سیر تا پیاز چت‌جی‌پی‌تی؛ راهنمای جامع و همه‌چیز درباره دستیار همه‌فن‌حریف OpenAI

چت‌جی‌پی‌تی (ChatGPT) همان چت‌بات هوش مصنوعی محبوبی است که پای فناوری هوش مصنوعی مولد را به جریان اصلی جامعه و زندگی روزمره همه باز کرد.

این ابزار که در نوامبر ۲۰۲۲ توسط شرکت OpenAI (همان استارتاپی که سم آلتمن هم‌بنیان‌گذارش است) معرفی شد، خیلی سریع به محبوب‌ترین اپلیکیشن هوش مصنوعی تاریخ تبدیل گشت؛ برنامه‌ای که بقیه غول‌های فناوری افتادند دنبالش تا از رویش کپی کنند یا دست‌کم روی دستش بلند شوند. 

از آن زمان تا الان، تمام بزرگان دنیای فناوری وارد مسابقه نفس‌گیر هوش مصنوعی مولد شده‌اند. ابزار‌هایی مثل پرپلکسیتی (Perplexity)، متا AI، جیمینای (Gemini) گوگل، کوپایلوت (Copilot) مایکروسافت، گروک (Grok) و کلود (Claude) شرکت آنتروپیک، همگی توانایی‌های مشابهی دارند؛ اما شروع زودهنگام و محبوبیت سرسام‌آور چت‌جی‌پی‌تی باعث شد همچنان با فاصله از رقبا جلوتر بماند.

چت‌جی‌پی‌تی با رسیدن به رکورد بیش از ۱ میلیارد کاربر، به یکی از سریع‌ترین برنامه‌های تاریخ در جذب مخاطب تبدیل شد. نقطه قوت اصلی آن شاید همه‌فن‌حریف بودن و کاربری آسانش باشد، اما بیش‌تر از هر چیز، جامعه کاربری فوق‌العاده عظیمش است که حسابی جلب توجه می‌کند.  

این دستیار هوشمند حالا فرسنگ‌ها با آن چت‌بات‌های ساده قدیمی که فقط سؤال می‌پرسیدید و جواب می‌دادند فاصله گرفته است. الان می‌توانید از آن بخواهید تصویر بسازد، کد بنویسد و خطایابی کند، یک وب‌سایت کامل بسازد، در فهم آزمایش‌ها و مدارک پزشکی کمکتان کند و حتی برنامه سفارش قهوه بعدیتان را بچیند! علاوه بر این‌ها، چت‌جی‌پی‌تی می‌تواند در یک موضوع به تحقیق عمیق بپردازد و با استفاده از برنامه‌های جانبی و وب‌گردی، پروژه‌های چندمرحله‌ای را از صفر تا صد پیش ببرد.

بخش سخت ماجرا اینجاست که بفهمید کدام مدل و نسخه دقیقاً به درد چه کاری می‌خورد و آیا واقعاً نیاز دارید بابتش دست به جیب شوید یا نه.

بیایید ببینیم چت‌جی‌پی‌تی دقیقاً چطور کار می‌کند، چطور باید از آن استفاده کرد و در پلن رایگان یا اشتراک‌های پولی چه امکاناتی گیرتان می‌آید.

(یادداشت شفاف‌سازی: شرکت رسانه‌ای Ziff Davis در سال ۲۰۲۵ شکایتی قضایی علیه OpenAI مطرح کرد و مدعی شد این شرکت حق نشر و کپی‌رایت محتواهای آن را در آموزش و راه‌اندازی سیستم‌های هوش مصنوعی خود نقض کرده است.)

چت‌جی‌پی‌تی چطور کار می‌کند؟

چت‌جی‌پی‌تی بر پایه معماری ترنسفورمر (Transformer) ساخته شده؛ نوعی شبکه عصبی پیشرفته که روابط و الگوهای بین کلمات را به خوبی تشخیص می‌دهد. نام آن هم از عبارت GPT گرفته شده که مخفف Generative Pre-trained Transformer به معنای «ترنسفورمر پیش‌آموزش‌دیده مولد» است.

