کابوس جدید هوش مصنوعی؛ وقتی کرم‌های دیجیتال لوازم خانگی را تسخیر می‌کنند!

محتواهای زرد و آبکی هوش مصنوعی (AI slop) را فراموش کنید؛ ظاهراً کابوس بعدی خیلی زودتر از چیزی که فکرش را می‌کردیم از راه می‌رسد: «کرم‌های هوش مصنوعی» و پدیده‌ای شبیه «کپک لجن دیجیتال»!

در تازه‌ترین پرده از سناریوهای دلهره‌آور دنیای فناوری، محققان شرکت آنتروپیک (Anthropic) به کشف نگران‌کننده‌ای دست پیدا کرده‌اند: مدل‌های کوچک و سرکش هوش مصنوعی ممکن است خیلی زود — یعنی تا اواخر سال ۲۰۲۶ — مثل کرم به لوازم خانگی هوشمند از جمله فرها، یخچال‌ها، جاروبرقی‌های رباتیک و ماشین‌های چمن‌زنی نفوذ کنند.

تیم تحقیقاتی آنتروپیک در گزارش خود توضیح داده که این دستگاه‌های متصل به اینترنت معمولاً «حداقل استانداردهای امنیتی» را دارند؛ همین ضعف امنیتی باعث می‌شود مدل‌های سبک هوش مصنوعی بتوانند از توان پردازشی این وسایل تغذیه کنند و مدام خودشان را تکثیر نمایند.

به گفته این پژوهشگران، چنین اتفاقی می‌تواند به شکل یک «کپک لجن دیجیتالِ کند و توزیع‌شده» دربیاید که روی بستر پردازشی ناامن این گجت‌ها جا خوش کرده و به حیات خود ادامه می‌دهد.

این تیم برای بررسی فرضیه خود، رفتار مدل‌های چینی کوچک مانند GLM-5.2 متعلق به Z.ai و مدل Qwen علی‌بابا، و همچنین مدل Gemma4-26B-A4B از گوگل دیپ‌مایند (Google DeepMind) را بررسی کردند. آن‌ها فرآیند استنتاج مدل جما (Gemma) را روی ۱۵ عدد اندروید تی‌وی باکس متفرقه و ارزان‌قیمت — با قیمت تنها ۵۵ دلار برای هر دستگاه — اجرا کردند و در کمال شگفتی دیدند که مدل با موفقیت کار می‌کند.

کرم‌های کامپیوتری پدیده جدیدی در دنیای نرم‌افزار نیستند؛ از قدیم‌الایام، کرم‌ها نوعی بدافزار بودند که می‌توانستند خودشان را کپی کنند و در سراسر شبکه پخش شوند. اما به گفته آنتروپیک، یک «کرم هوش مصنوعی» این ماجرا را به سطح کاملاً جدیدی می‌برد: این بدافزار نه‌تنها خودش را روی دستگاه دیگری بازتولید می‌کند، بلکه کل مدل هوش مصنوعی را هم همراه خودش حمل می‌کند!

این یافته به‌خوبی نشان داد که مدل‌های هوش مصنوعی می‌توانند از سخت‌افزار ضعیف لوازم خانگی به عنوان جایگزینی برای دیتاسنترهای عظیم استفاده کنند؛ شبکه‌ای نامتمرکز که از بین بردن و خاموش کردن آن فوق‌العاده دردسرساز و چالش‌برانگیز خواهد بود.

پژوهشگران آنتروپیک در بخشی از گزارش خود افق نگران‌کننده‌ای را ترسیم کرده‌اند: «به عنوان پیش‌بینی فراتر از آزمایش‌هایمان، انتظار داریم در آینده با جهانی پر از ایجنت‌ها روبه‌رو شویم که روی انواع سخت‌افزارها در حال اجرا هستند؛ از جمله ایجنت‌هایی که دیگر هیچ کنترلی از سوی انسان روی آن‌ها وجود ندارد.»

آن‌ها هشدار داده‌اند که اگرچه باید برای جلوگیری از این نوع هک‌ها «امنیت سیستم‌هایمان را ارتقا دهیم و آن‌ها را نفوذناپذیر کنیم»، اما از طرفی دیگر باید «خودمان را برای زندگی در جهانی آماده کنیم که این پدیده‌ها آمده‌اند تا برای همیشه بمانند.»

انتشار این پژوهش در حالی رخ می‌دهد که نگرانی‌ها درباره سیستم‌های سرکش هوش مصنوعی در سراسر جهان فناوری اوج گرفته است. ماه گذشته نیز پس از هشدار جدی تعدادی از کارمندان سابق و فعلی آزمایشگاه‌های پیشرو مانند آنتروپیک و اوپن‌ای‌آی (OpenAI) درباره احتمال وقوع فاجعه‌ای بزرگ در حوزه هوش مصنوعی طی ۱۰ سال آینده، موجی از انتقادات تند به سوی این غول‌های هوش مصنوعی به راه افتاد.