رسوایی جدید آمازون: ردیابی «اورولی» کارگران با هوش مصنوعی برای سرکوب اتحادیه‌ها!

• گزارش‌ها نشان می‌دهند آمازون با یک الگوریتم مجهز به هوش مصنوعی، فعالیت‌های مربوط به شکل‌گیری اتحادیه‌های کارگری را در انبارهای سراسر جهان زیر نظر گرفته است.
• این سیستم داده‌های محیط کار و حتی تالارهای گفتگوی خارجی مثل ردیت (Reddit) را به دقت ثبت و تحلیل می‌کند.
• دو انبار در بریتانیا در بالا‌ترین سطح خطر از نظر تشکیل اتحادیه طبقه‌بندی شده‌اند؛ موضوعی که زنگ خطرهای قانونی را درباره استفاده از این هوش مصنوعی به صدا درآورده است.

ماجرا از یک دعوای حقوقی بر سر تشکیل اتحادیه کارگری در یکی از انبارهای آمازون در نزدیکی ونکوور کانادا شروع شد. شاید در نگاه اول این موضوع خیلی بزرگ به نظر نرسد، اما همین پرونده باعث شد آمازون مجبور شود اسناد محرمانه‌اش را به هیئت روابط کار بریتیش کلمبیا و اتحادیه کارگری Unifor تحویل دهد.

افشای این مدارک پرده از یک واقعیت جنجالی برداشت: آمازون یک الگوریتم هوش مصنوعی اختصاصی برای شناسایی فعالیت‌های اتحادیه‌ای به راه انداخته تا مدام ارزیابی کند کارگران انبارهای مختلفش در گوشه و کنار دنیا چقدر در آستانه تشکیل اتحادیه قرار دارند!

این الگوریتم هوش مصنوعی که در اسناد داخلی به نام «اطلس» (Atlas) شناخته می‌شود، با تحلیل صدها نقطه داده مختلف، انبارها را روی یک نمودار ریسک رتبه‌بندی می‌کند. داده‌هایی که بررسی می‌شوند کم نیستند؛ از کانال‌های ارتباطی کارگران گرفته تا حوادث ایمنی و بهداشت، نرخ حداقل دستمزد و حتی فاصله فیزیکی یک انبار با انباری که کارگرانش برای تشکیل اتحادیه دست‌به‌کار شده‌اند!

زیر ذره‌بین بردن کارگران بریتانیایی؛ پای ردیت هم در میان است!

جالب اینجاست که کار این سیستم فقط به بررسی تابلوهای اعلانات داخلی آمازون مثل «Voice of the Associate» ختم نمی‌شود. اسناد نشان می‌دهند اطلس حتی فروم‌ها و انجمن‌های عمومی مثل ردیت (Reddit) را هم شخم می‌زند تا طبق متن اسناد، «حال‌وهوا و جهت‌گیری بحث‌ها در سطح هر انبار را درک کند».

الگوریتم برای این کار کلمات کلیدی و اصطلاحات پرتکرار، تعداد لایک‌ها (Upvotes) و پاسخ‌های سایر کارگران را زیر نظر می‌گیرد تا هرگونه نشانه‌ای از خطر پا گرفتن اتحادیه را شناسایی کند.

انبارها بر اساس همین اطلاعات در پنج سطح ریسک طبقه‌بندی می‌شوند؛ انبارهای رده ۵ (Tier 5) تقریباً هیچ خطری از نظر تشکیل اتحادیه ندارند، در حالی که انبارهای رده ۱ (Tier 1) در وضعیت هشدار قرمز قرار داشته و احتمال تشکیل اتحادیه در آن‌ها قریب‌الوقوع ارزیابی می‌شود.

فعالیت‌های روزمره کارگران هم در این سیستم ریسک‌سنجی ردیابی می‌شوند؛ اقداماتی مثل امضای کارت‌های عضویت در اتحادیه، مراجعه کارگران به مدیریت برای پیگیری مطالبات یا حرکات سازمان‌یافته مانند اعتراضات، مرخصی‌های هماهنگ استعلاجی و توقف خط کار، همگی به عنوان سیگنال‌های پرخطر ثبت می‌شوند.

در کنار همه این‌ها، اسناد لو رفته شامل یک کتابچه راهنمای آموزشی بیش از ۱۰۰ صفحه‌ای برای مدیران است که به آن‌ها یاد می‌دهد فعالیت‌های اتحادیه‌ای چطور پیش می‌روند، چه تأثیری روی کار می‌گذارند و مدیران چطور باید با کارگرانی که درباره اتحادیه حرف می‌زنند برخورد کنند.

اگرچه تمرکز اصلی مدارک روی انبارهای آمریکای شمالی است، اما دو انبار در بریتانیا (واقع در کاونتری و مین‌ورث) که کارگرانشان با اتحادیه GMB در ارتباط بودند، به عنوان انبارهای «رده ۱» مشخص شده‌اند؛ یعنی در لبه تشکیل اتحادیه قرار دارند.