شرکت OpenAI می‌گوید مدل‌هایش با حجم عظیمی از داده‌ها آموزش دیده‌اند؛ داده‌هایی که شامل محتوای عمومی سراسر اینترنت، قراردادهای لایسنس با شرکای تجاری، تعاملات روزمره کاربران و داده‌های تولیدشده توسط مربیان و پژوهشگران انسانی هستند.

مدل‌های زبانی بزرگ چت‌جی‌پی‌تی الگوهای متن را از دل داده‌های آموزشی یاد می‌گیرند و بر اساس همان‌ها، همراه با پرامپت (دستور) و روند مکالمه شما، پاسخ بعدی را حدس می‌زنند و تولید می‌کنند. دقیقاً به همین دلیل است که هوش مصنوعی گاهی دچار توهم (Hallucination) می‌شود؛ یعنی با لحنی کاملاً مطمئن و قاطعانه، حرف‌های غلط تحویلتان می‌دهد! 

گاهی اوقات این کار را آن‌قدر طبیعی و باورپذیر انجام می‌دهد که شاید یادتان برود این مدل‌ها در واقعیت اصلاً فکر نمی‌کنند.

افراز جعفری، تحلیل‌گر ارشد شرکت پژوهشی گارتنر (Gartner)، بزرگ‌ترین نقطه‌ضعف چت‌جی‌پی‌تی را غیرقابل‌اعتماد بودن آن می‌داند و می‌گوید: «این مدل‌ها هنوز قابل‌اعتماد نیستند. یعنی حتی وقتی سؤالی می‌پرسم و جوابی می‌گیرم، باز هم دلم می‌خواهد خودم صحت آن را بررسی کنم؛ چیزی که تا حد زیادی فلسفه استفاده اولیه از این ابزار را زیر سؤال می‌برد.»

با این حال، جعفری معتقد است این خطاهایی که در روز‌های نخست سر می‌زد، حالا به مراتب کم‌تر از قبل شده است. 

او توضیح می‌دهد: «پیشرفت ابزار‌های جانبی که مدل را احاطه کرده‌اند و چت‌جی‌پی‌تی را به یک سیستم ایجنتی (Agentic) تبدیل کرده‌اند، به آن اجازه می‌دهند دست به اقدام عملی بزند، جستجو کند، درستی داده‌ها را بسنجد و رویکردهای مختلف را امتحان کند. همین موضوع باعث شده کارایی آن فراتر از یک پاسخ‌دهنده ساده به پرسش‌ها ارتقا پیدا کند.»

چت‌جی‌پی‌تی می‌تواند وب را شخم بزند و به منابع استناد کند، که این کار راستی‌آزمایی پاسخ‌هایش را راحت‌تر می‌کند؛ اما این موضوع اصلاً به این معنا نیست که باید چشم‌بسته به آن اعتماد کنید و راستی‌آزمایی را کنار بگذارید!

کجاها می‌توانید از چت‌جی‌پی‌تی استفاده کنید؟

شما می‌توانید خیلی راحت از طریق هر مرورگر وبی یا به کمک اپلیکیشن‌های رسمی آن روی گوشی‌های اندروید و iOS به چت‌جی‌پی‌تی دسترسی داشته باشید. 

این چت‌بات از طریق هوش مصنوعی اپل (Apple Intelligence) و سیری (Siri) به محصولات اکوسیستم اپل هم راه پیدا کرده است. افزونه مایکروسافت آفیس شرکت OpenAI نیز چت‌جی‌پی‌تی را مستقیم به محیط برنامه‌های Word، Excel و PowerPoint می‌آورد تا در ویرایش متون، حل فرمول‌ها و ساخت اسلایدهای پرزنتیشن کمکتان کند.

جالب اینجاست که OpenAI امکان تعامل با چت‌جی‌پی‌تی را از طریق تماس تلفنی و پیامک هم فراهم کرده است. با شماره‌های آمریکا و کانادا می‌توانید مستقیماً با شماره 800-CHATGPT تماس بگیرید. کاربران منطقه اقتصادی اروپا (EEA) هم می‌توانند در واتساپ به شماره رسمی 800-242-8478 پیام بدهند که البته دسترسی‌ها بر اساس پیش‌شماره کشور‌ها تنظیم می‌شود.

