سوءاستفاده کلاهبرداران از هوش مصنوعی برای سرقت میلیون‌ها دلار وام دانشجویی در آمریکا

وزارت دادگستری ایالات متحده پنج نفر را در چارچوب نخستین برخورد گسترده فدرال با پدیده «دانشجویان روح» تحت پیگرد قضایی قرار داده است؛ کلاهبردارانی که با سرقت هویت صدها شهروند آمریکایی، خود را دانشجو جا زده و میلیون‌ها دلار وام تحصیلی را به جیب زده‌اند.

وزارت دادگستری در یک بیانیه مطبوعاتی اعلام کرد که یک شبکه کلاهبرداری بزرگ را کشف کرده است که بخشی از فرایندهای خود را با تکیه بر هوش مصنوعی پیش می‌برد. در این پرونده، پس از آنکه تحلیل‌های داده‌ای سرنخ‌هایی از کلاهبرداران احتمالی ارائه داد، بیش از ۷۵۰ هزار دلار رمزارز از «یک شبکه مرتبط با اتباع کنیا» توقیف شد. کالین مک‌دونالد، معاون دادستان کل در بخش اجرای مبارزه با تقلب وزارت دادگستری، این بازداشت‌ها را حاصل تدابیر جدید تشخیص تقلب دانست و تأکید کرد که این نخستین توقیف بین‌المللی در نوع خود در کنیا به‌شمار می‌رود و هشدار داد که این برخوردها تازه آغاز ماجرا است.

مک‌دونالد با لحنی قاطع اظهار داشت: «اگر هویت شهروندان ما را سرقت کنید، دلارهای مالیات‌دهندگان را بالا بکشید و برنامه‌های حمایتی دانشجویان را دستمایه سودجویی قرار دهید، حتماً شما را به دام خواهیم انداخت؛ فرقی نمی‌کند در نبراسکا، نیوجرسی و ویرجینیا باشید یا در نایروبی، در هر کجا تعقیبتان خواهیم کرد.»

در یک نشست خبری، مک‌دونالد به‌همراه مقامات پلیس فدرال (FBI) و وزارت آموزش به تشریح نحوه عملکرد این سامانه کلاهبرداری پرداخت.

ماجرا با خرید اطلاعات هویتی شخصی (PII) شهروندان آمریکایی آغاز می‌شود؛ سوءاستفاده‌کنندگانی که عمدتاً فارغ‌التحصیلان دبیرستانی را هدف قرار می‌دهند که هرگز وارد دانشگاه نشده و مستقیماً به بازار کار رفته‌اند.

کلاهبرداران پس از تصاحب این داده‌های حساس، فرم‌های درخواست کمک‌هزینه فدرال دانشجویی (FAFSA) را پر کرده و برای ثبت‌نام در دانشگاه‌ها و کالج‌های محلی اقدام می‌کنند. پس از پذیرش، کمک‌هزینه‌های تحصیلی ابتدا برای پوشش شهریه و هزینه‌های آموزشی به حساب دانشگاه واریز می‌شود، اما مازاد وجوه به حساب‌های بانکی تحت کنترل کلاهبرداران انتقال می‌یابد. به گفته وزارت دادگستری، ده‌ها نفر از شهروندان آمریکایی نیز به‌عنوان واسطه انتقال پول (Money Mule) حساب‌های بانکی خود را در اختیار این افراد قرار داده‌اند.

کلاهبرداران برای حفظ جریان مستمر دریافت پول، از هوش مصنوعی برای پر کردن فرم‌ها، انجام تکالیف درسی و حتی شبیه‌سازی حضور دانشجو در کلاس‌های آنلاین بهره می‌برند.