ریچل فاگان (Rachel Fagan)، یکی از مسئولان سازماندهی اتحادیه GMB، در واکنشی تند گفت: «این یک افشاگری تکان‌دهنده است. آمازون که یکی از ثروتمندترین ابرشرکت‌های جهان است، ابزار‌های هوش مصنوعی اورولی (شبیه به دنیای رمان ۱۹۸۴ جورج اورول) را برای نظارت بر کارگران درست در خاک بریتانیا مستقر کرده است.»

فاگان ادامه داد: «ما مدت‌هاست هشدار می‌دهیم که مدیران ارشد آمازون هیچ اهمیتی برای هنجارها و قوانین روابط کار در بریتانیا قائل نیستند. ما در نامه‌ای به دولت خواستار پاسخی فوری شده‌ایم. کارگران حق دارند بدون ترس از نظارت‌های افراطی و پاییدن مداوم کار کنند. اگر مدیران آمازون از اطلس یا سیستم‌های هوش مصنوعی مشابه در بریتانیا استفاده می‌کنند، مردم حق دارند حقیقت را بدانند.»

اتحادیه GMB همچنین از دولت بریتانیا خواسته است تا هرچه سریع‌تر آمازون را درباره استفاده از سیستم اطلس در محیط‌های کاری بازخواست کند.

پیگیری رسانه‌ها از آمازون برای دریافت پاسخ رسمی تا این لحظه بی‌پاسخ مانده است.

آیا جاسوسی آمازون از انبارهای بریتانیا غیرقانونی است؟

بر اساس قانون روابط کار و اتحادیه‌های تجاری مصوب ۱۹۹۲ در بریتانیا، کارگران حق پیوستن به اتحادیه‌ها را دارند و نباید به خاطر تمایل به عضویت در آن مورد تبعیض قرار بگیرند.

شاید در ظاهر این مقررات نقض نشده باشد، اما علامت سؤال بزرگ اینجاست: آمازون چگونه داده‌هایی را که از کارگران انبارهای کاونتری و مین‌ورث جمع‌آوری کرده پردازش کرده است؟

جاناتان آرمسترانگ (Jonathan Armstrong)، وکیل ارشد در مؤسسه حقوقی Punter Southall Law، در این باره می‌گوید: «از نگاه من، این اتهامات در صورت صحت بسیار نگران‌کننده هستند. در بریتانیا، پردازش داده‌های مربوط به عضویت در اتحادیه‌های کارگری بر اساس ماده ۹ قانون حفاظت از داده‌های عمومی (GDPR) جزو دسته‌بندی داده‌های حساس و خاص محسوب می‌شود؛ این یعنی شرکت‌ها باید نهایت دقت و مراقبت را در پردازش آن‌ها به خرج دهند.»

آرمسترانگ در ادامه توضیح داد: «پردازش داده‌های شخصی با هوش مصنوعی نیز تابع اصول GDPR است، بنابراین باید کاملاً قانونی، منصفانه و شفاف باشد. در بیش‌تر موارد، کارفرمایان موظفند با یک اطلاعیه شفاف به کارکنان بگویند که داده‌های آن‌ها قرار است توسط هوش مصنوعی پردازش شود و برنامه‌شان چیست. همچنین در اغلب اوقات، باید حق انصراف (Opt-out) هم برای کارمند وجود داشته باشد.»

او افزود: «علاوه بر این، هنگام پیاده‌سازی یک سیستم هوش مصنوعی جدید، کارفرما باید ارزیابی اثرات حفاظت از داده‌ها (DPIA) را انجام دهد تا ببیند آیا سازوکارهای امنیتی کافی وجود دارد یا خیر. اگر نتواند، باید با رگولاتورهای مربوطه مثل کمیسیون اطلاعات مشورت کند. ما قبلاً هم پرونده‌هایی داشته‌ایم که خطرات پردازش افراطی داده‌های کارمندان را نشان داده‌اند.»

به عنوان نمونه، در سال ۲۰۲۰ برند معروف H&M در آلمان به دلیل پردازش بیش از حد داده‌های کارکنان برای تصمیم‌گیری‌های مدیریتی، ۳۵.۳ میلیون یورو جریمه شد. به نظر می‌رسد انبارهای اروپایی آمازون نیز در این پرونده درگیر هستند و اگر این‌طور باشد، آمازون علاوه بر GDPR باید پیامدهای قانون جدید هوش مصنوعی اتحادیه اروپا (EU AI Act) را هم جدی بگیرد.

آرمسترانگ در پایان تأکید کرد: «این‌ها مسائلی هستند که کارفرمایان باید بسیار جدی به آن‌ها نگاه کنند؛ صرف اینکه هوش مصنوعی توانایی انجام کاری را دارد، به این معنی نیست که مجاز به انجام آن هم هست! دنیای هوش مصنوعی غرب وحشی نیست و هر زمان که سیستمی از این دست طراحی می‌شود، هیئت‌مدیره باید مطمئن شود تحلیل‌های حقوقی درست انجام شده و محافظت‌های قانونی لازم پیاده‌سازی شده‌اند.»