پشت‌پرده عکس‌های وسوسه‌انگیز هوش مصنوعی از غذاها؛ ماجرا خیلی خطرناک‌تر از یک برگر بدقواره است!

سیل بی‌پایان محتواهای بی‌کیفیت و آبکی هوش مصنوعی (اصطلاحاً AI slop) این روز‌ها فقط به تصاویر فیک سلبریتی‌ها، چههای دستکاری‌شده تاریخی، پوسترهای فیلم‌های خیالی یا گربه‌هایی با ژست بوکسورها محدود نمی‌شود.

این تصاویر نچسب و ساخته‌شده با هوش مصنوعی حالا سر از رستوران‌ها و غذاخوری‌های محبوبمان هم درآورده‌اند. احتمالاً بارها برایتان پیش آمده که از جلوی یک ساندویچی، نانوایی یا کافه محلی رد شوید و چشمتان به بنر تبلیغاتی بیفتد که غذایشان را عجیب‌وغریب و حتی زننده نشان می‌دهد. از آن بدتر، کار به جایی رسیده که بعضی رستوران‌ها به سراغ تصاویر واقع‌گرایانه‌تری رفته‌اند که گرچه ظاهر بهتری دارند، اما توقعاتی در ذهن مشتری می‌سازند که غذای واقعی داخل بشقاب فرسنگ‌ها با آن فاصله دارد!

ماجرا فقط به این ختم نمی‌شود که یک مشتری با دیدن همبرگری ناامیدکننده که هیچ شباهتی به عکس منو ندارد توی ذوقش بخورد؛ تصاویر غیردقیق هوش مصنوعی می‌توانند اندازه پرس غذا یا ترکیبات آن را به کلی تحریف کنند و حتی برای مشتریانی که آلرژی غذایی دارند این نگرانی جدی را به وجود بیاورند که آیا خوردن این غذا برایشان بی‌خطر است یا نه.

برای این‌که ببینیم هوش مصنوعی چطور شیوه نمایش غذا در رستوران‌ها را دگرگون کرده، گفت‌وگویی با مایکل بورتینگر (Michael Bortinger)، مدیر بازاریابی و شراکت‌های تجاری پلتفرم هوشمند تیست‌وایز (Tastewise) انجام شده است؛ پلتفرمی مبتنی بر هوش مصنوعی که تحلیل داده‌های صنعت غذا و نوشیدنی را بر عهده دارد. او در این مصاحبه موشکافی کرده که چرا تصاویر باورپذیر هوش مصنوعی می‌توانند حتی گمراه‌کننده‌تر از نمونه‌های تابلوی فیک باشند، رستوران‌ها چه کار‌هایی باید بکنند تا مطمئن شوند عکس‌ها بازتاب‌دهنده واقعیت غذایشان است و موضوعات جذاب دیگر.

به نظر شما چرا تصاویر به‌ظاهر واقعی‌ترِ هوش مصنوعی از غذا، نسبت به نمونه‌های به‌وضوح ضایع یا عجیبی که وایرال می‌شوند، برای رستوران‌ها خطرناک‌ترند؟

اگر عکسی از یک همبرگر منتشر شود که سه تکه گوشت کنارش روی هوا معلق است، مردم در شبکه‌های اجتماعی به آن می‌خندند و دستش می‌اندازند، اما هیچ‌کس واقعاً انتظار ندارد موقع سفارش چنین چیزی تحویل بگیرد.

اما قضیه وقتی به شدت ریسکی می‌شود که تصویر باورپذیر باشد؛ چون در این صورت توقعی غیرواقعی در ذهن مشتری شکل می‌گیرد. کاربرانی که از اپلیکیشن‌های سفارش غذا خرید می‌کنند مراحل پخت را نمی‌بینند، بنابراین تنها تصویر پیش‌رو ملاک قضاوت آن‌هاست. حالا اگر بسته برسد و ببینند اندازه برگر نصف عکس است و مخلفاتش هم غیبشان زده، مشتری اپلیکیشن یا هوش مصنوعی را مقصر نمی‌داند؛ بلکه رستوران را سرزنش می‌کند و همین موضوع به ثبت نظرات منفی و پس دادن سفارش ختم می‌شود.