با چت‌جی‌پی‌تی چه کار‌هایی می‌توان انجام داد؟

کاربردهای چت‌جی‌پی‌تی بی‌شمار است. می‌تواند برنامه سفر تعطیلات بعدی‌تان را بچیند، سؤالات مصاحبه شغلی را با شما تمرین کند، در مدیریت بودجه مالی و ترجمه کمک‌حال باشد، رزومه‌تان را بنویسد، رژیم غذایی تنظیم کند، پیش‌نویس ایمیل‌ها را آماده کند، گزارش‌های بلند را خلاصه کند، استراتژی تجاری بچیند یا صرفاً مثل یک دوست با شما گپ بزند! این ابزار مدام از پرسش‌ها و درخواست‌هایتان درس می‌گیرد و رفتارش را بر اساس سلیقه شما شخصی‌سازی می‌کند.

اگر دوست ندارید OpenAI از مکالمات شما برای تمرین دادن مدل‌هایش استفاده کند، کافی است در بخش تنظیمات و کنترل داده‌ها (Settings/Data controls)، گزینه Improve the model for everyone را خاموش کنید. با این کار، چت‌هایتان همچنان در تاریخچه شما محفوظ می‌مانند.

اگر می‌خواهید مکالمه‌ای اصلاً در تاریخچه ثبت نشود، می‌توانید از گوشه بالا سمت راست یک گفتگوی موقت (Temporary chat) باز کنید. این گفتگوها در حافظه مدل ثبت نمی‌شوند و برای آموزش استفاده نخواهند شد، هرچند OpenAI به دلایل امنیتی ممکن است تا ۳۰ روز یک نسخه از آن را نگه دارد.

البته در چت‌های موقت هم مدل ممکن است از اطلاعات قبلی که درباره شما می‌داند استفاده کند؛ برای جلوگیری از این موضوع می‌توانید گزینه Unpersonalized را فعال کنید تا دسترسی مدل به حافظه‌های قبلی، دستورالعمل‌های سفارشی و پلاگین‌ها قطع شود. اگر بعداً تصمیم بگیرید این چت را ذخیره کنید، همان تنظیمات عادی حسابتان اعمال خواهد شد.

قابلیت پژوهش عمیق (Deep research) وقت بیشتری صرف بررسی همه‌جانبه موضوع می‌کند و در نهایت یک گزارش مستند همراه با منابع تحویل می‌دهد. شما می‌توانید روند تحقیق را به سمت وب‌سایت‌های خاص هدایت کنید، فایل‌های خودتان را در اختیارش بگذارید و حتی پلن پژوهش را قبل از شروع تغییر دهید. 

اگر حوصله تایپ کردن ندارید، همیشه می‌توانید به شکل صوتی با چت‌جی‌پی‌تی گپ بزنید. قابلیت مکالمه زنده (Live voice) به شما اجازه می‌دهد وسط حرف مدل بپرید و بخواهید کار‌های مختلف را در اپ‌های متصل انجام دهد. کاربران واجد شرایط با استفاده از ویژگی صدای پیشرفته (Advanced voice) روی گوشی حتی می‌توانند تصویر دوربین یا صفحه نمایش خود را نیز با مدل به اشتراک بگذارند. 

در پلن‌های پولی پشتیبانی‌شده، اپلیکیشن مک با استفاده از قابلیت ضبط (Record) می‌تواند جلسات کاری را پیاده‌سازی متنی و خلاصه کند؛ البته حواستان باشد که قبل از ضبط، باید حتماً رضایت حاضران در جلسه را جلب کرده باشید.

تولید و ویرایش عکس هم از دیگر توانایی‌های چت‌جی‌پی‌تی است. مدل Image 2.5 با محدودیت‌های متغیر در تمام پلن‌ها فعال است. شما می‌توانید با توضیحات متنی عکس خلق کنید یا تصاویر قبلی را ادیت کنید؛ مثلاً بخشی از تصویر را تغییر دهید، پس‌زمینه را حذف کنید یا حتی از روی یک طرح اولیه (اسکچ)، خروجی نهایی بگیرید.

