نگرانی وال‌استریت از گزارش مالی غول‌های فناوری؛ آیا سرمایه‌گذاری سنگین روی هوش مصنوعی سودآور است؟

موج جدید گزارش‌های مالی غول‌های ارائه‌دهنده خدمات ابری، بازار وال‌استریت را دچار وحشت کرده است. در این میان، چه سرمایه‌گذاران خوش‌بین و چه تحلیلگران بدبین، هر دو شواهد محکمی پیدا کرده‌اند که می‌تواند بزرگ‌ترین رویاها یا بدترین کابوس‌های آن‌ها را درباره آینده محقق کند.

چرا این موضوع اهمیت دارد: شیفتگی بازار به هوش مصنوعی اکنون وارد دوران دوگانگی و تناقض شده است؛ جایی که آخرین گزارش‌های مالی غول‌های فناوری، سیگنال‌هایی کاملاً متضاد درباره تداوم رونق هوش مصنوعی مخابره می‌کنند.

تحولات تازه: شاخص فناوری‌محور نزدک پس از انتشار رشته‌ای از گزارش‌های مالی که خطرات بزرگ هوش مصنوعی را برجسته می‌کردند، موقتاً وارد فاز اصلاح شد. این شاخص با افت ۱۰ درصدی نسبت به سقف قبلی خود، تنها در ماه اکتبر بیش از ۱٫۲ تریلیون دلار از ارزش خود را از دست داد.

• با وجود این، تمام گزارش‌ها ناامیدکننده نبود؛ برخی از سرمایه‌گذاران در میان جزئیات این بیانیه‌های مالی نشانه‌هایی یافتند که ثابت می‌کند شرط‌بندی بزرگ روی هوش مصنوعی دقیقاً مطابق انتظار پیش می‌رود.

در ادامه به بررسی سه نمونه برجسته از عمیق‌ترین تناقض‌های مالی در حوزه هوش مصنوعی می‌پردازیم؛ جنبه‌های امیدوارکننده و نگران‌کننده‌ای که از دل گزارش‌های مالی و نشست‌های مدیران ارشد غول‌های فناوری استخراج شده است.

گوگل

• بخش نگران‌کننده: قابلیت پاسخ‌های هوش مصنوعی (AI Overviews) در حال بلعیدن کسب‌وکار اصلی گوگل، یعنی درآمدهای تبلیغاتی حاصل از جستجو است. اگرچه تعداد کلی پرس‌وجوهای کاربران افزایش یافته، اما نتایج ارائه‌شده در حالت هوش مصنوعی حاشیه سود به مراتب کمتری دارند. ارزش بازار این شرکت پس از انتشار گزارش مالی بیش از ۵۰۰ میلیارد دلار ریزش کرد و کل بخش فناوری را نیز به‌همراه خود به زیر کشید.

• بخش امیدوارکننده: درآمد بخش ابری گوگل (Google Cloud) به‌سرعت در حال نزدیک شدن به درآمد پلتفرم ابری Azure مایکروسافت است؛ دستاوردی خیره‌کننده برای شرکتی که تا چند سال پیش بازیگری فرعی در رقابت ابری به‌شمار می‌رفت. بخش عمده‌ای از این موفقیت به تقاضای بالا برای تراشه‌های اختصاصی TPU گوگل گره خورده است که به باور تحلیلگران، در فصول آینده رشد چشمگیری را تجربه خواهد کرد.
• نتیجه‌گیری: چالش فعلی گوگل بازتابی از معضل مشترک میان بسیاری از بزرگان دنیای فناوری است؛ جایی که هوش مصنوعی تهدیدی جدی برای «مرغ تخم‌طلا» یا مدل درآمدی سنتی آن‌ها محسوب می‌شود، اما در عین حال اگر به‌اندازه کافی سریع حرکت کنند، فرصت‌های بکر و تازه‌ای در اختیارشان می‌گذارد.