وقتی یک مدل هوش مصنوعی تصویری از یک برگر یا هر غذای دیگری تولید می‌کند، دقیقاً به چه چیزی استناد می‌کند؟ و چرا متوجه نمی‌شود آن غذای خاص قرار است دقیقاً چه شکل و شمایلی داشته باشد؟

گرچه گاهی خروجی‌ها عجیب و نچسب می‌شوند، اما هوش مصنوعی امروزه کاملاً توانایی خلق تصاویری بسیار واقع‌گرایانه از غذا را دارد. با این حال، تمام این خروجی‌ها بر اساس حجم انبوهی از عکس‌های عکاسی غذا ساخته می‌شوند که مدل با آن‌ها آموزش دیده؛ عکس‌هایی که معمولاً گرایش شدیدی به جلوه‌های بیش از حد جذاب و فتوشاپی دارند. بنابراین خروجی که تحویل می‌گیرید، صرفاً میانگینی تقریبی از همه برگرهای خوش‌قیافه‌ای است که به خورد مدل داده شده است.

تا زمانی که یک مدل هوش مصنوعی به طور اختصاصی بر اساس دستور پخت‌ها، مواد اولیه، حجم سهم غذا، نحوه سرو و سبک چیدمان همان رستوران مشخص آموزش ندیده باشد، تصویر نهایی به هیچ وجه بازتاب‌دهنده واقعیت غذای آن رستوران نخواهد بود.

از چه نقطه‌ای به بعد، یک تصویر اشتباه هوش مصنوعی از یک طرح گرافیکی بی‌خطر فراتر رفته و به عنوان ادعای تبلیغاتی گمراه‌کننده، می‌تواند پای رستوران را به دادگاه باز کند؟

من وکیل نیستم و نمی‌توانم مرز دقیق حقوقی آن را مشخص کنم؛ اما ادعای تبلیغات فریبنده معمولاً زمانی مطرح می‌شود که مشتری به نحوی گمراه شده باشد.

اگر مشتری به عکس نگاه کند و با حسابی منطقی باور کند که دقیقاً همین غذا به دستش می‌رسد، حق شکایت پیدا می‌کند. در اپلیکیشن‌های سفارش غذا که عکس مستقیماً کنار قیمت و دکمه پرداخت قرار می‌گیرد، فریب خوردن مشتری اصلاً چیز دور از ذهنی نیست.

تا به حال رستوران‌های زیادی به خاطر عکس‌های تبلیغاتی اغراق‌آمیز با دادخواست‌های حقوقی روبه‌رو شده‌اند و به نظرم همان استانداردهای سخت‌گیرانه‌ای که برای عکس‌های تبلیغاتی عکاسی‌شده اعمال می‌شود، دیر یا زود درباره تصاویر تولیدی هوش مصنوعی هم پیاده خواهد شد.

رایج‌ترین جزئیاتی که هوش مصنوعی در عکس‌های غذا سوتی می‌دهد چیست؟ و رستوران‌ها باید نگران کدام اشتباهات باشند؟

هوش مصنوعی معمولاً اندازه پرس‌ها و تناسبات اجزای غذا را اشتباه درمی‌آورد. ناهمخوانی‌های فرهنگی هم مشکل دیگری است؛ این مدل‌ها اگر به طور دقیق پرامپت نشوند، نمی‌دانند چه نوع نانی به کار رفته یا گوشت باید چطور برش بخورد. علاوه بر این، عادت دارد موادی را به ظرف اضافه کند که اصلاً بخشی از دستور غذا نیستند، یا جلوه‌ای غیرطبیعی به غذا بدهد؛ مثلاً پنیری که با یک‌دستی عجیبی ذوب شده یا گوشتی که بافتی براق و شبیه به پلاستیک پیدا کرده است. در کنار این‌ها، روکش‌های بیش از حد براق و رنگ‌های به شدت درخشان باعث می‌شوند غذا کاملاً مصنوعی به نظر برسد.

البته نحوه چیدمان در بشقاب، نورپردازی و زرق‌وبرق تصویر جنبه‌های تبلیغاتی دارند و خیلی قبل‌تر از هوش مصنوعی هم در عکاسی غذا استفاده می‌شدند. مشتری‌ها هم به این دست بزک‌های تبلیغاتی عادت دارند و تا حدی انتظارش را می‌کشند.

با این حال، نگرانی اصلی رستوران‌ها باید زمانی باشد که تصویر با غذای واقعی همخوانی ندارد. برای مثال، نادرست بودن حجم غذا یک مشکل جدی است؛ چون مشتری پول یک چیز را داده ولی چیز دیگری تحویل گرفته است. از آن بدتر، نمایش اشتباه مواد اولیه است که می‌تواند برای افراد دارای حساسیت‌ها و آلرژی‌های غذایی بسیار گمراه‌کننده و حتی خطرناک باشد.