شاید برای غولی مثل OpenAI کمی عجیب به نظر برسد، اما چت‌جی‌پی‌تی هنوز نمی‌تواند ویدیو بسازد! شرکت OpenAI قبلاً ژنراتور ویدیویی سورا (Sora) را معرفی کرده بود، اما وب‌سایت و اپلیکیشن مخصوص مصرف‌کنندگان آن را در ماه آوریل متوقف کرد. 

علاوه بر این، OpenAI مرورگر هوش مصنوعی اطلس (Atlas) را هم در ماه اوت پس از دوره‌ای کوتاه رسماً تعطیل کرد.

بخش سلامت چت‌جی‌پی‌تی (ChatGPT Health) هم قابلیت جالب دیگری است که به افراد بزرگسال واجد شرایط در آمریکا امکان می‌دهد پرونده‌های پزشکی یا اطلاعات اپل هلث را متصل کنند تا در تفسیر نتایج آزمایش‌ها و طرح سؤال برای پزشک به آن‌ها کمک کند. البته این ابزار مطلقاً برای تشخیص بیماری یا تجویز دارو و درمان طراحی نشده است.

اگر از GPTهای سفارشی (Custom GPTs) استفاده می‌کردید — همان دستیارهای شخصی‌سازی‌شده‌ای که هر کسی می‌توانست بسازد و به اشتراک بگذارد — باید بدانید یک خانه‌تکانی بزرگ در راه است. شرکت OpenAI قصد دارد در ۱۱ دسامبر این بخش را بازنشسته کند و پلاگین‌ها جای آن‌ها را خواهند گرفت. پلاگین‌ها ابزار‌ها و دستورالعمل‌های آماده‌ای برای کار‌های مشخص فراهم می‌کنند؛ مثلاً به چت‌جی‌پی‌تی اجازه می‌دهند اسناد گوگل درایو را واکشی کند یا به ایمیل‌هایتان دسترسی داشته باشد، به شرط آنکه حساب کاربری خود را متصل کرده و دسترسی بدهید. 

بخش پروژه‌ها (Projects) چت‌ها، فایل‌ها و دستورالعمل‌های مرتبط را یک‌جا جمع می‌کند تا مجبور نباشید هر بار ماجرا را از صفر توضیح دهید. این قابلیت در تمام پلن‌ها وجود دارد و می‌توانید پروژه‌ها را با دیگران هم به اشتراک بگذارید. 

کتابخانه (Library) فایل‌هایی را ذخیره می‌کند که می‌توانید در مکالمات مختلف از آن‌ها استفاده کنید، از جمله فایل‌های متنی و تصاویر. البته حواستان باشد که پاک کردن یک مکالمه، فایلی را که در کتابخانه ذخیره شده به شکل خودکار حذف نمی‌کند.

در بخش تسک‌ها (Tasks)، می‌توانید یادآورها یا دستورهای تکرارشونده مثل گزارش صبحگاهی را زمان‌بندی کنید. کاربران اشتراکی واجد شرایط می‌توانند تسک‌های بخش ورک (Work) را بر اساس رویدادهای اپلیکیشن‌های متصل — مثل رسیدن ایمیل جدید یا فعالیت در اسلک (Slack) — اجرا کنند.

بخش چت‌جی‌پی‌تی ورک (ChatGPT Work) چه تفاوتی دارد؟

بخش ChatGPT Work پروژه‌های چندمرحله‌ای را از ابتدا تا انتها مدیریت می‌کند. برای مثال می‌توانید از آن بخواهید درباره یک موضوع تحقیق کرده، یک پرزنتیشن بسازد و سپس اسلایدها را با هم بازبینی و اصلاح کنید. این ابزار حین انجام کار می‌تواند در وب جستجو کند، اپلیکیشن‌های متصل را به کار بگیرد و در نهایت فایلی قابل‌ویرایش به شما تحویل دهد؛ بدون ��ینکه لازم باشد برای هر تغییر، کل فرآیند را از اول شروع کنید. 