مایکروسافت و آمازون

• بخش امیدوارکننده: هر دو شرکت رشد انفجاری در بخش خدمات ابری را ثبت کردند، هرچند بازار انتظار داشت رشد آمازون حتی فراتر از این ارقام باشد. در این گزارش‌ها، مایکروسافت به دستاوردهای ناشی از سرمایه‌گذاری خود در OpenAI بالید و آمازون نیز بر ارزش دارایی‌های خود در استارتاپ Anthropic تأکید کرد.
• بخش مبهم و متزلزل: سرمایه‌گذاری در آزمایشگاه‌های خصوصی هوش مصنوعی مانند شمشیر دولبه عمل می‌کند؛ درآمد خالص آمازون با وجود جهش سود عملیاتی افت کرد، زیرا برخلاف سال گذشته نتوانست سود پیش از مالیات حاصل از سرمایه‌گذاری روی استارتاپ Anthropic را تکرار کند. از سوی دیگر، سرمایه‌گذاری مایکروسافت روی OpenAI اندکی به سود خالص این شرکت افزود و موجب رشد سودآوری آن شد.
• نتیجه‌گیری: باید با دقت به زیر پوسته ماجرا نگاه کرد؛ آیا رشد سودآوری این شرکت‌های بزرگ واقعاً ناشی از عملیات تجاری پایدار آن‌هاست یا تنها از نوسانات ارزش‌گذاری آزمایشگاه‌های خصوصی هوش مصنوعی سرچشمه می‌گیرد؟

جریان نقدینگی آزاد

• بخش امیدوارکننده: در حال حاضر برخی از شرکت‌های چابک فناوری برای تأمین مالی جاه‌طلبی‌های هوش مصنوعی خود دچار جریان نقدینگی منفی شده‌اند، اما مدیران ادعا می‌کنند این اتفاق به این دلیل است که تقاضا از ظرفیت فعلی بسیار فراتر رفته است. در واقع سرمایه‌گذاران انتظار دارند این شرکت‌ها برای پاسخ به تقاضای بازار و تبدیل آن به درآمدهای پایدار، همچنان به توسعه زیرساخت‌ها ادامه دهند.
• بخش منفی: اگر افتی در تقاضای هوش مصنوعی رخ دهد و این شرکت‌ها تریلیون‌ها دلار صرف ایجاد زیرساخت و عرضه مازاد کرده باشند، شرایط برای ترکیدن حباب هوش مصنوعی کاملاً مهیا خواهد شد.
• نتیجه‌گیری: باید روند تقاضای بازار را به‌دقت زیر نظر داشت. جیتو پاتل (Jeetu Patel)، رئیس و مدیر ارشد محصول در سیسکو، با وجود نگاه خوش‌بینانه به این فناوری، در گفتگو با رسانه‌ها هشدار داده است که وقوع یک رویداد بزرگ سایبری می‌تواند ضربه شدیدی به زیربنای تقاضای هوش مصنوعی وارد کند و به ریسکی جدی برای بازار تبدیل شود.

جمع‌بندی: در پی انتشار این گزارش‌ها، سهام شرکت‌های حوزه فناوری به‌طور کلی تحت فشارهای سنگین قرار گرفته است.

• جین مانستر (Gene Munster)، از شرکای شرکت دیپ‌واتر (DeepWater)، معتقد است که وال‌استریت تازه در حال پی بردن به پیامدها و خطرات دنیای مبتنی بر ایجنت‌های هوش مصنوعی است: اگر درآمدهای تبلیغاتی حاصل از جستجو افت کند گوگل چگونه سودآوری خواهد داشت؟ یا اگر خریداران از بات‌های هوشمند برای خرید استفاده کنند آمازون چگونه درآمدزایی می‌کند؟
• با این همه، به نظر می‌رسد این پرسش‌های بنیادین دست‌کم در حال حاضر مانع از تداوم ولخرجی‌های سرسام‌آور غول‌های فناوری در زمینه هزینه‌های سرمایه‌ای (Capex) هوش مصنوعی نشده است.