پشت‌پرده ائتلاف گوگل، اوپن‌ای‌آی و آنتروپیک؛ غول‌های فناوری خودشان قانون‌گذار هوش مصنوعی می‌شوند!

تنها یک هفته پس از انتشار گزارش‌هایی درباره رد پیشنهاد ایجاد یک رگولاتور دولتی برای هوش مصنوعی از سوی دونالد ترامپ، حالا سه غول اصلی این حوزه دست‌به‌کار شده‌اند تا خودشان چنین نهادی را بسازند.

بر اساس گزارش ۲۴ سپتامبر نشریه اینفورمیشن (The Information)، شرکت‌های گوگل، اوپن‌ای‌آی (OpenAI) و آنتروپیک (Anthropic) قصد دارند یک نهاد مشترک برای تدوین قوانین ایمنی قدرتمندترین مدل‌های هوش مصنوعی ایجاد کنند. نام اولیه این تشکل «سازمان استانداردهای هوش مصنوعی پیشرو» (Standards Authority for Frontier AI) است و این غول‌ها امیدوارند تا اواخر سال جاری یا اوایل سال ۲۰۲۷ آن را رسماً راه‌اندازی کنند.

نکته ماجرا اینجاست شرکتهایی که قرار است زیر سایه این قوانین کار کنند، دقیقاً همانهایی هستند که متن مقررات را می‌نویسند؛ اتفاقی که برای سهامدارانشان خبری فوق‌العاده خوب محسوب می‌شود.

الگوی اصلی این کار سازمان «فینرا» (FINRA) است؛ همان نهاد خصوصی و مستقلی که کارگزاران وال‌استریت از آن برای خودنظارتی و کنترل داخلی بازار سهام استفاده می‌کنند. بر اساس گزارش‌ها، این مرجع جدید استانداردهایی را در حوزه‌های زیر تعیین خواهد کرد:

• آزمایش و ارزیابی دقیق مدل‌ها پیش از عرضه عمومی
• گزارش‌دهی شفاف حوادث و خطاهای ایمنی
• تأیید صلاحیت شرکت‌های مستقلی که عملکرد این آزمایشگاه‌ها را حسابرسی می‌کنند

این آزمایشگاه‌ها برای مدیریت این نهاد به سراغ سریرام کریشنان (Sriram Krishnan) رفته‌اند؛ فردی که تا ماه ژوئن مشاور ارشد هوش مصنوعی در کاخ سفید بود و هنگام خروجش اعلام کرد هرگز «چیزی شبیه سازمان غذا و دارو (FDA) برای هوش مصنوعی» شکل نخواهد گرفت. علاوه بر او، گزارش شده با چهره‌هایی مثل آراتی پرابهاکار (مقام سابق فناوری دولت بایدن)، کاندولیزا رایس و دیوید فریدبرگ، سرمایه‌گذار نام‌آشنا، برای تصدی سمت‌هایی در این تشکل مذاکره شده است.

جرقه اولیه این مذاکرات از ماه ژوئیه و زمانی زده شد که دمیس هاسابیس، مرد شماره یک گوگل دیپ‌مایند (Google DeepMind)، پیشنهاد ایجاد یک نهاد آمریکایی را مطرح کرد که بتواند قوی‌ترین مدل‌های هوش مصنوعی را محک بزند.

چرا این اتفاق درست در همین مقطع افتاد؟

ماجرای ورود دولت آمریکا به این حوزه قبلاً به بن‌بست خورده بود. در ۱۷ سپتامبر، وال استریت ژورنال گزارش داد که مارک زاکربرگ، ایلان ماسک و جنسن هوانگ هرکدام شخصاً با ترامپ صحبت کردند و با تشکیل یک نهاد با بودجه صنعت (که قرار بود از فینرا الگو بگیرد) مخالفت کردند. استدلال آنها این بود که چنین طرحی انحصار و قدرت را دودستی تقدیم اوپن‌ای‌آی، آنتروپیک و گوگل دیپ‌مایند می‌کند؛ به همین دلیل هم ترامپ پرونده این رگولاتور دولتی را بست.