بخش کدکس (Codex) هم با یک رابط فنی‌تر، فرایند توسعه نرم‌افزار و برنامه‌نویسی را به دست می‌گیرد. بخش Work همچنین می‌تواند تصاویر بصری تعاملی بسازد و کاربران واجد شرایط پلن‌های Plus، Pro و اشتراک‌های تیمی می‌توانند از طریق ابزار سایت‌ها (Sites) که فعلاً در مرحله آزمایشی عمومی قرار دارد، وب‌سایت یا اپلیکیشن‌های جمع‌وجور بسازند.

شرکت OpenAI همچنین به تازگی ایجنت‌های هوش مصنوعی شخصی به نام داتس (dots) را معرفی کرده که قدرت خود را از مدل پیشرفته GPT-6 Astra می‌گیرند. شما می‌توانید یک وظیفه ادامه‌دار، مثل پایش شبانه‌روزی یک پروژه را به یکی از این ایجنت‌ها بسپارید تا حتی وقتی پشت سیستم نیستید، روی کامپیوتر ابری خودش به کار ادامه دهد. کنترل این که ایجنت به چه اپ‌هایی دسترسی داشته باشد و چه کار‌هایی به تأیید شما نیاز دارد کاملاً دست خودتان است. در حال حاضر برای دسترسی به داتس به اشتراک Pro یا Business Premium در مناطق منتخب، یا دسترسی بتا از طریق حساب‌های سازمانی، آموزشی یا بهداشت نیاز دارید.

مدل‌های مختلف برای وظایف گوناگون

چت‌جی‌پی‌تی کارش را با مدل GPT-3.5 آغاز کرد، اما امروز به چندین مدل از نسل‌های GPT-5.6 و GPT-6 و همچنین مدل قدرتمند GPT-6 Astra مجهز است. اینکه کدام مدل به کارتان می‌آید، بستگی به این دارد که چه دستوری به آن می‌دهید، چه اشتراکی دارید و از محیط Chat، Work یا Codex استفاده می‌کنید.

در محیط چت معمولی، پلن‌های Free و Go برای سؤالات روزمره از مدل GPT-5.6 Luna استفاده می‌کنند که برای پرسش‌های دشوارتر، گزینه استدلال (Think) هم دارد. پلن Plus از مدل GPT-5.6 Sol بهره می‌برد. در این نسخه، سطح استدلال فوری (Instant) پاسخ‌های سریع‌تری ارائه می‌دهد، در حالی که سطوح متوسط (Medium) و بالا (High) زمان بیشتری را صرف حل منطقی و استدلالی مسائل می‌کنند.

در پلن‌های Pro، Business و Enterprise چت‌جی‌پی‌تی، سطح استدلال فوق‌العاده بالا (Extra High) و مدل GPT-5.6 Sol Pro برای کار‌های واقعاً سخت اضافه می‌شود؛ در کنار مدل GPT-6 Pro که توسط Astra قدرت گرفته است. البته محدودیت‌های مصرف همچنان اعمال می‌شود و مدیران سازمان‌ها هم می‌توانند دسترسی‌ها را کنترل کنند.

برای تنظیم اینکه مدل در پلن‌های Plus و Pro چه میزان زمانی را در چت معمولی صرف استدلال کند، باید تنظیمات سطح تفکر (Thinking effort) را به صورت دستی تغییر دهید.

محیط‌های Work و Codex انتخاب‌های متنوع‌تری از مدل‌ها را نسبت به چت معمولی در اختیارتان می‌گذارند. 

مدل GPT-6 Astra توانمندترین هوش مصنوعی OpenAI برای پژوهش‌های سنگین، کدنویسی پیشرفته و اجرای وظایف هم‌زمان در چند اپلیکیشن است. مشترکین پلن Plus می‌توانند در حالت Work با محدودیت‌های مشخصی از آن استفاده کنند. 

