وقتی هوش مصنوعی گوگل اطلاعات اشتباه می‌دهد؛ ۸ روش کاربردی برای دور زدن AI Overviews

در جریان بررسی‌های پژوهشی و جستجو در گوگل، قابلیت هوش مصنوعی AI Overviews معمولاً به‌عنوان نخستین نتیجه در بالاترین بخش صفحه نمایش داده می‌شود. اتکا به این خلاصه‌های تولیدشده برای صرفه‌جویی در زمان همواره وسوسه‌انگیز است، اما بررسی دقیق‌تر محتوای آن گاهی اشتباهات عجیب و فاحشی را آشکار می‌کند. در نمونه‌ای ملموس، بررسی یکی از همین خلاصه‌ها نشان داد که مدل هوش مصنوعی جملاتی کاملاً متناقض و نادرست ارائه کرده است؛ در حالی که پس از رجوع به منبع اصلی مقاله، مشخص شد متن منبع کاملاً درست بوده و این هوش مصنوعی گوگل بوده که مفهوم نوشته را به اشتباه تفسیر کرده است.

اگرچه همواره تردیدهای فراوانی درباره صحت اطلاعات تولیدشده توسط هوش مصنوعی وجود دارد، اما چنین تجربیاتی درسی کلیدی را یادآوری می‌کنند: نمیتوان به اطلاعات خروجی مدل‌های هوش مصنوعی کورکورانه اعتماد کرد.

تردیدی نیست که ابزارهایی مانند Gemini گوگل، ChatGPT، دستیار Copilot مایکروسافت و Claude در بسیاری از سناریوها کاربردی و راهگشا هستند. چه به‌دنبال انجام تحقیقات باشید، چه پاسخی برای سؤالی ساده بخواهید یا قصد تولید محتوا داشته باشید، این ابزارها تلاش می‌کنند پاسخ مورد نظر شما را مهیا سازند؛ اما واقعیت این است که هوش مصنوعی خطا می‌کند و این موضوع درباره AI Overviews گوگل به‌شدت پررنگ‌تر است.

شدت این چالش به نوع درخواست کاربر از هوش مصنوعی بستگی دارد. اگر از مدل بخواهید متنی خلاقانه مانند ایمیل، نامه، شعر، تصویر یا ویدیو تولید کند، به‌راحتی متوجه کیفیت خروجی می‌شوید و در صورت عدم رضایت می‌توانید درخواست تولید مجدد بدهید؛ اما زمانی که به‌دنبال اطلاعات واقعی، مستند و فکت‌محور درباره موضوعی مشخص هستید، داستان کاملاً تغییر می‌کند و باید نهایت دقت را به خرج دهید.

وقتی نتوان به این خلاصه‌ها اطمینان کامل داشت، نمایش مداوم آن‌ها در بالای صفحه نتایج چه فایده‌ای دارد؟ با در نظر گرفتن این دغدغه، ۸ روش کاربردی وجود دارد که با استفاده از آن‌ها می‌توانید هنگام جستجو در وب، این بخش را محدود یا به‌طور کامل غیرفعال کنید.

۱. بررسی دقیق منابع

هنگام مواجهه با قابلیت AI Overviews یا حالت هوش مصنوعی گوگل، حتماً منابعی را که مدل برای تولید خلاصه به آن‌ها استناد کرده است بررسی کنید. این منابع معمولاً در سمت راست کادر خلاصه و در متن پاسخ پس از هر پاراگراف قرار دارند. با کلیک روی گزینه Show all در سمت راست، فهرست کامل منابع پدیدار می‌شود. با کلیک روی هر لینک می‌توانید به وب‌سایت مبدأ بروید و اطلاعات اولیه را ارزیابی کنید. هم‌چنین با نگه داشتن نشانگر ماوس روی هر لینک در متن خلاصه، پیش‌نمایشی از اطلاعات منبع نشان داده می‌شود که با انتخاب آن، صفحه اصلی باز خواهد شد.

۲. انتخاب منابع ترجیحی و اولویت‌بندی سایت‌ها

گوگل چه در جستجوی کلاسیک و چه در نتایج مبتنی بر هوش مصنوعی، امکان تعیین منابع خبری و وب‌سایت‌های ترجیحی را فراهم کرده است. با این قابلیت می‌توانید وب‌سایت‌های مورد اعتماد خود را به لیست اضافه کنید تا دقت و قابلیت اتکای خلاصه‌های هوش مصنوعی بهبود یابد.

برای فعال‌سازی این بخش، وارد صفحه تنظیمات منبع (Source preferences) در حساب کاربری گوگل خود شوید. در کادر Search by name or website نام یا نشانی اینترنتی وب‌سایت دلخواه را بنویسید. پس از ظاهر شدن سایت در فهرست، تیک مربوط به آن را فعال کنید. از این پس، موتور جستجوی گوگل تلاش می‌کند در هنگام جستجو، نتایج این منابع برگزیده را در اولویت قرار دهد. برای حذف هر منبع نیز کافی است تیک آن را بردارید.

