چین با استناد به امنیت ملی، کنترل صادرات فناوری‌های کلیدی هوش مصنوعی را کلید زد

چین پیشنهاد اعمال کنترل‌های صادراتی جدیدی را روی چند فناوری توسعه‌یافته بومی در حوزه هوش مصنوعی، از جمله مدل‌ها، ایجنت‌ها و خوشه‌های پردازشی مطرح کرده است. این اقدام می‌تواند با رویکرد وزنباز در قدرتمندترین مدل‌های ارائه‌شده از سوی چین در تضاد باشد، اما انتظار می‌رود دسترسی به رابط‌های برنامه‌نویسی (API) برای کاربران بین‌المللی حفظ شود و مانعی برای رشد محبوبیت این ابزارها در خارج از کشور ایجاد نکند.

طی چند سال گذشته، یکی از گلایه‌های همیشگی توسعه‌دهندگان غربی و کاخ سفید این بود که برنامه‌نویسان چینی فناوری‌های آن‌ها را کپی می‌کنند؛ موضوعی که به اتخاذ روش‌های گوناگون برای محدود کردن توسعه هوش مصنوعی چین، از جمله مسدودسازی دسترسی به پردازنده‌های پیشرفته و تراشه‌های هوش مصنوعی ختم شد. حالا در چرخشی کنایه‌آمیز، این چین است که قصد دارد دسترسی ایالات متحده و جامعه بین‌المللی را به ابزارها و فریمورک‌های اختصاصی هوش مصنوعی خود محدود کند.

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، چین با استناد به نگرانی‌های مربوط به امنیت ملی، قصد دارد کنترل‌های صادراتی سخت‌گیرانه‌ای را روی ۲۳ فناوری کلیدی هوش مصنوعی اعمال کند. این تصمیم می‌تواند مدل‌های تحت‌تأثیر را نسبت به برنامه‌ریزی اولیه بسیار کمتر «باز» نگه دارد؛ با این حال، از آنجا که دسترسی به API همچنان باز می‌ماند، این موضوع نباید مانع رشد استفاده از مدل‌های یادشده شود.

در ماه‌های اخیر، محبوبیت مطرح‌ترین مدل‌های چینی روندی صعودی و پرشتاب داشته است. در حال حاضر، مدل‌های شاخص چینی مانند DeepSeek V4.1 Flash و Step 5 Preview برای مصرف بیش از ۵۰ تریلیون توکن به کار گرفته شده‌اند؛ در حالی که آخرین مدل Claude Opus تنها ۵٫۸۵ تریلیون توکن مصرف کرده است.

وزارت بازرگانی چین اعلام کرده که پیشنهادهای جدید کنترل صادرات، با هدف محدود کردن سوءاستفاده‌های بالقوه از فناوری‌های هوش مصنوعی تدوین شده است؛ از جمله سیستم‌هایی که توانایی تولید و گسترش بدافزارهای خودکار علیه زیرساخت‌های حیاتی غیرنظامی را دارند. با وجود این، گفته می‌شود مجوزهای متنباز فعلی، از جمله مدل‌های هوش مصنوعی و مقالات علمی، همچنان محترم شمرده خواهند شد.

با وجود فضای رقابتی شدید میان ایالات متحده و چین در حوزه هوش مصنوعی، طی ماه‌های گذشته تحولاتی دوجانبه نیز رخ داده است. در پی بروز چندین رخنه امنیتی ناشی از ایجنت‌های هوش مصنوعی خودمختار، دونالد ترامپ و شی جین‌پینگ، رهبر چین، در جریان دیدار ماه سپتامبر خود توافق کردند که در تصمیم‌گیری‌های حساس مربوط به سلاح‌های هسته‌ای، همواره باید عامل انسانی در چرخه فرماندهی حضور داشته باشد. همچنین پیشنهادی برای ایجاد یک کانال ارتباطی اضطراری میان دو کشور مطرح شد تا در صورت اقدامات پیش‌بینی‌نشده توسط هوش مصنوعی سرکش، هشدارهای اولیه و تبادل اطلاعات انجام گیرد.

دیگر حوزه‌های تحت پوشش این پیشنهادهای جدید، شامل انرژی خورشیدی و زیست‌فناوری‌هایی مانند سلول‌درمانی و ژن‌درمانی است. با تصویب این مقررات، شرکت‌های چینی اجازه واگذاری مجوز بهره‌برداری از این فناوری‌ها را خواهند داشت، اما فروش مالکیت معنوی (IP) آن‌ها به خارج از مرزها ممنوع خواهد بود.