آیا هوش مصنوعی انگیزه انسان را کاهش می‌دهد؟؛ واکنش کاربران به یک پژوهش تازه

در شرایطی که افراد برای یاد‌گیری مهارت‌های تازه یا پاسخ به پرسش‌های گوناگون به ابزارهای هوش مصنوعی روی آورده‌اند، نتایج یک مطالعه جدید نشان می‌دهد که این مزیت‌های چشمگیر ممکن است پیامدهای ناخوشایندی نیز به‌همراه داشته باشند.

یافته‌های این پژوهش که در جریان «کنفرانس مدل‌سازی زبانی ۲۰۲۶» در سانفرانسیسکو ارائه شد، نشان داد افرادی که برای حل مسائل ریاضی یا درک مطلب از هوش مصنوعی کمک می‌گرفتند، پس از قطع دسترسی به این ابزار، بسیار بیشتر با دشواری روبه‌رو شدند یا سریع‌تر از حل مسئله دست کشیدند. این نتایج ثابت می‌کند که وابستگی بیش‌ازحد به هوش مصنوعی می‌تواند انگیزه افراد را برای غلبه بر موقعیت‌های چالش‌برانگیز کاهش دهد.

در پی انتشار نتایج این مطالعه، نظرسنجی تازه‌ای از کاربران انجام شد تا مشخص شود آیا آن‌ها نیز پس از کار با هوش مصنوعی احساس می‌کنند انگیزه‌شان برای انجام کارهای سخت افت کرده است یا خیر. پرسش اصلی این نظرسنجی چنین بود: «آیا استفاده از هوش مصنوعی انگیزه شما را برای انجام کارهای دشوار کاهش داده است؟»

• بله، متوجه شده‌ام که اکنون بدون ابزارهای هوش مصنوعی بسیار بیشتر به دردسر می‌افتم.
• شاید، اما آن‌قدر از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده نمی‌کنم که متوجه این تغییر شوم.
• خیر، من اصلاً از هوش مصنوعی استفاده نمی‌کنم و این وضعیت شامل حال من نمی‌شود.
• خیر، من از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده می‌کنم و هرگز با چنین تجربه‌ای روبه‌رو نشده‌ام.

بیش از ۱۴۰ کاربر در این نظرسنجی شرکت کردند و در این میان، ۳۰ درصد از شرکت‌کنندگان گزینه «خیر، من اصلاً از هوش مصنوعی استفاده نمی‌کنم و این وضعیت شامل حال من نمی‌شود» را برگزیدند.

یکی از کاربران در بخش نظرات با ابراز نگرانی جدی نوشت: «اگر هوش مصنوعی صرفاً ابزاری تحت کنترل کاربران بود، شاید به استفاده از آن فکر می‌کردم؛ اما این فناوری اصلاً تحت کنترل نیست. هوش مصنوعی اعتیادآور است، افراد را تنبل می‌کند و خطرات زیادی به‌همراه دارد. من فردی را می‌شناسم که برای گرفتن پاسخ سؤالاتش مدام از آن استفاده می‌کند؛ با اینکه پاسخ‌ها مفصل و دقیق هستند، اما همین موضوع باعث تنبلی او شده است؛ چون بدون هیچ تلاشی برای جستجو، بلافاصله جواب آماده را تحویل می‌گیرد. هوش مصنوعی یک خطر است و نباید اجازه گسترش آن داده شود.»

دیدگاه‌های دیگری نیز بر پیامدهای منفی تکیه بر این فناوری تأکید داشتند. کاربری در این‌باره نوشت: «استفاده از تمام ابزارهای کمکی خودکار، میزان توجه و به‌خاطرسپاری مغز را کاهش می‌دهد. این مسئله دقیقاً در استفاده از مسیریاب‌ها نیز دیده می‌شود؛ جایی که رانندگان پس از چند بار تردد در یک مسیر باید آن را یاد بگیرند، اما به‌دلیل اتکا به مسیریاب چنین اتفاقی نمی‌افتد. هوش مصنوعی سرعت پژوهش را بالا می‌برد و زمان جستجوهای طولانی را کوتاه می‌کند، اما استفاده بیش‌ازحد از خلاصه‌های آماده، قوای تفکر نقادانه را تحلیل می‌برد.»

در سوی مقابل، گروه دیگری از کاربران این فرضیه را به چالش کشیدند که آیا واقعاً هوش مصنوعی عامل تنبلی است یا اینکه انسان‌ها ذاتاً به‌دنبال ساده‌ترین راه‌حل ممکن هستند. یکی از آن‌ها پرسید: «آیا اگر پاسخ اکثر تمرین‌ها روی یک برگه کاغذ جداگانه به افراد داده می‌شد، باز هم همین نتیجه به دست نمی‌آمد؟» کاربر دیگری نیز با مقایسه‌ای جالب خاطرنشان کرد: «فکر می‌کنم پژوهشگران باید این موضوع را هم بررسی کنند که آیا اختراع بیل، انگیزه انسان را برای کندن زمین با دست خالی کاهش داده است یا خیر! هوش مصنوعی دقیقاً مانند یک بیل، صرفاً ابزاری برای تسهیل کارها است.»

شما درباره این نتایج چه فکر می‌کنید؟ آیا احساس می‌کنید کار با هوش مصنوعی شما را به پاسخ‌های آماده وابسته کرده و از پشتکار شما کاسته است، یا آن را صرفاً ابزاری قدرتمند برای پیشبرد سریع‌تر امور می‌دانید؟ دیدگاه‌های خود را با ما در میان بگذارید.