مدل جدید‌تر GPT-6.1 Sol نسبت به GPT-6 Sol در زمینه‌های کدنویسی و کنترل کامپیوتر بهبود یافته است. به گفته OpenAI، عملکرد این مدل در کار‌های تخصصی بسیار نزدیک به آسترا (Astra) است. این مدل در حال حاضر در محیط‌های Work و Codex برای مشترکان Plus، Pro، Business، Enterprise و حساب‌های آموزشی عرضه می‌شود، اما در چت معمولی در دسترس نیست.

گزینه‌های دیگر شامل مدل GPT-6 Luna برای کار‌های سریع و متمرکز مثل خلاصه‌نویسی، و مدل GPT-5.6 Terra برای وظایف روزمره است. مدل GPT-6 Luna نیز به صورت اختصاصی در محیط‌های Work و Codex ارائه می‌شود.

بخش‌های Work و Codex مدل GPT-6 Sol را برای برنامه‌نویسی پیچیده و وظایف نیازمند ابزار، مدل GPT-5.6 Terra را برای کار‌های روتین، و مدل GPT-6 Luna را برای کار‌های سریع‌تر ارائه می‌دهند؛ دو مدل GPT-6 Sol و Luna در محیط چت معمولی در دسترس نیستند.

مدل آسترا و زمزمه‌های رسیدن به هوش جامع مصنوعی (AGI)

از راه رسیدن مدل آسترا (Astra) بحث‌ها درباره هوش جامع مصنوعی یا همان AGI (هوش مصنوعی با توانایی‌هایی هم‌تراز مغز انسان در تمام زمینه‌های فکری) را دوباره داغ کرد. گرگ براکمن، رئیس هیئت‌مدیره OpenAI ادعا کرده بود که این مدل آغازگر «عصر AGI» است؛ البته اینکه آیا این ادعا تا چه حد به واقعیت نزدیک است، هنوز محل بحث و اختلاف‌نظر فراوان است.

افراز جعفری می‌گوید آسترا در کنار مدل Claude Opus 5.5، از قدرتمندترین مدل‌های فعلی دنیا به شمار می‌رود که بیش‌ترین جهش آن در هدایت خودکار کامپیوترها، کدنویسی و به‌ویژه شناسایی حفره‌های امنیتی رخ داده است.

جعفری همچنین به یک تیغ دو لبه در این مدل اشاره می‌کند: کاهش مصرف توکن‌های استدلال؛ همان توکن‌هایی که به ردیابی و فهم چگونگی تصمیم‌گیری مدل کمک می‌کنند. 

جعفری تأکید می‌کند: «کاهش تعداد توکن‌ها به این معنی است که هزینه انجام هر کار با مدل کم‌تر می‌شود، اما این صرفه‌جویی به قیمت افت قابلیت توضیح‌پذیری و شفافیت تمام شده است.» او هشدار می‌دهد اگر نتوانیم بفهمیم مدل‌ها دقیقاً چه تصمیمی می‌گیرند و چطور استدلال می‌کنند، ایمن‌سازی آن‌ها عملاً غیرممکن خواهد شد.

قیمت‌گذاری و هزینه‌های اشتراک چت‌جی‌پی‌تی

حتی بدون خرید اشتراک هم می‌توانید کار‌های زیادی با این هوش مصنوعی انجام دهید. نسخه رایگان شامل مکالمات متنی روزمره و دسترسی محدود به ابزار‌هایی مثل ساخت تصویر و تحقیق عمیق (Deep Research) است. کاربران رایگان و پلن Go همچنین دسترسی محدودی به بخش Work روی دسکتاپ دارند.

قیمت اشتراک‌ها در آمریکا از ماهی ۸ دلار برای پلن Go شروع می‌شود که محدودیت ابزار‌ها و آپلود فایل را بیش‌تر می‌کند. اشتراک Plus ماهی ۲۰ دلار هزینه دارد و مدل‌های قدرتمندتری را به همراه دسترسی کامل به محیط Work روی دسکتاپ، وب و موبایل اضافه می‌کند.

