شکاف در رونق سرمایه‌گذاری هوش مصنوعی؛ وال‌استریت نگران هزینه‌های سنگین غول‌های فناوری است

در حالی که شرکت‌های بزرگ فناوری سرمایه‌گذاری خود را روی زیرساخت‌های هوش مصنوعی دوچندان می‌کنند، اضطراب و نگرانی سرمایه‌گذاران وال‌استریت از این هزینه‌های سنگین رو به افزایش است.

طی دو هفته گذشته، شرکت‌های آلفابت، آمازون، متا و مایکروسافت از برنامه‌های خود برای اختصاص بیش از ۷۴۰ میلیارد دلار به هزینه‌های سرمایه‌ای در سال جاری خبر داده‌اند؛ رقمی هنگفت که تحلیلگران وال‌استریت آن را معطوف به توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی از جمله ساخت مراکز داده و خرید تراشه‌های پیشرفته می‌دانند.

در ماه‌های نخست رونق هوش مصنوعی، سرمایه‌گذاران از این مخارج چشمگیر استقبال می‌کردند و آن را نشانه‌ای از اعتماد شرکت‌ها به پتانسیل رشد این فناوری نوظهور می‌دیدند. با ورود به سه‌ماهه چهارم، این شور و شوق اولیه جای خود را به نگرانی‌های جدی درباره منفی شدن جریان نقدینگی آزاد (یعنی خرج کردن پولی بیش از درآمد ورودی شرکت)، بدهی‌های فزاینده و تردید درباره زمان بازگشت این سرمایه‌گذاری‌های کلان داده است.

این موج نگرانی در معاملات روز جمعه به کل بازار سرایت کرد. شاخص نزدک ۲٫۹ درصد افت کرد و سهام شرکت‌های تولیدکننده تراشه نیز با افت شدیدی روبه‌رو شد؛ به‌طوری که سهام انویدیا ۴ درصد، برودکام بیش از ۵ درصد و کوالکام ۱۱ درصد سقوط کردند. سهام آلفابت نیز که در معاملات روز پنج‌شنبه با افت بی‌سابقه ۱۲ درصدی و از دست رفتن ۵۰۰ میلیارد دلار از ارزش بازار خود بدترین روز تاریخش را تجربه کرده بود، باز هم کاهش یافت.

بخش عمده این نگرانی ناشی از آن است که تجارت اصلی شرکت‌هایی که پیش‌تر جریان نقدینگی آزاد فوق‌العاده‌ای داشتند، اکنون تحت تأثیر هزینه‌ها و تحولات اقتصادی هوش مصنوعی تضعیف شده است. آلفابت در این هفته شفاف‌ترین نمونه این وضعیت را به نمایش گذاشت. شرکت مادر گوگل برای سه‌ماهه سوم زیان نقدینگی آزاد ۹٫۱ میلیارد دلاری گزارش کرد که دومین سه‌ماهه متوالی با تراز منفی محسوب می‌شود؛ آن هم در شرایطی که هزینه‌های سرمایه‌ای فصلی آن به ۵۱٫۴ میلیارد دلار رسیده است. آلفابت پیش‌بینی می‌کند مخارج سرمایه‌ای آن در سال جاری به ۲۰۵ میلیارد دلار برسد و این رقم در سال ۲۰۲۷ نیز روندی صعودی داشته باشد.

از سوی دیگر، استقبال گسترده کاربران از قابلیت هوش مصنوعی AI Mode (چت‌بات تعبیه‌شده در موتور جستجوی گوگل) به درآمد اصلی این غول فناوری ضربه زده است. رشد درآمد حاصل از تبلیغات جستجوی گوگل، که حدود نیمی از کل درآمد آن را تشکیل می‌دهد، به ۱۲ درصد کاهش یافت که ضعیف‌ترین نرخ رشد در پنج سه‌ماهه گذشته به‌شمار می‌رود. این شرایط گوگل را بر سر یک دوراهی خطرناک قرار داده است؛ شرکتی که میلیاردها دلار صرف فناوری هوش مصنوعی می‌کند، در واقع به کسب‌وکار پرسود جستجو که منبع اصلی درآمدهایش محسوب می‌شود، آسیب می‌زند.

