باتری‌ها ارزان‌تر از توربین‌های گازی شدند؛ راهکار تازه دیتاسنترهای هوش مصنوعی برای بحران برق

بر اساس گزارش تازه موسسه پژوهشی وود مکنزی (Wood Mackenzie)، سیستم‌های ذخیره‌سازی انرژی با باتری حالا از یکی از محبوب‌ترین انواع نیروگاه‌های گازی در میان سازندگان دیتاسنتر ارزان‌تر تمام می‌شوند.

در تمام قاره‌ها و تک‌تک ۴۳ بازاری که وود مکنزی بررسی کرده، هزینه باتری‌های ۴ ساعته کم‌تر از توربین‌های گازی سیکل باز بوده است. این موسسه مشاوره انرژی پیش‌بینی می‌کند که طی دهه‌های آینده، قیمت برق حاصل از باتری‌ها مدام کاهش پیدا می‌کند، در حالی که برق تولیدی توربین‌های گازی فقط گران و گران‌تر خواهد شد.

این گزارش درست زمانی منتشر شده که قیمت انرژی در آمریکا و دیگر نقاط جهان سر به فلک کشیده و رشد سرسام‌آور مصرف برق دیتاسنترها آتش تورم را تندتر کرده است. سازندگان دیتاسنترهای هوش مصنوعی هر مدل توربینی را که در بازار گیر می‌آید درجا می‌خرند و همین عطش شدید، قیمت توربین‌های گازی را به اوج رسانده است. این بحران روی توربین‌های گازی سیکل باز شدیدتر بوده؛ توربین‌هایی که سریع‌تر تحویل داده می‌شوند، اما بازدهی کمتری دارند و خرج کارکردنشان بالا‌تر است.

شرکت‌های برق معمولاً از این توربین‌ها به عنوان «نیروگاه‌های اوج‌بار» استفاده می‌کنند؛ یعنی نیروگاه‌هایی که فقط در ساعت‌های اوج مصرف وارد مدار می‌شوند تا کمبود شبکه را جبران کنند. وقتی قیمت این توربین‌ها اوج می‌گیرد، هزینه‌های خود شرکت‌های توزیع برق هم به طور خودکار بالا می‌رود.

شاید ساخت توربین‌های سیکل باز ساده‌تر از مدل‌های سیکل ترکیبی و بسته باشد، اما تحویل گرفتن همین توربین‌ها هم حالا ۲ تا ۴ سال طول می‌کشد! اوضاع برای توربین‌های سیکل بسته از این هم بد‌تر است و صف انتظار آنها تا اوایل دهه ۲۰۳۰ کشیده شده است. همین تأخیرها و انباشت سفارش‌ها، قیمت تمام نیروگاه‌های گازی جدید را نجومی کرده است.

البته ماجرا برای همه فناوری‌های تولید برق به این شکل نیست؛ انرژی خورشیدی در حال حاضر ارزان‌ترین شیوه تولید برق تازه در تمام بازارهای بررسی‌شده در این گزارش به شمار می‌رود.

هرچند انرژی خورشیدی حتی در آمریکای شمالی هم ارزان‌ترین گزینه است، اما اوضاع در آنجا کمی پیچیده دنبال می‌شود. به گفته وود مکنزی، به خاطر تعرفه‌های گمرکی و محدودیت‌های وارداتی، قیمت تجهیزات خورشیدی تحت فشار قرار گرفته است، هرچند پروژه‌های خورشیدی بزرگ مقیاس اوضاع بهتری خواهند داشت. به لطف بندهای حمایتی در قانون One Big Beautiful Bill که تخفیف‌های مالیاتی را برای پروژه‌های آغازشده یا تکمیل‌شده تا قبل از پایان سال ۲۰۲۷ حفظ کرده، حدود ۱۶۸ گیگاوات ظرفیت از شوک‌های قیمتی کوتاه‌مدت در امان مانده است.

بازار گاز طبیعی در آمریکا طی دهه پیش رو حسابی محدودتر خواهد شد. در خاورمیانه و آفریقا هم تا سال ۲۰۳۵ هزینه باتری‌های ۴ ساعته ۳۳ درصد کاهش می‌یابد و از نظر اقتصادی در تک‌تک بازارهای منطقه جایگزین نیروگاه‌های اوج‌بار گازی خواهد شد. در چین نیز هزینه‌های ذخیره‌سازی انرژی هم‌اکنون ۵۵ درصد ارزان‌تر از کشور‌های همسایه‌اش است.

احمد جمیل عبدالله، تحلیلگر ارشد موسسه وود مکنزی، در بیانیه‌ای پیرامون این تحول تأکید کرد: «این تغییر و تحول اقتصادی کاملاً قاطع است و ابعاد آن روزبه‌روز گسترده‌تر می‌شود.»