هشدار جدی مدیر ارشد BCG: این ۲ عادت در کار با هوش مصنوعی، تفکر نقادانه شما را تضعیف می‌کند!

شاید شنیده‌اید که می‌گویند «قدرت زیاد، مسئولیت زیادی هم با خودش می‌آورد»؛ حالا در دنیای پرشتاب هوش مصنوعی، مسئولیت جلوگیری از تحلیل رفتن مهارت‌های فردی، تمام و کمال روی دوش خود شما افتاده است.

در حالی که احتمالاً کارفرمایتان مدام شما را به استفاده از ابزار‌های هوش مصنوعی تشویق می‌کند، اما بعید است به این فکر کرده باشد که استفاده افراطی از این فناوری چطور می‌تواند قوای شناختی و مهارت‌های فکری شما را تضعیف کند.

دیوید مارتین، مدیر ارشد حوزه نیروی انسانی و ساختار سازمانی در گروه مشاوره بوستون (BCG)، در این رابطه هشدار می‌دهد: «یک خطر بسیار جدی و حیاتی وجود دارد؛ این‌که افراد مهارت‌های اصلی خود را تا جایی از دست بدهند که عملاً دیگر کارایی لازم را در بازار کار نداشته باشند.»

شاید مدیر شما هم متوجه این موضوع شده باشد. نتایج یک پژوهش تازه در شرکت BCG که با نظرسنجی از بیش از ۷۰ نفر از مدیران ارشد بین‌المللی انجام شده، نشان می‌دهد که نیمی از آن‌ها شاهد تضعیف و فرسایش فعال مهارت‌های حیاتی در سازمان‌های خود هستند.

نکته تلخ ماجرا اینجاست که طبق این گزارش، مهارت‌هایی با بالا‌ترین سرعت در حال کم‌رنگ شدن هستند که مدیران آن‌ها را ستون اصلی موفقیت بلندمدت سازمان می‌دانند؛ مهارت‌هایی مانند تعریف و صورت‌بندی مسئله، قدرت قضاوت، تفکر خلاق و ارزیابی راه‌حل‌ها.

با وجود تمام این نگرانی‌ها، آمار‌ها نشان می‌دهد که اغلب سازمان‌ها اقدامی برای مقابله با این بحران انجام نمی‌دهند. پژوهشگران BCG دریافته‌اند که فقط یکی از هر ۱۰ شرکت، برنامه‌ای مشخص برای جلوگیری از افت مهارت کارکنان دارد و حتی یک‌سوم سازمان‌ها اصلاً این موضوع را به بحث نگذاشته‌اند.

این یعنی خود کارمندان باید آستین بالا بزنند و به شکل فعالانه از مهارت‌هایشان مراقبت کنند. دیوید مارتین که به عنوان مدیرعامل و شریک ارشد در BCG نیز فعالیت می‌کند، به دو عادت خطرناک اشاره کرده که می‌توانند تفکر نقادانه را ضعیف کنند و راهکار درمان این زوال فکری را نیز توضیح داده است:

۱. اتکای کامل به خلاصه‌های آماده هوش مصنوعی

اگر در جلسات با شنیدن چند سؤال ساده و تکمیلی درباره موضوع گیج می‌شوید و پاسخی ندارید، احتمالاً بیش از حد به هوش مصنوعی تکیه کرده‌اید.

مارتین می‌گوید به راحتی می‌توان فهمید چه کسی به جای مطالعه دقیق یک فایل ارائه یا اسلایدها، فقط خلاصه‌اش را از هوش مصنوعی تحویل گرفته است؛ چون چنین فردی معمولاً نمی‌تواند به سؤالات تکمیلی پاسخ دهد یا وارد جزئیات عمیق‌تر مبحث شود.

مارتین با صراحت می‌گوید: «ماجرا این است که این افراد دقیقاً و فقط همان چیزی را بلدند که هوش مصنوعی تحویلشان داده است!»

به گفته او، نیروهای کاردان و حرفه‌ای حتی پس از دریافت خلاصه اولیه از هوش مصنوعی، همچنان تفکر انتقادی خود را فعال نگه می‌دارند و برای واکاوی بهتر موضوع، از خودشان پرسش‌های تکمیلی می‌پرسند.

۲. واگذاری وظایف اصلی و حیاتی به هوش مصنوعی

در دنیایی که قدرت قضاوت، سلیقه و بینش شخصی حرف اول را برای مدیران می‌زند، برون‌سپاری وظایفی که به استراتژی و تخصص عمیق نیاز دارند، اصلاً تصمیم عاقلانه‌ای نیست. مارتین می‌گوید افت مهارت را در میان کارمندانی می‌بیند که از هوش مصنوعی نه فقط برای کار‌های دم‌دستی مثل نگارش ایمیل، بلکه برای مغز اصلی کسب‌وکار و تولید محتوای کلیدی خود استفاده می‌کنند.

او تأکید می‌کند که قصد ندارد کارمندان را از به‌کارگیری هوش مصنوعی در کار‌های کلیدی منع کند، بلکه درباره پذیرش کورکورانه خروجی هوش مصنوعی بدون ارزیابی و بازبینی نقادانه هشدار می‌دهد. به عقیده مارتین، کارمندان به جای تسلیم شدن در برابر پاسخ‌های آماده، باید نقش یک منتقد سرسخت را بازی کنند و همان ایرادها و سؤالاتی را که ممکن است به ذهن دیگران برسد، پیش بکشند.

مارتین توصیه می‌کند: «فرض کنید اطلاعاتی که می‌بینید کاملاً غلط یا گمراه‌کننده است و در سمت مخالف آن بایستید؛ درست مثل یک تیم قرمز (Red Team) عمل کنید و خروجی‌های هوش مصنوعی را به چالش بکشید.»

خودتان را محک بزنید

برای متوقف کردن این زوال شناختی، مارتین پیشنهاد می‌کند در هر فصل از سال، یک هفته به طور عمدی هوش مصنوعی را کنار بگذارید و به خودتان استراحت بدهید. هدف این کار ساده است: به خودتان ثابت کنید که بدون تکیه به عصای هوش مصنوعی هم می‌توانید کارتان را در همان سطح استاندارد، یا حتی بسیار فراتر از آن انجام دهید.

به گفته مارتین، با توجه به وعده‌های هوش مصنوعی درباره جهش بزرگ بهره‌وری، شرکت‌ها نفع زیادی از ایجاد تعادل میان وظایف خودکار و کار‌هایی که بدون دخالت این فناوری انجام می‌شوند، خواهند برد.

مارتین در پایان یادآور می‌شود: «وابستگی بیش از حد به این ابزار‌ها می‌تواند خطرآفرین باشد؛ بنابراین فاصله گرفتن موقت از هوش مصنوعی می‌تواند بسیار کارساز و نجات‌بخش باشد.»