آزمایش ۲۴ هزار دلاری با ایجنت‌های هوش مصنوعی: بازنویسی کامپایلر تایپ‌اسکریپت به زبان راست با ۲ برابر سرعت مایکروسافت!

تئو براون (Theo Browne)، برنامه‌نویس و یوتیوبر پرطرفدار حوزه فناوری، با چند میلیون توکن اضافی که روی دستش مانده بود، تصمیم گرفت سراغ یک چالش جنون‌آمیز برود: سپردن بازنویسی کامپایلر تایپ‌اسکریپت مایکروسافت به ایجنت‌های هوش مصنوعی برای پورت کردن آن به زبان راست (Rust)، صرفاً برای اینکه ببیند آیا چنین کاری اصلاً شدنی است یا نه! نتیجه کار نه‌تنها یک خروجی کاملاً کارآمد و بی‌نقص بود، بلکه کدهای نهایی می‌توانند راه را برای ساخت محیط‌هایی فوق‌العاده کم‌مصرف‌تر و بهینه‌تر جهت اجرای ایجنت‌های هوش مصنوعی هموار کنند.

براون ادعا می‌کند که این نسخه پورت‌شده به زبان راست، ۲ برابر سریع‌تر از بازنویسی رسمی مایکروسافت با زبان گو (نسخه ۷ تایپ‌اسکریپت) اجرا می‌شود؛ نسخه‌ای که اوایل امسال منتشر شده بود. علاوه بر این، سرعت آن ۱۲.۵ برابر بیش‌تر از نسخه قبلی تایپ‌اسکریپت (نسخه ۶) است. نتیجه‌ای واقعاً شگفت‌انگیز، به‌ویژه وقتی بدانید او حتی یک بار هم کدهای تولیدشده توسط هوش مصنوعی را بازبینی نکرده است!

براون در ویدیوی معرفی پروژه توضیح داد که پیاده‌سازی پروژه‌ای مثل TS_Rust حتی تا همین چند ماه پیش کاملاً غیرممکن و غیرعملی به نظر می‌رسید. اما مدل‌های هوش مصنوعی آن‌قدر با سرعت سرسام‌آوری در حال پیشرفت هستند که کار‌هایی که تا دیروز غیرقابل‌تصور بودند، حالا خیلی راحت به واقعیت تبدیل می‌شوند.

به باور براون، این نسخه از تایپ‌اسکریپت مبتنی بر راست همچنین فرصت استفاده از موتور V8 گوگل را به‌عنوان گزینه‌ای فوق‌العاده سبک و کم‌مصرف برای پردازش وظایف ایجنت‌ها فراهم می‌کند؛ رویکردی که با پیاده‌سازی رسمی مایکروسافت بر پایه زبان گو اصلاً امکان‌پذیر نبود.

کاری که اصولاً نباید ممکن می‌شد!

ایده اولیه براون در حقیقت سوزاندن توکن‌های اضافه‌اش با هدف درگیر شدن در پروژه‌ای آن‌قدر بزرگ بود که امکان تمام کردنش وجود نداشته باشد؛ او فقط می‌خواست ببیند جدید‌ترین مدل‌های هوش مصنوعی تا کجای کار می‌توانند پیش بروند. بازنویسی این پروژه توسط ایجنت‌ها شامل بخش‌های سنگینی مثل کامپایلر تایپ‌اسکریپت، بررسی‌کننده تایپ‌ها (Type Checker) و سرویس‌دهنده زبان (Language Server) بود؛ یعنی همان بخش‌هایی که امکاناتی مثل بررسی خطاها و تکمیل خودکار کد را در ویرایشگرها فراهم می‌کنند.

او در ابتدا معادل بیش از ۴۰۰ هزار دلار توکن API را روی مدل‌های GPT-5.6 Sol و GPT-6 Astra از شرکت OpenAI سوزاند، اما آن‌ها پس از رسیدن به سازگاری حدوداً ۸۴ درصدی، برای تکمیل بقیه پروژه به بن‌بست خوردند و نتوانستند کار را تمام کنند.

اما ماه گذشته وقتی شرکت آنتروپیک (Anthropic) مدل Claude Opus 5.5 را منتشر کرد، براون دوباره به فکر امتحان کردن ایده‌اش افتاد. با کمال شگفتی، این مدل جدید با مصرف حدود ۲۴ هزار دلار توکن API از طریق اشتراک‌های کلود او، یک پیاده‌سازی کاملاً سالم و بی‌نقص تحویل داد. جالب‌تر اینکه کدهای خروجی، آزمون‌های سازگاری تایپ‌اسکریپت را با دقت نزدیک به ۱۰۰ درصد پاس کردند!

به تحلیل براون، شاید بخشی از این موفقیت غیرمنتظره به‌خاطر قدرت پردازشی بالا‌تر Claude 5.5 باشد، اما نکته کلیدی این بود که کلود هوشمندی به خرج داد و استراتژی خود را برای شروعی سریع‌تر تغییر داد: این مدل به‌جای اینکه وقتش را تلف کند و مستقیماً جاوااسکریپت را به راست ترجمه کند، سراغ نسخه رسمی مایکروسافت که با زبان گو نوشته شده بود رفت و همان را به راست پورت کرد؛ البته در این مسیر چند باگ نسخه اصلی را هم عیناً کپی کرد!

