناگفته بیشتری از مستند جنجالی Super Scam Me مطرح شده است:

پرسش: با توجه به گفت‌وگوهایتان با قربانیان، فکر می‌کنید آن‌ها بیش از حد ساده‌لوح بودند، یا اینکه این دام ممکن است واقعاً برای هر کسی پهن شود؟

ماریانا ون زلر: من عمیقاً باور دارم این اتفاق واقعاً ممکن است سر هر کسی بیاید. راستش انگیزه اصلی من برای ساخت این مستند دقیقاً همین بود؛ چون هر بار از تهیه گزارش درباره این کلاهبرداری‌ها برمی‌گشتم، مردم می‌گفتند: «چطور این‌قدر نادان بودند؟»، «چرا این‌طوری واکنش نشان دادند؟» یا «اصلاً چرا باید به یک غریبه پول داد؟» من واقعاً می‌خواستم این بازی را به هم بزنم و به جای سرزنش قربانیان، روی ترفندها و رفتارهای کلاهبرداران تمرکز کنیم.

پرسش: این کلاهبرداران چقدر کاربلد و حرفه‌ای هستند؟

ون زلر: می‌دانید، این کلاهبرداران در کار خودشان بی‌نهایت ماهرند. آن‌ها زمان زیادی را برای صیقل دادن شگردهایشان صرف می‌کنند و از جدید‌ترین فناوری‌های روز بهره می‌برند. همه چیز در مشت آن‌هاست؛ سناریوهای آماده دارند، تیمی کار می‌کنند، تحصیل‌کرده و آموزش‌دیده‌اند و حتی مدارسی تخصصی برای تربیت کلاهبردار در دنیا وجود دارد! آن‌ها دقیقاً روی احساسات مشترک همه ما دست می‌گذارند: امید، ترس، عشق و در برخی موارد طمع. بنابراین تا زمانی که ما این احساسات را داریم—که معتقدم تک‌تک ما انسان‌ها داریم—بسیار محتمل است که در دام یکی از این تله‌ها بیفتیم.

پرسش: چطور می‌توان جلوی این فاجعه را گرفت؟

ون زلر: به نظرم ارتقای سطح آگاهی بی‌اندازه مهم است. همه ما باید بدانیم که این کلاهبرداران چقدر حرفه‌ای هستند و از چه تاکتیک‌ها، فناوری‌ها و استراتژی‌هایی بهره می‌گیرند. این همان موضوعی است که من در Super Scam Me سعی کردم نشان دهم. اما از طرف دیگر، معتقدم بار این مسئولیت نباید فقط بر دوش شهروندان عادی بیفتد. ما باید از دولت‌ها، غول‌های دنیای فناوری و بانک‌ها مطالبه کنیم تا کار‌هایی بسیار فراتر از اقدامات فعلی‌شان انجام دهند.

مثلاً سرگذشت «لزلی» یک نمونه بارز است. در این مستند، او گمان می‌کرد نزدیک به یک سال است با جان بون جووی رابطه دارد. قلبش شکست، بخش بزرگی از سرمایه‌اش را از دست داد و تا پای از دست دادن خانه‌اش رفت. او متحمل تحقیر و شرمندگی شدیدی شد و ضربه روحی بزرگی خورد.

او اکنون هر روز خودش در این پلتفرم‌ها وقت می‌گذارد تا به دیگران آگاهی دهد، صفحات جعلی را افشا کند و تک‌تک این پروفایل‌ها را به فیس‌بوک، اینستاگرام و شرکت متا (Meta) گزارش دهد، به این امید که مسدود شوند. لزلی می‌گوید از هر ده پروفایل گزارش‌شده، فقط سه یا چهار مورد واقعاً حذف می‌شوند و مابقی ماه‌هاست که همچنان به فعالیت ادامه می‌دهند.

باز هم تأکید می‌کنم، این وظیفه لزلی نیست! نباید کسی که خودش قربانی کلاهبرداری شده، کاسه و کوزه هشدار دادن به بقیه را به دوش بکشد. این دولت‌ها، شرکت‌های بزرگ فناوری و بانک‌های ما هستند که باید وارد میدان شوند و برای محافظت از شهروندان، اقدامات به مراتب جدی‌تری در پیش بگیرند.

پرسش: با تشکر از شما ماریانا.

مستند Super Scam Me در تاریخ ۱۷ اکتبر در آمریکا از شبکه نشنال جئوگرافیک پخش شده و هم‌زمان در دیزنی‌پلاس و هولو در دسترس خواهد بود. این مستند در بریتانیا نیز در ۱۸ اکتبر از همین شبکه روی آنتن می‌رود.

اگر شما یا اطرافیانتان با بحران‌های روحی یا آسیب‌های مشابه مواجه شده‌اید، خدمات مشاوره‌ای و حمایتی در دسترس است.

هر چالشی که پیش رو دارید، نیازی نیست به تنهایی با آن دست‌وپنجه نرم کنید. در آمریکا می‌توانید به صورت ۲۴ ساعته با شماره محرمانه و رایگان خط امداد ۹۸۸ تماس گرفته یا پیامک ارسال کنید. همچنین با ارسال پیامک HOME به شماره ۷۴۱۷۴۱ امکان ارتباط با خط متنی بحران وجود دارد.

در بریتانیا نیز می‌توانید با سازمان حمایتی Samaritans با شماره رایگان ۱۱۶۱۲۳ تماس حاصل فرمایید، به ایمیل jo@samaritans.org پیام دهید یا به وب‌سایت آن‌ها مراجعه کنید.