کمک ۲۰ میلیون دلاری آمازون برای نجات رودخانه کلرادو؛ اما دیتاسنترها چقدر آب می‌خورند؟

• آمازون متعهد به پرداخت ۲۰ میلیون دلار برای راه‌اندازی «ائتلاف حوضه رودخانه کلرادو» شده؛ پروژه‌ای که هدفش جمع‌آوری ۱۰۰ میلیون دلار در طول دو سال است و تا اینجا ۳۲ میلیون دلار تعهد مالی جذب کرده است.
• آمازون فقط یک رقم کلی منتشر کرده: مصرف ۲.۵ میلیارد گالن آب در کل دیتاسنترهای جهان؛ اما هیچ رقمی برای حوضه کلرادو، انبارها، سوابق مصرف یا آب مصرفی نیروگاه‌های تأمین برق ارائه نداده است.
• جالب اینجاست که بازوی ابری آمازون (AWS) آمار مصرف آب منطقه‌ای را فقط به مشتریان سازمانی خود می‌دهد و مدعی است سرورهای این حوضه با هوا خنک می‌شوند؛ ادعایی که بار مصرف آب را به دوش نیروگاه‌های برق می‌اندازد، بدون اینکه آمازون مسؤولیتی در قبال آن بپذیرد.

آمازون متعهد شده ۲۰ میلیون دلار برای نجات و صرفه‌جویی در منابع آب حوضه رودخانه کلرادو هزینه کند و با این کار، استارت یک همکاری مشترک به اسم «ائتلاف حوضه رودخانه کلرادو» (Colorado River Basin Collaborative) را زده است.

هدف این ائتلاف جمع‌آوری ۱۰۰ میلیون دلار در عرض دو سال برای ترمیم نشتی‌ها، بتن‌ریزی کانال‌ها و ارتقای آبیاری هوشمند در امتداد رودخانه‌ای است که آب شرب حدود ۴۰ میلیون نفر را تأمین می‌کند؛ رودخانه‌ای که به زودی با سهمیه‌بندی شدیدتر فدرال هم روبه‌رو خواهد شد.

کارا هرست، مدیر ارشد پایداری محیط‌زیست در آمازون، این کمک مالی را به «تعهد اقلیمی» (Climate Pledge) این شرکت پیوند زده و گفته است: «آب و بحران‌های اقلیمی به شکلی عمیق به هم گره خورده‌اند.»

خبری از انتشار آمار مصرف آب خود آمازون نیست!

وقتی درباره مصرف آب خود آمازون سوال شد، پاسخ این شرکت نکته تازه‌ای نداشت و فقط همان آمارهای قدیمی و عمومی گذشته را دوباره تکرار کرد.

این یعنی غول دنیای تجارت الکترونیک و دیتاسنترها حاضر نیست شفاف بگوید دقیقاً چقدر از آب همین حوضه‌ای را می‌بلعد که حالا دارد برای پروژه‌های حفاظت از آن پول خرج می‌کند.

آمازون تا الان دو پروژه مشخص را در بخش پایینی حوضه نام برده است. قرار است طی سه سال، ۲.۲ میلیون دلار با همکاری اداره آب شهری منطقه اورنج برای شناسایی و تعمیر نشتی‌ها هزینه کند؛ پروژه‌ای که پیش‌بینی می‌شود پس از تکمیل، سالانه بیش از ۱۸۹ میلیون گالن آب ذخیره کند.

همچنین ۲.۴ میلیون دلار دیگر هم به استارتاپ فناوری کشاورزی Arable اختصاص پیدا می‌کند تا سنسورهای رطوبت خاک را در زمین‌های کشاورزی بومیان مستقر کند؛ مناطقی که از دریاچه مید آب برداشت می‌کنند و پیش‌بینی شده این حسگرها سالانه ۲۳۸ میلیون گالن آب صرفه‌جویی کنند.