آمازون نیز در وضعیتی مشابه قرار دارد و برای ۱۲ ماه گذشته جریان نقدینگی آزاد منفی ۴۲٫۴ میلیارد دلاری را گزارش کرده است؛ رقمی که در مقایسه با جریان نقدینگی مثبت ۱۴٫۸ میلیارد دلاری سال پیش، افتی نگران‌کننده به حساب می‌آید. این شرکت اعلام کرده است که انتظار دارد امسال ۲۲۰ میلیارد دلار صرف هزینه‌های سرمایه‌ای کند. با وجود اینکه درآمد بخش ابری این شرکت یعنی AWS با رشدی ۳۹ درصدی همراه بود، سهام آمازون پس از انتشار گزارش مالی روز پنج‌شنبه ۷ درصد سقوط کرد.

متا نیز در حال سوزاندن حجم بالایی از منابع مالی خود است و در سه‌ماهه سوم جریان نقدینگی آزاد منفی ۲٫۱ میلیارد دلاری ثبت کرد، زیرا هزینه‌های سرمایه‌ای آن از جریان نقدینگی عملیاتی شرکت پیشی گرفته است. این شرکت بودجه هزینه‌های سرمایه‌ای امسال خود را تا سقف ۱۴۵ میلیارد دلار پیش‌بینی کرده است. مدیران متا اذعان کرده‌اند که ایجنت هوش مصنوعی شخصی و رایگان آنها به نام Muse هزینه‌های پردازشی بسیار سنگینی به‌همراه دارد (مارک زاکربرگ، مدیرعامل متا، آن را سیستمی با مصرف بسیار بالای منابع پردازشی توصیف کرده است). هرچند درآمدهای تبلیغاتی متا ۲۶ درصد رشد کرد، اما این آمار مثبت نتوانست مانع افت ۱۰ درصدی سهام شرکت در هفته گذشته شود.

مایکروسافت تنها استثنا در میان غول‌های فناوری از حیث جریان نقدینگی آزاد بود؛ این شرکت در جدیدترین سه‌ماهه خود ۱۸٫۶ میلیارد دلار جریان نقدینگی آزاد مثبت ثبت کرد، در حالی که هزینه‌های سرمایه‌ای آن با ثبت رقم ۴۵٫۲ میلیارد دلار کمتر از برآورد اولیه ۵۰ میلیارد دلاری بود. با این حال، مایکروسافت توضیح داد که این کاهش هزینه ناشی از عقب‌نشینی عمدی نبوده، بلکه تأخیر شرکت‌های طرف قرارداد در تأمین ظرفیت پردازشی دلیل آن بوده است. این موضوع باعث شد سهام شرکت‌های کوچک‌تری که زیرساخت‌های پردازش ابری هوش مصنوعی را اجاره می‌دهند، با کاهش قیمت مواجه شود.

نکته قابل توجه این است که منابع مالی مورد نیاز برای تأمین این زیرساخت‌ها صرفاً از سودآوری غول‌های فناوری تأمین نمی‌شود، بلکه آنها به فروش سهام و انتشار گسترده اوراق بدهی نیز روی آورده‌اند. طبق گزارش مؤسسه S&P Global Market Intelligence، شرکت‌های مایکروسافت، آلفابت، آمازون، متا و اوراکل در سال ۲۰۲۶ در مجموع ۳۲۶ میلیارد دلار بدهی ایجاد کرده‌اند که سه برابر رقم ثبت‌شده در سال گذشته است.

تقاضا برای ظرفیت پردازش هوش مصنوعی همچنان بسیار بالا است و بخش‌های ابری گوگل، آمازون و مایکروسافت همگی رشد قابل توجهی را تجربه کرده‌اند. با این حال، هزینه‌های سرسام‌آور پاسخگویی به این حجم از تقاضا، سرمایه‌گذاران را به‌شدت نگران کرده است.

این فضای مه‌آلود و مبهم می‌تواند عرضه اولیه سهام شرکت Anthropic را نیز پیچیده کند. این استارتاپ پیشروی هوش مصنوعی اوایل هفته جاری مدارک عرضه عمومی خود را ثبت کرد و رشد آتی آن کاملاً به تأمین ظرفیت‌های عظیم پردازشی وابسته است. نشریه فایننشال تایمز روز جمعه گزارش داد که شرکت سرمایه‌گذاری بلک‌استون به سرمایه‌گذاران هشدار داده است احتمال دارد Anthropic پس از عرضه اولیه موفق به کسب رتبه اعتباری مناسب برای سرمایه‌گذاری نشود؛ موضوعی که ممکن است این شرکت را برای تحقق اهداف زیرساختی خود بیش از پیش به شرکت‌های بزرگ فناوری و ارائه‌دهندگان ثالث وابسته کند.