مک‌دونالد در نشست خبری توضیح داد: «اوضاع به‌گونه‌ای جلوه داده می‌شود که گویی این دانشجوی جعلی در حال گذراندن واقعی دوره‌ها است؛ برخی حتی با ایجاد تصویری مجازی در کلاس آنلاین، مسئولان دانشگاه را فریب می‌دهند تا تصور کنند یک انسان واقعی در کلاس حضور دارد. هدف آن‌ها این است که این دانشجویان روح را برای ترم‌های متوالی و تا جای ممکن در دانشگاه فعال نگه دارند.»

بدهی‌های سنگین تحصیلی بر دوش شهروندان بی‌خبر

مقامات حاضر در این نشست اعلام کردند که وزارت آموزش تاکنون بیش از ۸۳۰ هزار حساب مشکوک به تقلب در سامانه کمک‌هزینه دانشجویی را شناسایی کرده است که با سرقت هویت شهروندان ساخته شده‌اند. طبق ارزیابی وزارت دادگستری، در صورتی که تمامی این حساب‌ها متعلق به دانشجویان روح باشند، مجموع خسارت مالی به رقم سرسام‌آور ۱۳۰ میلیون دلار نزدیک خواهد شد.

شهروندانی که اطلاعات هویتی آن‌ها سرقت شده است، به‌ندرت متوجه این ماجرا می‌شوند، مگر زمانی که سال‌ها بعد دولت برای بازپس‌گیری اقساط وام به سراغشان می‌آید. در این میان، رتبه اعتباری قربانیان به‌شدت لطمه می‌خورد و پس از آگاهی از کلاهبرداری، مجبورند برای اثبات بی‌گناهی و رهایی از بازپرداخت وام‌های کلان وارد فرایندی بسیار فرسایشی و پیچیده شوند؛ وضعیتی آشفته که مک‌دونالد نیز به دشواری حل آن اذعان کرده است.

او در این خصوص خاطرنشان کرد: «وزارت آموزش تلاش گسترده‌ای برای باز کردن گره این پرونده‌های پیچیده انجام می‌دهد، اما این ماجرای آشفته‌ای است که هیچ شهروندی نباید تاوان آن را بپردازد.»

مقامات قضایی در ارتباط با افراد بازداشت‌شده اعلام کردند که بیش از ۳۲ میلیون دلار خسارت قطعی مرتبط با این پرونده به ثبت رسیده است و بر این باورند که رقم واقعی به مراتب بیشتر بوده و پای پرونده‌های مشکوک چند میلیون دلاری دیگری نیز در میان است.

دفتر بازرسی کل وزارت آموزش نخستین بار الگوهای تقلب را شناسایی و از این شبکه پرده برداشت. پس از آن، پلیس فدرال با ردگیری جریان وجوه در حساب‌های بانکی داخلی، خارجی و کیف‌پول‌های رمزارزی، ابعاد حساب‌های آسیب‌دیده را مشخص کرد. بر اساس گزارش‌ها، در یک نمونه، متهمی با استفاده از چندین حساب بانکی در مؤسسات مالی مختلف بیش از ۷۰۰ فقره واریزی غیرقانونی ناشی از مازاد وام دانشجویی را به ارزش تقریبی ۱ میلیون و ۴۳۹ هزار دلار دریافت کرده بود. در موردی دیگر نیز فردی توانسته بود بیش از ۱ میلیون دلار از طریق ۳۰۰ حساب دانشجویی جعلی به جیب بزند؛ موضوعی که در رسانه‌ها نیز گزارش شد.

تئوفانی استاموس، معاون اول دادستان ایالات متحده در منطقه شرقی ویرجینیا، در این کنفرانس خبری اظهار داشت که تحلیل داده‌ها توانست رفتارهای غیرعادی و مشکوکی را برملا کند که طبق ارزیابی اف‌بی‌آی، نشان‌دهنده یک تقلب سازمان‌یافته در سامانه FAFSA بوده است. به گفته استاموس، این الگوها سرنخ‌ها و مبانی محکمی در اختیار بازرسان قرار داد تا پرونده‌هایی را بگشایند که در نهایت به صدور کیفرخواست منجر شد.