نکته جالب اینجاست که خود براون هم تازه بعد از اینکه دیگران به او گوشزد کردند، متوجه شد کلود چنین زیرکی و ترفندی به خرج داده است.

او در ویدیوی خود گفت: «نوشتن کل تایپ‌اسکریپت از پایه با تبدیل جاوااسکریپت به راست اصلاً شدنی نبود. تیم مهندسی مایکروسافت تک‌تک خطوط کد تایپ‌اسکریپت را بررسی کرده، آن را به زبان گو برده و سپس برای بهینه‌سازی و افزایش سرعت، کدها را بازنویسی و تمیز کرده بودند. ایجنت‌های من هم دقیقاً همین مسیر را از نسخه گو به زبان راست پیاده کردند.»

پروژه TS_Rust تنها یکی از چندین تجربه اخیری است که با مدل‌های زبانی بزرگ، نرم‌افزارهای مهم را به زبان راست بازنویسی کرده‌اند. خود مایکروسافت هم مدتی پیش ران‌تایم ابزار کوپایلت (Copilot) را با زبان راست بازنویسی کرد؛ پروژه‌ای که برای مهندسان مایکروسافت حدود ۱۲۰ هزار دلار هزینه هوش مصنوعی به همراه داشت. گوگل نیز با معرفی مدل جدید Gemini 4 Argon، در حال استفاده از ایجنت‌های هوش مصنوعی برای پورت چندین پایگاه کد حیاتی C/C++ (از جمله RE2، کتابخانه libgav1 و بخش‌هایی از کرنل Zircon در سیستم‌عامل فیوشا) به زبان راست است.

ایجنت‌های مجهز به قدرت موتور V8

گذشته از هیجان و جذابیت این آزمایش، نسخه راست تایپ‌اسکریپت می‌تواند در عمل یک مزیت بزرگ داشته باشد: حذف نیاز ایجنت‌ها به محیط‌های سنگین و حجیم مانند ماشین‌های مجازی (VM) و کانتینرهای داکر. به عقیده براون، این مزیتی است که حتی پیاده‌سازی رسمی مایکروسافت با زبان گو نیز نمی‌توانست به این خوبی ارائه دهد.

اگر کسی این پروژه را تا انتها دنبال کند، نتایج آن در بهترین زمان ممکن به بار خواهد نشست؛ چراکه با ظهور مدل‌های قدرتمندتر، هزینه‌های استنتاج (Inference) هوش مصنوعی با شتابی نمایی در حال افت است، تا جایی که به‌زودی هزینه منابع زیرساختی و رایانشی برای نگهداری محیط‌های توسعه، گران‌ترین بخش کار خواهد شد.

با یک کامپایلر تایپ‌اسکریپت مبتنی بر راست، می‌توان بخشی از پردازش‌های ایجنت‌ها را به‌جای کانتینرهای داکر یا ماشین‌های مجازی، مستقیماً داخل موتور V8 گوگل اجرا کرد. برای مثال، شرکت کلودفلر (Cloudflare) هم‌اکنون با استفاده از ران‌تایم جاوااسکریپت V8 گوگل محیط‌های کاربری متعدد را از هم ایزوله می‌کند و با این کار صدها مگابایت رم را در هر محیط کاربری ذخیره می‌کند.

خود زبان تایپ‌اسکریپت پس از حذف تایپ‌ها (Type Annotations) به‌راحتی در V8 اجرا می‌شود، اما کامپایلر نسخه گو مایکروسافت به درد این کار نمی‌خورد؛ زیرا سیستم زباله‌روب (Garbage Collector) زبان گو باید به کمک وب‌اسمبلی (WebAssembly) داخل ران‌تایم قرار بگیرد که دردسر فنی بزرگی است.

اما زبان راست اساساً نیازی به سیستم زباله‌روب ندارد و بسیار تمیزتر و بهینه‌تر با وب‌اسمبلی کامپایل می‌شود. در نتیجه روی کاغذ، می‌توان با ترکیب TS_Rust و یک محیط شل در حافظه مانند پروژه Just Bash شرکت ورسل، یک محیط ایجنتی فوق‌العاده سبک روی V8 ساخت و هزینه‌ها را نسبت به اجرای همان بار پردازشی روی ماشین‌های مجازی شدیداً کاهش داد.

در نهایت، براون همچنان نسبت به آینده هوش مصنوعی و مهندسی نرم‌افزار بسیار خوش‌بین و هیجان‌زده است.

او می‌گوید: «پروژه‌های این‌چنینی که صرفاً از سر کنجکاوی و ریسک بی‌محابا استارت می‌خورند، طبق منطق نباید اصلاً شدنی باشند. یعنی این کدها نباید حتی تست‌ها را پاس می‌کردند، چه برسد به اینکه حالا در عمل بتوانند جایگزین مستقیم و قطعی خود تایپ‌اسکریپت شوند!»