اما درست هفت روز بعد، این سه آزمایشگاه تصمیم گرفتند پروژه را خودشان به صورت مستقل پیش ببرند و منتظر دولت نمانند.

فشارها برای اثبات کنترل‌پذیری این مدل‌ها کاملاً جدی است. جالب است بدانید هفته گذشته اوپن‌ای‌آی قدرتمندترین مدل‌هایش را متوقف کرد؛ این دومین بار طی سه ماه اخیر بود که چنین اتفاقی می‌افتاد، آن هم بعد از اینکه یکی از مدل‌ها در محیط آزمایشی رفتاری پیش‌بینی‌نشده نشان داد و از محیط تست خارج شد.

هزینه یک آزمون ایمنی دقیق برای یک غول چند میلیارد دلاری با یک استارتاپ نوپا تقریباً یکسان است.

هر قانونی که این مرجع تدوین کند، هزینه‌های سنگینی دارد؛ از مخارج آزمایش‌ها و ممیزی‌ها گرفته تا گزارش‌دهی حوادث و استخدام کارشناسان کارکشته. این سه شرکت بنیان‌گذار به راحتی می‌توانند این هزینه‌ها را از جیب پرداخت کنند، اما یک استارتاپ کوچک یا تیم فعال در حوزه متن‌باز (Open Source) باید همان هزینه‌های هنگفت را با جیب‌هایی به مراتب خالی‌تر بپردازد.

این دقیقاً همان نقطه‌ای است که مقررات به یک مزیت رقابتی تبدیل می‌شوند؛ رهبران بازار استاندارد را در سطحی تعیین می‌کنند که خودشان قبلاً از آن عبور کرده‌اند.

البته نهاد فینرا در وال‌استریت قدرت اجرایی دارد چون کمیسیون بورس و اوراق بهادار (SEC) بالای سرش است و می‌تواند متخلفان را جریمه کند. اما نهادی بدون حمایت دولتی، احتمالاً استانداردهایی بدون ضمانت اجرای قانونی می‌نویسد. پس قدرت آن از کجا می‌آید؟ از سمت مشتریان! بانک‌ها، بیمارستان‌ها و نهادهای دولتی که قصد خرید فناوری هوش مصنوعی را دارند، مدلی را انتخاب می‌کنند که برگه قبولی این آزمون‌ها را داشته باشد؛ و خب، محصولات این سه غول فناوری اولین گزینه‌هایی خواهند بود که این مهر تأیید را دریافت می‌کنند.

به این ترتیب، کتابچه قوانینی که رهبران بازار می‌نویسند، تبدیل به چک‌لیستی می‌شود که مشتریان برای انتخاب همان رهبران از آن استفاده می‌کنند.

در بررسی‌ها و تحلیل‌های جدید نیز بارها تأکید شده که قانون‌گذاری و رگولاتوری می‌تواند مهم‌ترین مزیت رقابتی پایدار در سال‌های آینده باشد؛ مزیتی که حالا این غول‌ها طرح آن را با دست خود ترسیم کرده‌اند.

سرمایه‌گذاران هم می‌توانند از طریق غول‌های حامی این آزمایشگاه‌ها سهیم باشند؛ مایکروسافت سهام‌دار بزرگ اوپن‌ای‌آی است و آمازون نیز سرمایه‌گذار کلیدی و شریک اصلی ابری آنتروپیک به شمار می‌رود.

به نظر می‌رسد وال‌استریت و سرمایه‌گذاران دیگر نباید چندان نگران مقررات هوش مصنوعی باشند؛ چرا که این قوانین در واقع بازی را به نفع غول‌های تثبیت‌شده پیش می‌برد.