۳. غیرفعال‌سازی AI Overview با دستور جستجو

اگر می‌خواهید بدون تماشای کادر خلاصه هوش مصنوعی مستقیماً به نتایج سنتی جستجو دسترسی پیدا کنید، کافی است عبارت ai- را به انتهای کلمه کلیدی جستجوی خود بیفزایید. این راهکار در نسخه دسکتاپ، مرورگرهای موبایل و هم‌چنین اپلیکیشن رسمی گوگل کاربرد دارد. (در واقع قرار دادن هر واژه‌ای پس از علامت منفی در انتهای جستجو این بخش را حذف می‌کند، اما به‌کارگیری عبارت ai- بسیار ساده‌تر در ذهن می‌ماند).

۴. نصب افزونه‌های مرورگر برای پنهان کردن خلاصه هوش مصنوعی

به‌جای آنکه هر بار عبارت ai- را دستی به کادر جستجو اضافه کنید، می‌توانید با نصب افزونه‌های تخصصی، نمایش هوش مصنوعی را برای همیشه پنهان سازید. برای مرورگرهای Chrome و Edge می‌توانید از افزونه‌های Hide AI Overviews یا Bye Bye, Google AI بهره بگیرید. برای کاربران Firefox نیز افزونه‌های AI Overview Hider for Google و Remove AI Overview در دسترس قرار دارند.

۵. بازگشت به نتایج کلاسیک با تب Web

گوگل فیلتری اختصاصی برای نمایش مستقیم نتایج وب در نظر گرفته است. اگر خلاصه هوش مصنوعی نمایش داده شد و مایل بودید صرفاً لینک‌های معتبر وب را مشاهده کنید، روی گزینه Web در زیر نوار جستجو کلیک کنید. در صورتی که این گزینه را در نگاه اول نمی‌بینید، روی دکمه More بزنید و از منوی بازشده تب Web را انتخاب نمایید. بلافاصله پس از انتخاب این فیلتر، پنل AI Overview از صفحه نتایج حذف می‌شود.

۶. استفاده از ابزار آزمایشی Web Guide گوگل

گوگل ابزاری به نام Web Guide توسعه داده است که می‌توانید آن را برای جستجوهای خود فعال کنید. این قابلیت که در پلتفرم آزمایشگاهی Google Labs عرضه شده، سازوکاری شبیه به فیلتر Web دارد، با این تفاوت که پس از یکبار فعال‌سازی، به‌طور خودکار روی تمام جستجوهای شما اعمال می‌شود. برای استفاده از آن، کافی است به صفحه آزمایشی Web Guide در حساب کاربری گوگل خود مراجعه کرده و کلید آن را روشن کنید. پس از آن، نتایج Web Guide همواره در بالای صفحه قرار می‌گیرند و می‌توانید به‌راحتی نتایج سنتی وب را بررسی کنید.

۷. تعریف میانبر اختصاصی جستجو در مرورگر

مرورگرهای Chrome، Edge و Firefox به کاربران اجازه می‌دهند میانبرهای اختصاصی برای موتورهای جستجو تعریف کنند. با این ترفند هوشمندانه، می‌توانید لینکی از موتور جستجوی گوگل بسازید که پارامتر مشخصی به آن متصل است و به‌طور خودکار بخش AI Overview را دور می‌زند تا تنها نتایج کلاسیک وب نمایان شوند.

در مرورگر Chrome، به مسیر Settings > Search Engine > Manage search engines and site search بروید. در بخش Site search روی دکمه Add کلیک کنید. در پنجره بازشده، نامی مانند «Google No AI» را درج کرده و در بخش Shortcut عبارتی نظیر noai@ را وارد نمایید. در فیلد URL نشانی زیر را تایپ کنید: https://www.google.com/search?q=%s&udm=14 و سپس دکمه Save را بزنید. میانبر جدید در لیست ظاهر می‌شود. برای اینکه این میانبر به موتور جستجوی پیش‌فرض شما تبدیل شود، روی آیکون سه‌نقطه کنار آن کلیک کرده و گزینه Make default را انتخاب کنید.

در مرورگر Edge، وارد مسیر Settings > Privacy, search, and services > Search and connected experiences > Address bar and search > Search engines شوید. روی دکمه Add search engine کلیک کنید. در پنجره بازشده، همان عنوان و آدرس اینترنتی مرحله کروم را وارد کرده و روی Add بزنید. برای تبدیل آن به حالت پیش‌فرض، روی آیکون سه‌نقطه کنار نام افزوده‌شده کلیک کرده و گزینه Make default را برگزینید.

در مرورگر Firefox، به بخش Settings > Search بروید و روی Add Search Engine کلیک نمایید. در کادر بازشده، همان نام و نشانی اینترنتی را بنویسید و Add Engine را بزنید. برای قرار دادن آن به‌عنوان گزینه پیش‌فرض، ورودی جدید را با ماوس به بالاترین بخش فهرست بکشید.

۸. استفاده از موتورهای جستجوی جایگزین

اگرچه گوگل پرکاربردترین موتور جستجو در دنیاست، اما بی‌تردید تنها انتخاب کاربران نیست. آزمودن سایر موتورهای جستجو که بر وب کلاسیک تمرکز دارند، دیدگاه مقایسه‌ای مناسبی ایجاد می‌کند. از میان برترین گزینه‌های جایگزین و بدون مداخله هوش مصنوعی می‌توان به پلتفرم DuckDuckGo (در حالت بدون هوش مصنوعی)، Dogpile، Metacrawler، Mojeek و هم‌چنین Startpage اشاره کرد.