اشتراک Pro حالا در سه سطح ۱۰۰، ۲۰۰ و ۵۰۰ دلاری در ماه عرضه می‌شود. بله، درست خواندید: ۵۰۰ دلار در ماه! پلن جدید Pro 500 دسترسی به بخش‌های Work و Codex را تا ۲۵ برابر نسبت به پلن Plus افزایش می‌دهد و امکان استفاده از مدل پرسرعت Astra Ultrafast را فراهم می‌کند؛ هرچند این سرعت بالا باعث می‌شود سهمیه مصرف شما هم خیلی سریع‌تر بسوزد. محیط‌های Work و Codex محدودیت‌های مصرف مشترکی دارند که از چت معمولی جداست.

برای مشترکان پلن ۲۰۰ دلاری Pro خبرهای نه‌چندان خوشایندی وجود دارد؛ قیمت تغییر نکرده، اما سهمیه‌ها آب رفته است! این پلن مجدداً برای کاربران جدید با محدودیت‌های کمتری باز شده است. مشترکان فعلی هم تا ۲۹ اکتبر محدودیت‌های قبلی را حفظ می‌کنند، اما بعد از آن سهمیه Work و Codex آن‌ها از ۲۰ برابر پلن Plus به ۱۰ برابر افت می‌کند و سهمیه پیام‌های مدل GPT-6 Pro آن‌ها در چت هم از ۲۰۰ پیام در هفته به ۱۰۰ پیام کاهش می‌یابد.

برای جبران این تلخی، OpenAI اعلام کرده که کاربران متأثر یک اعتبار مصرف یک‌باره معادل ۶۲٬۵۰۰ واحد (به ارزش ۲۵۰۰ دلار) دریافت خواهند کرد؛ البته این آفر یک تله دارد: این اعتبارها در ۳۱ دسامبر منقضی می‌شوند و می‌سوزند!

اشتراک تجاری (Business) ماهی ۲۵ دلار به ازای هر کاربر (با حداقل دو کاربر) هزینه برمی‌دارد و پلن‌های Enterprise و آموزشی (Edu) هم تعرفه‌های سفارشی دارند.

پلن‌های Free و Go ممکن است در مناطق پشتیبانی‌شده تبلیغات نمایش دهند. البته پلن Plus و سطوح بالا‌تر کاملاً بدون تبلیغات هستند. OpenAI ادعا می‌کند این تبلیغات هیچ اثری روی جواب‌های چت‌بات ندارند و شرکت‌های تبلیغاتی هم به هیچ عنوان نمی‌توانند پیام‌های شما را بخوانند.

از قطار شکایت‌های حقوقی تا حاشیه‌های جنجالی دیگر

چت‌جی‌پی‌تی همچنان با چالش‌های حقوقی بی‌پایانی پیرامون اخلاق و مشروعیت جمع‌آوری داده‌ها برای آموزش هوش مصنوعی دست‌وپنجه نرم می‌کند. پرونده‌های قضایی بزرگی علیه OpenAI و سایر غول‌های فناوری به راه افتاده؛ از شکایت ناشران سرشناسی مثل نیویورک تایمز، داو جونز و هلدینگ رسانه‌ای Ziff Davis گرفته که مدعی استفاده غیرمجاز از محتوایشان در آموزش ابزار‌ها هستند، تا نویسندگان و مؤلفان مستقلی که صدایشان درآمده است. 

در ماه ژوئن، ایالت فلوریدا از OpenAI و مدیرعامل آن سم آلتمن شکایت کرد و مدعی شد این شرکت خطرات جدی هوش مصنوعی، به‌ویژه تهدیدها علیه خردسالان را مخفی کرده است. در این پرونده به اتهاماتی اشاره شده که طبق آن‌ها، چت‌جی‌پی‌تی در برنامه‌ریزی تیراندازی سال ۲۰۲۵ در دانشگاه ایالتی فلوریدا به فرد مهاجم کمک کرده بود. 

در شکایتی دیگر، والدین یک جوان ۱۹ ساله ادعا کرده‌اند که توصیه‌های چت‌جی‌پی‌تی درباره تداخل دارویی، به مصرف بیش‌ازحد ناخواسته و فوت فرزندشان در مه ۲۰۲۵ انجامیده است. در پاسخ، OpenAI اعلام کرد این مکالمات در نسخه‌ای قدیمی از چت‌جی‌پی‌تی اتفاق افتاده که حالا بازنشسته شده و سپرهای ایمنی سیستم تا حد زیادی تقویت شده‌اند.