اگر رستورانی از یک ایجنت هوش مصنوعی، مثلاً ایجنت سفارش پیامکی دوردش (DoorDash)، برای ساخت یا پیشنهاد عکس غذا استفاده کند، در صورت مغایرت عکس با غذای تحویلی، در نهایت چه کسی مقصر است؟ شرکت هوش مصنوعی، رستوران یا هر دو؟

هر دو مقصرند، اما رستوران به هیچ وجه نمی‌تواند از زیر بار مسئولیت شانه خالی کند. شرکت‌های سازنده هوش مصنوعی وظیفه دارند تصاویری بسازند که گمراه‌کننده نباشند؛ این‌که آیا از داده‌های واقعی منو استفاده کنند و به مدیران رستوران اجازه نظارت بر تصاویر را بدهند، تصمیمی است که بر عهده آن‌هاست. به‌ویژه حضور انسان در چرخه تصمیم‌گیری (Human in the loop) بسیار حیاتی است؛ مخصوصاً وقتی ایجنت در چت‌های خصوصی متنی به مشتری غذا پیشنهاد می‌دهد، جایی که دور از منوی اصلی است و مشتری شاید فرصت بررسی دقیق غذایش را نداشته باشد.

اما در نهایت، این سفارش و مشتریِ خودِ رستوران است و اعتبار برند آن‌هاست که بر باد می‌رود. بنابراین گرچه شرکت‌های هوش مصنوعی باید ابزار‌های مناسب و دقیق بسازند، اما این خودِ رستوران است که باید هر تصویری را که به عنوان نماینده غذایش به مشتری نشان داده می‌شود، بررسی و تأیید کند.

رستوران‌ها در حال حاضر چه کار باید بکنند تا مطمئن شوند تصاویر هوش مصنوعی دقیقاً غذای واقعی آن‌ها را نشان می‌دهد؟

تصاویر هوش مصنوعی را بر اساس دستور پخت واقعی، اندازه دقیق هر پرس و عکس‌های مرجع از بشقاب غذا دقیقاً به همان شکلی که سرو می‌شود تولید کنید. سپس حتماً چک کنید خروجی مدل با آنچه از آشپزخانه بیرون می‌آید مو نزند و هر زمان تغییری در رسپی غذا دادید، تصاویر را هم به‌روزرسانی کنید.

علاوه بر این، درک موقعیت مناسب برای استفاده از هوش مصنوعی بسیار مهم است. هوش مصنوعی برای کار‌های فوری و عملیاتی مثل به‌روزرسانی منوی یک کافه کوچک در چند پلتفرم سفارش غذا معجزه می‌کند؛ کاری که قبلاً هفته‌ها زمان می‌برد حالا ظرف چند ساعت انجام می‌شود و این صرفه‌جویی در زمان برای رقابت با غول‌های زنجیره‌ای حیاتی است. با این حال، عکس‌های کلیدی و پرچمدار منو (تصاویر هیرو) که هویت اصلی برند رستوران را می‌سازند، هنوز هم ارزش آن را دارند که به صورت حرفه‌ای و واقعی عکاسی شوند.

با نگاه به آینده، به نظرتان آیا تصاویر هوش مصنوعی غذا می‌توانند آن‌قدر قابل اعتماد شوند که جای عکاسی واقعی را بگیرند؟ یا همیشه باید به چشم تصاویری فریبنده به آن‌ها نگاه کرد؟

از خیلی جهات، همین حالا هم این اتفاق افتاده است! رستوران‌ها صدها تصویر در کانال‌های مختلف بازاریابی و فروش استفاده می‌کنند و بخش زیادی از آن‌ها را با هوش مصنوعی می‌سازند. احتمال خیلی زیادی وجود دارد که تا به حال بارها غذایی را بر اساس عکس‌های هوش مصنوعی سفارش داده باشید بدون این‌که حتی روحتان خبردار شده باشد.

با این حال، مشتری نباید مدام در شک باشد که آیا عکسی که می‌بیند واقعی است یا نه. این مسئولیت صنعت غذاست که مطمئن شود تصاویر باعث گمراهی مشتریان نمی‌شوند. تنها راه رسیدن به این اعتماد، تغذیه هوش مصنوعی با داده‌های واقعی و دقیق منو و ایجاد امکان بازبینی برای صاحبان رستوران است. اگر این رویکرد به یک استاندارد همگانی تبدیل شود، تصاویر هوش مصنوعی هم درست مثل عکس‌های سنتی عکاسی، کاملاً قابل اعتماد خواهند بود.