برای تداوم این پیگیری‌ها، دفتر دادستانی حدود ۵۰ پرونده ارجاعی را به ۲۶ دفتر منطقه‌ای اف‌بی‌آی در سراسر کشور ارسال کرده است تا منابع مالی به سرقت رفته را رهگیری کنند.

استاموس افزود: «ما تازه در آغاز راهیم و با همکاری شرکای بین‌المللی خود این پیام شفاف را مخابره می‌کنیم: وام دانشجویی تنها متعلق به دانشجویان واقعی است؛ ردپای داده‌ها همیشه باقی می‌ماند و ما این ردپا را تا انتها دنبال خواهیم کرد.»

چالش‌ها و خطاهای سیستم‌های خودکار کشف تقلب

وزارت دادگستری احتمال می‌دهد که این کلاهبرداری دست‌کم از سال ۲۰۲۱ جریان داشته و با گشوده شدن مسیرهای جدید به کمک هوش مصنوعی، ساختاری پیچیده‌تر و هوشمندانه‌تر به خود گرفته است.

به گزارش وزارت دادگستری، این کلاهبرداران با هدف قرار دادن افرادی که سابقه تحصیل دانشگاهی ندارند، مانع از تطبیق سوابق آن‌ها توسط وزارت آموزش می‌شوند. بسیاری از قربانیان که تنها مدرک دیپلم دارند، از شنیدن خبر ثبت‌نام و تحصیل صوری خود در دانشگاه‌هایی در فاصله‌های صدها کیلومتر دورتر بهت‌زده شده‌اند.

در این نشست، نیکلاس کنت، معاون وزارت آموزش، دولت بایدن را متهم کرد که تدابیر حفاظتی لازم را برای شهروندان فراهم نکرده بود.

کنت مدعی شد: «زمانی که در ژانویه گذشته کار خود را آغاز کردیم، با کمال تأسف متوجه شدیم که دولت بایدن تقریباً تمامی سازوکارهای کشف تقلب را غیرفعال کرده بود.»

وزارت آموزش در دولت ترامپ اعلام کرد که الزامات جدیدی برای احراز هویت برخط تدوین کرده است که به ادعای کنت، مانع از دستیابی دانشجویان روح به این مبالغ می‌شود. با تکیه بر سامانه‌های خودکار برای شناسایی الگوهای مشکوک و رد درخواست‌های نامعتبر FAFSA، اندرو فرگوسن، رئیس کمیسیون تجارت فدرال و نایب‌رئیس کارگروه مبارزه با تقلب کاخ سفید، تأکید کرد که می‌توان بدون اختصاص نیروی انسانی اضافی و بار مالی سنگین بر دوش دولت، جلوی این تقلب‌ها را گرفت.

فرگوسن بیان داشت: «رایانه‌ها در شناسایی تقلب به ما کمک می‌کنند و مانع از خروج بودجه از حساب‌های دولتی می‌شوند.»

با این حال، سامانه‌های خودکار بی‌نقص نیستند و کارشناسان آموزشی هشدار داده‌اند که خطاهای مثبت کاذب می‌تواند فشار سنگینی بر دوش دانشگاه‌ها بگذارد و دریافت کمک‌هزینه را به‌دلیل فرایندهای طولانی احراز هویت با تأخیر جدی مواجه کند.

از سوی دیگر، اختلالات فنی هم‌اکنون نیز روند تشخیص تقلب و بررسی پرونده‌ها را تحت تأثیر قرار داده است. در ماه اوت، وزارت آموزش تأیید کرد که یک نقص فنی در بازه ۲۹ ژوئن تا ۶ ژوئیه مانع از انتقال نتایج ارزیابی تقلب به برخی فرم‌های FAFSA شده بود؛ مشکلی که پس از شناسایی، با بررسی مجدد درخواست‌ها رفع شد.