هم‌زمان با شکایت‌هایی که چت‌جی‌پی‌تی را در چند مورد مرگ مقصر می‌دانند، شرکت OpenAI در ماه مه ویژگی «مخاطب قابل‌اعتماد» (Trusted Contact) را معرفی کرد. این قابلیت اختیاری به کاربران بزرگسال اجازه می‌دهد یکی از دوستان یا اعضای خانواده را با رضایت خودش مشخص کنند تا در صورتی که محتوای مکالمات نگرانی جدی درباره خودکشی یا خودآسیبی ایجاد کرد، پس از بازبینی انسانی به او هشدار داده شود.

شرکت OpenAI همچنین از ۱۸ اوت نسخه مخصوص نوجوانان (ChatGPT for Teens) را کلید زد؛ نسخه‌ای که با ارائه کمک‌های تحصیلی، یادآوری برای استراحت و محافظت بیش‌تر در برابر محتواهای آسیب‌رسان همراه است. والدین هم می‌توانند با اتصال حساب‌های کاربری، کنترل‌های والدینی را فعال کنند و ساعاتی برای سکوت و محدودیت تعیین نمایند، هرچند دسترسی به خواندن چت‌های فرزندان خود را نخواهند داشت.

در ماه ژوئن، شرکت امنیت سایبری مایندگارد (Mindgard) گزارش داد که نسخه‌های دستکاری‌شده از یک پرامپت وایرال‌شده با عنوان «این عکس را ترمیم کن»، چت‌جی‌پی‌تی را فریب داده تا تصاویری خشن و غیراخلاقی تولید کند.

علاوه بر این‌ها، OpenAI به رخنه‌های امنیتی در جریان تست‌های داخلی مدل‌های آزمایشی، در پلتفرم هاگینگ فیس (Hugging Face) و سامانه‌های دولتی استرالیا اعتراف کرده است. جعفری هشدار می‌دهد که این وقایع نشان دادند «خود فناوری به یک ریسک بالقوه برای جامعه تبدیل شده است».

جعفری هشدار می‌دهد: «نگرانی اصلی اینجاست که این ایجنت‌ها ممکن است به سطحی برسند که بتوانند بدون نظارت یا دخالت انسان، مدل‌های خودشان را به‌روزرسانی کنند و بهبود دهند؛ پدیده‌ای که به خودبهبودی بازگشتی (Recursive Self-Improvement) معروف است.»

به گفته جعفری، به همین خاطر است که آزمایشگاه‌های هوش مصنوعی رویکرد «تنظیم سرعت» (Pacing) را در پیش گرفته‌اند؛ یعنی روند توسعه را کندتر می‌کنند تا وقت کافی برای پیدا کردن روش‌های مطمئن ارزیابی و آزمایش مدل‌های جدید داشته باشند.

با تمام این اوصاف، چت‌جی‌پی‌تی امروز به درگاه پیش‌فرض انسان‌ها برای تعامل با دنیای هوش مصنوعی و حتی جستجوی اطلاعات در وب تبدیل شده است. 

جعفری در پایان می‌گوید: «اساس این فناوری قرار است حوزه‌های مختلفی را متحول کند و تأثیری مستقیم روی زندگی همه ما بگذارد؛ امیدواریم که این تغییرات در جهت بهتر شدن باشد.»

اگر احساس می‌کنید خودتان یا اطرافیانتان در خطر فوری قرار دارید، فوراً با اورژانس محلی تماس بگیرید یا به مراکز درمانی مراجعه کنید. اگر با افکار منفی یا تمایل به خودآسیبی دست‌وپنجه نرم می‌کنید، مراکز مشاوره و خطوط بحران (مانند خط تلفنی اورژانس اجتماعی ۱۲۳ در ایران) همواره برای کمک و راهنمایی در دسترس شما هستند.