نکته جالب اینجاست که آمازون به رسانه آریزونا پابلیک مدیا اعلام کرده فعلاً به خاطر مذاکرات جاری بر سر حق‌آبه نمی‌تواند نام این قبیله بومی را فاش کند؛ تازه سنسورهای شرکت Arable هم روی خود سرورهای ابری AWS کار می‌کنند!

مجموع این دو پروژه به ۴.۶ میلیون دلار می‌رسد که حدود ۲۳ درصد از تعهد ۲۰ میلیون دلاری آمازون را پوشش می‌دهد. این یعنی پروژه‌های بیشتری در راه است، هرچند بقیه بودجه هنوز به هیچ پروژه مشخصی اختصاص نیافته است.

اما واقعیت ریاضیات این رودخانه بحران‌زده خیلی فراتر از این ارقام است؛ بیانیه رسمی خود آمازون اعتراف می‌کند که شکاف بین عرضه و تقاضای آب در این حوضه حدود ۱ تریلیون گالن در سال است! بنابراین این کمک‌ها، در خوش‌بینانه‌ترین حالت، فقط یک قطره در برابر اقیانوس به حساب می‌آید.

آمازون البته برای پاسخگویی به منتقدان یک رقم کلی رو کرده است: در ژوئن ۲۰۲۶، این شرکت برای اولین بار اعلام کرد دیتاسنترهایش در سراسر جهان طی سال ۲۰۲۵ حدود ۲.۵ میلیارد گالن آب مصرف کرده‌اند و مدعی شد مصرف آب در مراکزی که مستقیماً تحت مالکیت خودش است، ۲ درصد نسبت به سال ۲۰۲۴ کاهش داشته است.

این شرکت ادعا می‌کند بازدهی مصرف آبش به ۰.۱۲ لیتر به ازای هر کیلووات ساعت برق رسیده که بیش از هفت برابر بهتر از میانگین صنعت است، و شرکت‌های مستقل نیز صحت داده‌های برداشت و بازچرخانی آب در سال ۲۰۲۵ را تأیید کرده‌اند.

رسانه بلومبرگ گزارش داد که ارقام ارائه‌شده توسط آمازون، هم شامل آب تبخیرشده و هم پساب تخلیه‌شده است که روشی سخت‌گیرانه‌تر از برخی رقبا محسوب می‌شود. کری پرسن، معاون AWS، به بلومبرگ گفت که با خواندن تیترهای رسانه‌ها، «انگار صنعت دیتاسنتر دارد تمام آب کره زمین را می‌خورد!»؛ واکنشی که نشان‌دهنده کلافگی این شرکت از فشارهای رسانه‌ای در عصر هوش مصنوعی و زیر ذره‌بین رفتن غول‌های فناوری است.

با این حال، حتی اگر فرض کنیم دیتاسنترهای آمازون در حوضه کلرادو سیستم خنک‌کننده آبی ندارند، نمی‌شود این حقیقت را نادیده گرفت که این شرکت مصرف آب نیروگاه‌های تولید برقی که دیتاسنترهای پرمصرف و تشنه انرژی آن را تغذیه می‌کنند، کاملاً پنهان کرده است.

آمازون ادعا می‌کند ۷۵ درصد مسیر تبدیل شدن به شرکتی با تراز آبی مثبت را پیموده و به ازای هر چهار گالن آبی که دیتاسنترهایش در ۲۰۲۵ مصرف کرده‌اند، سه گالن را به طبیعت برگردانده است. اما ساده‌ترین راه برای اثبات این ادعا در حوضه رودخانه کلرادو، شفاف‌سازی دقیق درباره میزان آب مصرفی دیتاسنترها و انبارهایش در همین منطقه است. تا وقتی این اتفاق نیفتد، ۲۰ میلیون دلار اگرچه کمکی خوشایند است، اما در برابر بحران عمیق این رودخانه ناکافی است و پاسخ شفافی به علامت‌سؤال‌های بزرگ افکار عمومی نمی‌دهد.