رویای هفته کاری ۳ روزه با هوش مصنوعی؛ پیش‌بینی جنجالی جف بزوس هم‌زمان با اخراج ۳۰ هزار کارمند آمازون!

جف بزوس آینده‌ای را متصور است که در آن هوش مصنوعی هفته کاری را به سه روز کاهش می‌دهد؛ هرچند خود آمازون از اواخر سال ۲۰۲۵ تاکنون حدود ۳۰ هزار نفر از نیروهایش را تعدیل کرده است.

در حال حاضر دو حقیقت به‌ظاهر متناقض به‌طور هم‌زمان رخ داده است. از یک طرف جف بزوس باور دارد که هوش مصنوعی در آینده به شما اجازه می‌دهد تنها با ۳ روز کار در هفته، از پس هزینه‌های یک خانواده بربیایید. از طرف دیگر، آمازون، شرکتی که خود او بنا نهاده، از اواخر سال ۲۰۲۵ تاکنون حدود ۳۰ هزار موقعیت شغلی شرکتی را حذف کرده است.

هر دو واقعیت در یک بازه زمانی مشترک اتفاق افتاده‌اند و تضاد میان آن‌ها حسابی جای تامل دارد. ظهور ربات‌های انسان‌نما تنها یک نمونه از سرعت سرسام‌آور هوش مصنوعی در دگرگون کردن بازار کار و نیروی انسانی است.

بزوس این پیش‌بینی را در گفت‌وگویی با برت بیر در شبکه فاکس نیوز مطرح کرد؛ مصاحبه‌ای که در ۷ اکتبر ۲۰۲۶ روی آنتن رفت. البته او تاکید کرد که این صحبت‌ها صرفاً دیدگاه شخصی او درباره پتانسیل بهره‌وری هوش مصنوعی است، نه سیاست رسمی آمازون یا یک نقشه راه اقتصادی با آمار‌های تاییدشده.

چشم‌انداز خوش‌بینانه بزوس

بزوس معتقد است بهره‌وری بالا‌تر می‌تواند به‌معنای روز‌های کاری کم‌تر پشت میز باشد؛ هرچند محاسبات پشت این ادعا هنوز نامشخص است.

بزوس در گفت‌وگو با بیر پیش‌بینی کرد که افزایش بهره‌وری حاصل از هوش مصنوعی در سرتاسر اقتصاد به رقمی دورقمی خواهد رسید. او استدلال کرد زمانی که خروجی هر فرد در ساعت بیش‌تر شود، دیگر نیازی نیست برخی کارکنان ۵ روز در هفته کار کنند یا برای دخل‌وخرج زندگی به سراغ چند شغل مختلف بروند.

محورهای اصلی پیش‌بینی او بر اساس گزارش فاکس نیوز به این شرح است:

• برخی از کارمندان می‌توانند تنها با سه روز کار در هفته، مخارج یک خانواده را تامین کنند.
• برخی از خانواده‌های دوحقوق‌بگیر شاید ترجیح دهند فقط با یک درآمد زندگی کنند.
• بهره‌وری بالا‌تر به‌جای بیکاری گسترده، می‌تواند کمبود نیروی کار ایجاد کند؛ زیرا افراد کمتری برای تامین مخارج روزمره به شغل‌های دوم و سوم نیاز پیدا خواهند کرد.
• حتی اگر سرمایه‌گذاری روی هوش مصنوعی به یک حباب اقتصادی تبدیل شود، به گفته بزوس، فناوری زیربنایی و مزایای آن پس از ترکیدن حباب نیز پابرجا خواهند ماند.

با این حال بزوس هیچ بازه زمانی مشخص، مدل توزیع عادلانه، یا فرمولی ارائه نداد که نشان دهد این افزایش بهره‌وری چگونه به سفره کارگران و کارمندان می‌رسد، نه اینکه فقط سود کارفرمایان و سهام‌داران را بالا ببرد. این گفت‌وگو صرفاً پیش‌بینی شخصی او را به تصویر کشید و بس.

معمای اخراج‌های گسترده آمازون

برت بیر در برابر این نگاه خوش‌بینانه ایستاد و به تعدیل نیروهای اخیر در خود آمازون اشاره کرد.

بیر مستقیماً بزوس را به چالش کشید؛ اگر هوش مصنوعی قرار است رفاه بیش‌تر و روز‌های کاری کوتاه‌تر به ارمغان بیاورد، پس چرا آمازون از اواخر ۲۰۲۵ تاکنون نزدیک به ۳۰ هزار شغل شرکتی را حذف کرده است؟ طبق بیانیه‌های رسمی آمازون و گزارش رویترز، تقریباً ۱۴ هزار موقعیت شغلی در اواخر سال ۲۰۲۵ تعدیل شد و ۱۶ هزار شغل دیگر نیز در ژانویه ۲۰۲۶ خط خورد.

بزوس دلیل اصلی را استخدام‌های بیش از حد در دوران همه‌گیری کرونا و بازآرایی سازمانی دانست. در دوران اوج خریدهای آنلاین در دوران کرونا، آمازون با سرعتی سرسام‌آور نیرو جذب کرد و حالا با عادی شدن اوضاع، دست به بازنگری ساختاری زده است.

او این اخراج‌ها را صرفاً یک اصلاح سازمانی توصیف کرد، هرچند گزارش‌ها و متن مصاحبه نشان نمی‌دهد که هوش مصنوعی در این تصمیم‌گیری‌ها و حذف پست‌ها کاملاً بی‌تأثیر بوده باشد.

در عین حال آمازون اعلام کرده که با وجود تعدیل در برخی بخش‌ها، به استخدام و سرمایه‌گذاری در بخش‌های استراتژیک ادامه خواهد داد. موقعیت‌های شغلی در یک بخش حذف می‌شوند در حالی که بخش‌های دیگر شرکت رشد می‌کنند. اینکه آیا این موازنه در بلندمدت به نفع کارمندان تمام می‌شود یا خیر، سوالی است که در این مصاحبه بی‌پاسخ ماند؛ دغدغه‌ای که رویکردهای متفاوتی نظیر برنامه‌های تضمین شغلی در شرکت متا را بیش از پیش زیر ذره‌بین قرار می‌دهد.

چه شروطی باید محقق شوند؟

برای اینکه رویای هفته کاری ۳ روزه بزوس رنگ واقعیت بگیرد، دستاوردهای هوش مصنوعی باید بسیار فراتر از ترازنامه‌های مالی شرکت‌ها جریان پیدا کند.

رشد بهره‌وری باید به دستمزدهای بالاتر، ساعت کاری کوتاه‌تر یا کاهش چشمگیر هزینه‌های زندگی ترجمه شود؛ نه اینکه صرفاً حاشیه سود غول‌های استفاده‌کننده از هوش مصنوعی را باد کند. تحقق این امر نیز کاملاً به شرایط بازار کار، انگیزه‌های کارفرمایان، قدرت چانه‌زنی کارگران و دسترسی به مزایای شغلی فراتر از کار تمام‌وقت بستگی دارد.

هیچ‌کدام از این متغیرها و راهکارهای ملموس در گفت‌وگوی فاکس نیوز مطرح نشد. بنابراین پیش از آنکه تقویم کاری‌تان را برای هفته ۳ روزه تنظیم کنید، باید منتظر ماند و دید که ثمره این بهره‌وری نجومی دقیقاً به جیب چه کسانی سرازیر خواهد شد.