جهش سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی؛ موتور اصلی اقتصاد و آزمون سخت فدرال رزرو

جهش بی‌سابقه در مخارج سرمایه‌ای برای توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی، اکنون به پیشران اصلی رشد کلان اقتصادی تبدیل شده است. درک چشم‌انداز و خطرات ناشی از این جریان مالی سنگین، مهم‌ترین مأموریت فدرال رزرو (بانک مرکزی آمریکا) برای تنظیم دقیق سیاست‌های پولی در مقطع فعلی به‌شمار می‌رود.

تصویر کلان: این پیام محوری، حاصل هم‌زمانی دو رویداد مهم است؛ انتشار ارقام رشد قدرتمند سه‌ماهه سوم و نشست خبری کوین وارش (Kevin Warsh)، رئیس فدرال رزرو، که تلاش می‌کند با ملایمت هرچه تمام‌تر ترمز پولی را بفشارد تا این چرخه رشد اقتصادی طولانی‌تر شود.

• با متزلزل شدن بازارهای اوراق بدهی که تأمین مالی مراکز داده و پروژه‌های هوش مصنوعی را بر عهده داشته‌اند، وارش و فدرال رزرو با وضعیتی فوق‌العاده حساس و شکننده روبرو هستند.

• در حال حاضر، روند توسعه این زیرساخت‌ها محرک رشد اقتصادی است، اما هم‌زمان به تورم دامن می‌زند و سرمایه‌ها را از سایر بخش‌ها، به‌ویژه بازار مسکن، به سمت خود می‌کشد. با این حال، اگر سرمایه‌گذاری‌های حوزه هوش مصنوعی با شکست مواجه شوند، زیان‌های مالی حاصل از آن سرسام‌آور خواهد بود و سایر ارکان اقتصاد نیز متحمل خسارت‌های جانبی سنگینی خواهند شد.
• علاوه بر این، در صورت شکست این موج، ظرفیت‌های بالقوه برای دستیابی به رشد بلندمدت بهره‌وری و ارتقای استانداردهای زندگی که حامیان هوش مصنوعی وعده می‌دهند نیز از دست خواهد رفت.

بررسی آماری: آمارهای مربوط به مخارج سرمایه‌ای در سه‌ماهه سوم واقعاً خیره‌کننده است. سرمایه‌گذاری ثابت غیرمسکونی با نرخ سالانه ۱۲٫۷ درصد رشد کرده که قدرتمندترین جهش پس از آغاز بهبود اقتصادی از همه‌گیری سال ۲۰۲۰ محسوب می‌شود؛ رقمی که با صرف‌نظر از آن مقطع خاص، بالاترین رشد از سال ۲۰۱۱ تا کنون است.

• این جهش تنها به یک فصل محدود نمی‌شود. این شاخص سرمایه‌گذاری برای ۷ فصل متوالی روندی مثبت داشته و از پایان سال ۲۰۲۴ تا کنون ۱۴٫۳ درصد افزایش یافته است؛ رشدی که در تمامی بخش‌های مربوط به سازه‌های تجاری، تجهیزات و مالکیت معنوی به چشم می‌خورد.
• در نقطه مقابل، وضعیت بازار مسکن قرار دارد؛ سرمایه‌گذاری مسکونی در ۶ فصل از ۷ فصل گذشته روندی انقباضی داشته و در سه‌ماهه سوم با افت سالانه ۳٫۳ درصدی مواجه شده است.

وضعیت موجود: وارش پس از اعلام تثبیت نرخ بهره، از فشارهای تازه در بازارهای بدهی با لحنی که رضایت از وضعیت را نشان می‌داد سخن گفت.

• او در بیانیه رسمی خود اعلام کرد: «فعالان بازار در نحوه تخصیص سرمایه‌های خود اندکی گزیده‌تر و با وسواس بیشتر عمل می‌کنند.»
• او افزود: «هرچند شرایط کلی مالی محدودکننده‌تر شده است، اما تمایلی ندارم و نمی‌توانم آن را کاملاً منقبض بنامم. با این حال، در مجموع، این تحولات در راستای دستیابی به دوره‌ای طولانی‌تر و پایدارتر از رشد اقتصادی و ثبات قیمت‌ها پیش می‌روند.»
• وارش کمی بعد در پاسخ به پرسش یکی از خبرنگاران تأکید کرد که افزایش نرخ بهره توسط فدرال رزرو در ماه سپتامبر، یکی از عوامل تشدید شرایط استقراض برای پروژه‌های هوش مصنوعی بوده است؛ زیرا «نرخ‌های بهره به باریک‌ترین روزنه‌ها نفوذ می‌کنند» و «به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم تقریباً همه ارکان را تحت تأثیر قرار می‌دهند.»

زوایای پنهان: وارش باور دارد که رونق هوش مصنوعی می‌تواند در کوتاه‌مدت پیشران رشد باشد و در بلندمدت منافع بسیار بزرگی به بار آورد؛ اما در صورت پدید آمدن چرخه رونق و رکود ناگهانی، هر دوی این اهداف با خطر جدی مواجه می‌شوند.

• او در عمل استدلال می‌کند که انقباض ملایم مالی در هفته‌های اخیر، نوعی انضباط ضروری را به سرمایه‌گذاری‌های حوزه هوش مصنوعی تزریق کرده و پایداری آن را افزایش داده است.
• اما اگر فدرال رزرو بخواهد با افزایش بیش از حد نرخ بهره سیاست‌های انقباضی تندی در پیش بگیرد، ممکن است تمام این دستاوردها را به خطر بیندازد؛ به همین دلیل در نشست اخیر نرخ بهره بدون تغییر ماند، در حالی که احتمال افزایش دوباره آن در ماه دسامبر همچنان به قوت خود باقی است.

دیدگاه کارشناسان: ریک ریدر (Rick Rieder)، مدیر ارشد سرمایه‌گذاری اوراق با درآمد ثابت در شرکت بلک‌راک (BlackRock)، در یادداشتی نوشت: «فدرال رزرو از جهاتی مانند خانه‌ای عمل می‌کند که یک ترموستات واحد دارد، اما دمای هر اتاق در آن کاملاً متفاوت است.»

• ریدر در ادامه توضیح داد: «پایین آوردن بیشتر دمای ترموستات ممکن است اتاق‌هایی را که پیش از این هم سرد بوده‌اند حتی سردتر کند، بدون آنکه تأثیر چندانی بر خنک کردن اتاق‌هایی بگذارد که هنوز بیش از حد گرم هستند. از نظر ما، این موضوع دلیل بنیادین برای ضرورت صبوری در شرایط کنونی است.»
• او تأکید کرد: «فدرال رزرو می‌تواند بپذیرد که تورم اخیر فراتر از حد مطلوب بوده، بر تعهد خود نسبت به هدف ۲ درصدی تأکید ورزد و گزینه انقباض دوباره را روی میز نگه دارد؛ اما هم‌زمان باید درک کند که سطح فعلی نرخ بهره در حال حاضر محدودیت‌های چشمگیری را بر بخش‌هایی از اقتصاد که بیشترین واکنش را به سیاست‌های پولی نشان می‌دهند تحمیل کرده است.»

واقعیت میدانی: این رویکرد محتاطانه تنها تا زمانی کارآمد خواهد بود که نرخ تورم واقعاً روند کاهشی به خود بگیرد؛ با نزدیک شدن این دوره از تورم پایدار به مرز ۶ سالگی، اعتبار بانک مرکزی و شخص وارش مستقیماً در بوته آزمایش قرار گرفته است.