خطر مسدود شدن اشتباهی دسترسی دانشجویان واقعی

کالج‌ها و دانشگاه‌ها نیز در حال بررسی اعمال هزینه‌های جانبی برای جلوگیری از نفوذ دانشجویان روح هستند.

مدافعان عدالت آموزشی با وجود اذعان به اینکه کلاهبرداری‌ها دانشجویان واقعی را از دریافت منابع مالی محروم می‌کند، نگران آن هستند که افزایش هزینه‌ها و سخت‌گیری در احراز هویت آنلاین به مانعی بزرگ برای ورود دانشجویان کم‌درآمد به آموزش عالی تبدیل شود.

در فرایند جدید احراز هویت در سامانه FAFSA، از دانشجویان خواسته می‌شود مدارک شناسایی معتبر دولتی را به‌صورت لحظه‌ای جلوی دوربین بگیرند تا سامانه‌های هوشمند تصویر آن‌ها را بررسی کنند. یکی از مقامات ارشد وزارت آموزش در گفتگو با نشریه اینساید هایر اد اعلام کرد که این سازوکارها شباهت زیادی به سیستم‌های احراز هویت در بانک‌ها و شرکت‌های کرایه خودرو دارند.

سامانه‌های خودکار پس از بررسی مدارک، یک سطح ریسک به هر متقاضی اختصاص می‌دهند و در صورتی که کاربری در رده «ریسک بالا» قرار گیرد، درخواست او مسدود می‌شود؛ پس از آن، پیگیری و راستی‌آزمایی واقعی بودن درخواست بر عهده خود دانشگاه خواهد بود.

مورالی کلر، مشاور ارشد شبکه ملی پیشرفت تحصیلی، در مصاحبه با رسانه‌ها توضیح داد که بسیاری از جوانان خانواده‌های کم‌درآمد ممکن است گواهینامه رانندگی یا مدارک شناسایی رسمی نداشته باشند و در فرایند دریافت مدارک جایگزین دچار مشکل شوند؛ مسئله‌ای که علاوه بر زمان‌بر بودن، می‌تواند هزینه‌های اولیه‌ای به آنان تحمیل کند.

علاوه بر این، دانشجویان حتی در صورت نیاز به ویرایش اطلاعات فرم‌های FAFSA نیز ممکن است دوباره با ارزیابی‌های سامانه‌های تشخیص تقلب مواجه شوند و هرگونه خطای کاذب در این مرحله، روند تخصیص بودجه و پرداخت وام را به تعویق می‌اندازد.

کلر در این زمینه تأکید کرد: «هدف ما این است که روند زمانی بررسی‌ها مانع از واریز به‌موقع کمک‌هزینه‌ها برای پرداخت شهریه، حضور در کلاس‌ها و تهیه کتاب‌ها و ملزومات تحصیلی نشود.»

با وجود آنکه دولت ترامپ اعلام کرده احتمال مسدود شدن اشتباهی حساب دانشجویان واقعی اندک خواهد بود، ملانی استوری، رئیس انجمن ملی مدیران کمک‌هزینه دانشجویی، نسبت به این خوش‌بینی ابراز تردید کرده و خواستار ارائه آمار دقیق درباره حجم احراز هویت‌های حضوری احتمالی شده است؛ موضوعی که در بهار گذشته نیز در رسانه‌ها گزارش شد و آرون لیمون اشتراوس، مدیر اجرایی برنامه FAFSA، در پاسخ به آن اعلام کرد که هنوز امکان ارائه آمار قطعی وجود ندارد.

استوری خاطرنشان کرد که تکمیل حضوری فرم‌های FAFSA می‌تواند خطاهای تشخیصی سیستم‌های خودکار را تا حد زیادی کاهش دهد. در همین راستا، مسئولان برنامه از دانشگاه‌ها خواسته‌اند در شناسایی دانشجویانی که ممکن است به اشتباه گرفتار فیلترهای خودکار شده باشند هوشیارانه عمل کنند تا عدالت آموزشی فدای مبارزه با کلاهبرداری نشود.