جاسوسی هوش مصنوعی از وب‌کم کارمند دورکار؛ اخراج دردسرساز به خاطر مخالفت با ۱۶۰ عکس در روز!

شکایت جدیدی در ایالت نیوجرسی نشان می‌دهد که شرکت «سادرلند هلث‌کر سلوشنز» (Sutherland Healthcare Solutions) به جای کاهش دفعات نظارت هوش مصنوعی که در هر شیفت کاری ۱۶۰ بار از چهره کارمند عکس می‌گرفت، یک نیروی دورکار مبتلا به بیماری لوپوس را اخراج کرده است.

بر اساس شکایتی که در دادگاه نیوجرسی به ثبت رسیده، دوربین وب‌کم هر سه دقیقه یک‌بار از چهره «گلنیس فون ساندر-تیمینسکی» (Glennis Von Sander-Timinski) عکس می‌گرفته است. این یعنی ثبت تقریباً ۱۶۰ تصویر ثابت در طول یک شیفت کاری هشت ساعته؛ تصاویری که توسط سیستمی به نام Sentinel AI جمع‌آوری می‌شدند تا به ادعای شکواییه، تأیید کند شخص پشت سیستم همان کارمند اصلی است. اما زمانی که او به این موضوع اعتراض کرد و به دلایل پزشکی خواستار تعدیل شرایط شد، در نهایت شغلش را از دست داد.

شکواییه دقیقاً چه می‌گوید؟

این شکایت ماجرای بیش از یک دهه دورکاری موفق را روایت می‌کند که ناگهان با آمدن یک سیستم نظارتی هوش مصنوعی به هم ریخت.

طبق متن شکواییه، خانم ساندر-تیمینسکی از سال ۲۰۱۸ دورکار بوده و بیش از یک دهه سابقه همکاری با این مجموعه داشته است، اما با آغاز پروژه نظارت هوش مصنوعی همه‌چیز زیر و رو شد.

در این دادخواست ادعا شده که سیستم هوش مصنوعی Sentinel AI با بهره‌گیری از وب‌کم لپ‌تاپ، تقریباً هر سه دقیقه یک‌بار تصاویری ثابت ثبت می‌کرده و با الگوریتم‌های تشخیص چهره مطمئن می‌شده که خود کارمند پشت میز کار نشسته است. شکواییه تأکید می‌کند که در یک شیفت کاری هشت ساعته، حدود ۱۶۰ عکس از او گرفته می‌شده است.

گزارش‌ها نشان می‌دهد پزشک معالج او از شرکت سادرلند هلث‌کر سلوشنز خواسته بود دفعات نظارت را کاهش دهند؛ چرا که طبق دادخواست، این نظارت بی‌وقفه اضطراب و استرس او را تشدید می‌کرد و باعث عود کردن بیماری لوپوس می‌شد. در متن شکایت آمده که خانم ساندر-تیمینسکی به بیماری خودایمنی لوپوس، اضطراب و برخی مشکلات پزشکی دیگر مبتلاست.

بر اساس ادعای مطرح‌شده، شرکت سادرلند در پاسخ تنها سه گزینه پیش روی او گذاشت: پذیرش نظارت کامل تصویری، تردد روزانه به دفتری که حدود سه ساعت در هر مسیر با منزلش فاصله داشت، یا استعفا! سرانجام پس از آنکه شرکت درخواست معافیت یا کاهش فواصل نظارتی را رد کرد، این کارمند در تاریخ ۸ سپتامبر ۲۰۲۶ رسماً اخراج شد.

شرکت سادرلند هلث‌کر سلوشنز تا زمان تنظیم و انتشار این گزارش، هیچ واکنش رسمی و عمومی به این ادعاها نشان نداده است.

چرا این پرونده فقط درباره یک کارمند نیست؟

این اختلاف حقوقی سؤال مهمی را پیش می‌کشد: مرز بین حق نظارت کارفرما و وظیفه او در سازگاری با شرایط بیماری کارمند کجاست؟

ابزار‌های ثبت کلیدهای کیبورد (Keystroke logging) و ردیابی فعالیت برنامه‌ها فقط کار‌هایی را ثبت می‌کنند که کارمند روی رایانه انجام می‌دهد؛ اما نظارت از طریق وب‌کم پای تصویر فرد، ظاهر او و تمام محیط پیرامونش در حریم خصوصی خانه را به میان می‌کشد. همین تفاوت ظریف، از نظر حقوقی و اجرایی بار بسیار سنگینی به همراه دارد.

مسئله اصلی حقوقی در اینجا فقط این نیست که آیا کارفرما حق دارد کارمندان دورکار را کنترل کند یا نه؛ بلکه پرسش اساسی این است که آیا شرکت سادرلند فرایند تعاملی تعدیل شرایط کاری را که طبق قانون ضدتبعیض نیوجرسی در زمان درخواست یک نیروی دارای معلولیت یا بیماری الزامی است، رعایت کرده یا خیر؟ دادخواست مدعی است که این شرکت اصلاً وارد چنین تعاملی نشده است.

البته باید توجه داشت که این دادخواست در مرحله ادعاست و هنوز حکم نهایی دادگاه صادر نشده است. تاکنون هیچ مرجع قضایی تأیید نکرده که این نظارت عامل تشدید بیماری خانم ساندر-تیمینسکی بوده یا سیستم Sentinel AI قانونی را نقض کرده باشد؛ بنابراین تمام این مباحث همچنان در راهروهای دادگاه در جریان است.

هم‌زمان، قانون‌گذاران ایالت نیوجرسی در حال بررسی لایحه S4075 سنا هستند؛ قانونی که ابزار‌های نظارتی مبتنی بر هوش مصنوعی را ملزم می‌کند پیش از استقرار، ارزیابی تأثیرات محیطی انجام دهند و تاییدیه‌های مستقل بگیرند. این لایحه همچنین شرکت‌ها را ملزم می‌کند تا نظارت انسانی مؤثری برای شناسایی و تصحیح خطاهای سیستم برقرار کنند و نظارت تصویری درون خانه کارمندان را محدود می‌سازد؛ البته لایحه S4075 هنوز در مرحله بررسی است و قانون اجرایی محسوب نمی‌شود.

در این میان، ایالت مِین نمونه مقایسه‌ای مناسبی ارائه می‌دهد که قانون آن پیش‌تر تصویب شده است. قانون نظارت کارفرمایی در این ایالت نیازمند اطلاع‌رسانی قبلی است، نظارت صوتی و تصویری درون منزل یا روی اموال شخصی کارمند را به جز موارد ضروری شغلی محدود می‌کند و به کارکنان این حق را می‌دهد که از نصب برنامه‌های نظارتی روی دستگاه‌های شخصی خود خودداری کنند؛ قانونی که نیوجرسی هنوز نمونه جامعی از آن را تصویب نکرده است.

در ادامه چه اتفاقی می‌افتد؟

نحوه مواجهه دادگاه‌ها و قانون‌گذاران با این چالش می‌تواند قواعد دورکاری را برای سال‌های آینده بازنویسی کند.

سرنوشت تقابل میان اختیارات نظارتی کارفرما و تعهدات قانونی در قبال کارمندان دارای شرایط خاص پزشکی، آینده دورکاری را تعیین خواهد کرد. اگر این پرونده پیش برود، می‌تواند خطوط قرمز کارفرمایان را در خصوص لزوم تغییر یا تعدیل روش‌های نظارتی زمانی که سلامت کارمند در میان است، برای همیشه روشن کند؛ خروجی مهمی که برای میلیون‌ها دورکار در سراسر جهان سرنوشت‌ساز خواهد بود.