طرح ۱ میلیارد دلاری آمازون برای مهار اعتراضات به دیتاسنترها، خودش جنجال تازه‌ای به پا کرد!

روز جمعه، آمازون متعهد شد که در طول پنج سال آینده بیش از ۱ میلیارد دلار به جوامع و شهرهای همسایه دیتاسنترهای بزرگش اهدا کند.

مت گارمن (Matt Garman)، مدیرعامل خدمات ابری آمازون (AWS)، در یک بیانیه رسمی اعلام کرد که خود جوامع محلی تصمیم می‌گیرند این بودجه را چطور در بخش‌هایی مثل «آموزش، مهارت‌آموزی شغلی، مقرون‌به‌صرفه نگه‌داشتن هزینه انرژی، حفظ منابع آب و انرژی و سایر اولویت‌های محلی» هزینه کنند.

آمازون در کنار این تعهدات مالی، قول داد که فعالیت دیتاسنترهایش باعث افزایش قبوض برق ساکنان محلی نشود و منابع آبی منطقه را هم نبلعد. درباره مسأله آب، آمازون مدعی شد که تا سال ۲۰۳۰ به وضعیت «مثبت از نظر مصرف آب» (Water Positive) می‌رسد؛ به این معنی که آبی بیش از مقدار مصرفش را به طبیعت بازمی‌گرداند. این شرکت حتی ادعا کرده که در حال حاضر ۷۵ درصد از پروژه‌هایش به این هدف دست یافته‌اند.

با معرفی این برنامه‌ها، به نظر می‌رسد آمازون عزمش را جزم کرده تا به افکار عمومی آمریکا بقبولاند که موج فزاینده اعتراض‌ها علیه ساخت دیتاسنترها صرفاً بر پایه دروغ شکل گرفته است. گارمن با تکرار ادعاهای دونالد ترامپ مبنی بر اینکه کمپین‌های دروغ‌پراکنی خارجی پشت پرده این اعتراضات گسترده هستند، تأکید کرد که درخواست‌ها برای توقف ساخت دیتاسنترها باید فوراً متوقف شود، وگرنه هوش مصنوعی پیشتاز آمریکا از چین عقب خواهد افتاد.

به گفته گارمن، رقبای آمریکا تلاش می‌کنند «با فریبکاری جلوی سرعت پیشرفت ما را بگیرند». او مدعی است تعهدات جدید آمازون به این منظور ارائه شده تا خیال مردم آمریکا راحت شود که اوضاع روبه‌راه است و باید مثل رویکردی که ترامپ مدام بر آن پافشاری می‌کند، با تمام قوا رو به جلو حرکت کرد.

با این حال، فعالان سازمان غیرانتفاعی Stand.Earth (که برای حفاظت از محیط‌زیست در جوامع میزبان دیتاسنترها مبارزه می‌کند) در گفت‌وگو با رسانه‌ها اعلام کردند این آمازون است که با پخش «تبلیغات شرکتی فریبکارانه» افکار عمومی را گمراه می‌کند. به باور این سازمان، آمازون که به خاطر مسدود شدن میلیاردها دلار از پروژه‌های دیتاسنتری‌اش در سراسر آمریکا وارد وضعیت بحرانی شده، با این وعده‌های مالی صرفاً «تلاشی دستپاچه برای کنترل خسارت و سرپوش گذاشتن بر آسیب‌هایی که تا همین حالا زده» انجام داده است.

سازمان Stand.Earth خاطرنشان کرده که بزرگ‌ترین مشکل، برنامه آمازون برای حمایت از نیروگاهی است که کارشناسان انتظار دارند به بزرگ‌ترین منبع آلودگی آب‌وهوایی در کل ایالات متحده تبدیل شود. جالب اینجاست که در تعهدات پر سر و صدای آمازون برای دیتاسنترها، هیچ اشاره‌ای به این نیروگاه نشده و ماجرای آلودگی هوا هم تقریباً مسکوت مانده است؛ جز اینکه صرفاً وعده داده‌اند برای ژنراتورهای پشتیبان اضطراری، از گزینه‌هایی با کم‌ترین میزان آلایندگی استفاده کنند.

نمایندگان Stand.Earth می‌گویند: «آمازون با وجود تمام ادعاهایش درباره سرمایه‌گذاری روی انرژی‌های پاک و بدون کربن، به راحتی این واقعیت را مخفی می‌کند که در حال ساخت بزرگ‌ترین کانون تولید گازهای گلخانه‌ای در آمریکا در منطقه پیکس (Pecos) ایالت تگزاس است. مردم این منطقه سالانه با ۳۳ میلیون تن آلودگی هوای مرگبار روبه‌رو خواهند شد؛ نیروگاهی که معادل برق مورد نیاز بیش از ۱.۹ میلیون خانه مسکونی انرژی مصرف می‌کند!»

علاوه بر این، Stand.Earth به ادعای دیگر آمازون تاخته که گفته بود اکثر ژنراتورهای دیتاسنترها (که باعث وحشت ساکنان محلی از آلودگی شده‌اند) معمولاً در طول سال «بیکار» و خاموش می‌مانند. هرچند آمازون اصرار دارد که ژنراتورها فقط «حدود ۱۰ ساعت در سال» کار می‌کنند، اما این نهاد زیست‌محیطی به مواردی اشاره کرده که در آن‌ها دیتاسنترهای آمازون چندین روز متوالی با برق گازوئیلی ژنراتورهای دیزلی کار کرده‌اند.

یک گام مثبت: پایان قراردادهای محرمانگی در آمازون

البته سازمان Stand.Earth اذعان کرده که دست‌کم یک بخش از این توافق امیدوارکننده است؛ اینکه آمازون سنت قدیمی بستن «قراردادهای عدم افشا» (NDA) هنگام ساخت دیتاسنترهای جدید را کنار گذاشته است. این تصمیم احتمالاً به شفاف‌تر شدن پروژه‌ها و آگاهی مردم محلی کمک شایانی خواهد کرد.

با وجود این، Stand.Earth تأکید می‌کند که «بسیاری از نگرانی‌های حیاتی جوامع بومی هنوز بی‌پاسخ مانده است». به عنوان نمونه، وعده آمازون برای جبران آب مصرفی دیتاسنترها، هرگز «ردپای عظیم آب مصرف‌شده در زیرساخت‌های تأمین انرژی دیتاسنترها» یا «خطر آلودگی به مواد شیمیایی تجزیه‌ناپذیر (Forever Chemicals) بر اثر فناوری‌های خنک‌کننده نوپا» را حل نخواهد کرد.

از طرفی، کل مبلغی که آمازون متعهد شده در مقایسه با ریخت‌وپاش‌های نجومی این شرکت اصلاً عدد چشمگیری نیست. جالب اینجاست که خود گارمن در این بیانیه اعتراف کرده آمازون طی سه سال گذشته هم تقریباً همین رقم (بیش از ۱ میلیارد دلار) را در جوامع اطراف دیتاسنترها هزینه کرده بوده است.

مسئولان Stand.Earth در پایان می‌گویند: «وقتی این رقم را با سرمایه‌گذاری سرسام‌آور ۲۲۰ میلیارد دلاری آمازون در بخش دیتاسنترها فقط برای سال ۲۰۲۶ مقایسه کنید، تعهد ۱ میلیارد دلاری طی پنج سال چیزی جز یک قطره در برابر اقیانوس نیست. خیلی سخت است که این بیانیه را چیزی جز التماس آمازون برای ادامه استثمار جوامع محلی با کم‌ترین هزینه ممکن قلمداد کنیم!»