برخلاف تصور همه: هوش مصنوعی هنوز بازار کار فارغالتحصیلها رو تصاحب نکرده، اما تا کی؟

• گزارش جدید مدعی شد: «شواهد مستقیم چندانی» وجود ندارد که هوش مصنوعی باعث جهش آمار بیکاری فارغالتحصیلان شده باشد
• نوسانات آمار بیکاری در طول سال صرفاً فصلی است و هر ساله طبق یک روال عادی تکرار میشود
• شاید دورکاری روی موقعیتهای شغلی تأثیر گذاشته باشد، اما این مشاغل معمولاً ساختار مشابهی دارند

یک گزارش تازه از موسسه پژوهشی CESifo این فرضیه فراگیر و همه‌گیر را که هوش مصنوعی پیدا کردن کار را برای فارغالتحصیلان جدید سخت کرده، حسابی به چالش کشیده و ادعا میکند هیچ مدرک قاطعی مبنی بر افزایش بیکاری جوانان تحصیل‌کرده به خاطر هوش مصنوعی در دست نیست.

شاید پیش‌تر تحقیقات تخمین میزدند که بازار کار خیلی زود دستخوش تکانههای شدیدی شود، اما این مقاله تایید میکند که هنوز اثر معناداری به چشم نمیخورد؛ آن هم در شرایطی که میانگین هزینهکرد ماهانه شرکتها برای هوش مصنوعی به ازای هر کارمند از اواخر سال ۲۰۲۵ دو برابر شده، چرا که سازمانها حالا دیگر کاربرد واقعی این فناوری را یاد گرفتهاند و صرفاً دنبال تست و آزمایشهای سطحی نیستند.

از دیدگاه نویسندگان این مقاله، موضوع اصلی اینجاست که بیکاری کنونی فارغالتحصیلان دلایل متعددی دارد و نمیتوان همه تقصیرها را به گردن هوش مصنوعی انداخت.

شاید هوش مصنوعی هنوز کار نیروهای جوان را مصادره نکرده باشد

در این گزارش به این نکته اشاره شده که نرخ بیکاری معمولاً در ماههای تابستان بالا میرود؛ اتفاقی طبیعی که هم‌زمان با ورود حجم عظیمی از فارغالتحصیلان جدید به بازار کار رخ میدهد و با رسیدن فصل پاییز دوباره فروکش میکند. جالب اینجاست که از سال ۲۰۲۲ و درست پیش از عرضه عمومی و تاریخی ChatGPT، میانگین بیکاری تابستانه فارغالتحصیلان همواره بین ۶.۳ تا ۷.۸ درصد بوده و عملاً نسبت به آن روزها تغییر چشمگیری دیده نمیشود.

پژوهش CESifo اذعان دارد که موقعیتهای شغلی آسیبپذیر در برابر هوش مصنوعی دچار تغییراتی شدهاند، اما این آمار از نظر آماری آن‌قدر قوی و معنادار نیست که بتوان با قاطعیت ادعا کرد ماشینها دارند جای نیروهای جوان انسانی را پر میکنند.

یک نکته شگفتانگیز دیگر این گزارش، ارتباط بیکاری فارغالتحصیلان با موج دورکاری است؛ به طوری که به نظر میرسد موقعیتهای شغلی دورکار (WFH) حتی بیشتر از مشاغل در معرض هوش مصنوعی در معرض خطر و تغییر قرار دارند.

با این همه، از آنجا که مشاغل مستعد اتوماسیون با هوش مصنوعی عموماً پشت‌میزنشینی هستند و این دست کارها برای دورکاری هم مناسب‌ترند، این احتمال وجود دارد که بررسیهای پیشین این دو متغیر را با هم اشتباه گرفته یا آثارشان را در هم آمیخته باشند.

پژوهشگران در جمعبندی خود اعلام کردهاند که تا به حال «شواهد مستقیم چندانی» از حذف گسترده مشاغل به دست نیامده، هرچند اعتراف میکنند ما هنوز در سالهای ابتدایی انقلاب هوش مصنوعی به سر میبریم و این یافتهها فقط «یک ارزیابی اولیه و سودمند» محسوب میشوند.

آنها در پایان تاکید کردهاند: «این یافتهها به هیچ عنوان احتمال بروز تکانههای بزرگتر در سالهای پیش رو را منتفی نمیکند.»