مهار تب سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی؛ تلاشی پرخطر که والاستریت را به لرزه درآورد

مهار تب سرمایه‌گذاری در مقیاس پروژه‌های عظیم هوش مصنوعی، کاری فوق‌العاده پیچیده و حساس است؛ واقعیتی که سقوط سنگین بازار سهام در روز پنجشنبه به‌خوبی آن را به نمایش گذاشت.

چرا این موضوع اهمیت دارد: شاید شهروندان آمریکایی در انتخابات میان‌دوره‌ای با رای خود خواهان کشیدن ترمز رقابت هوش مصنوعی شده باشند، اما مهار این تب سرمایه‌گذاری، یا به بیان دیگر خالی کردن آرام حباب هوش مصنوعی، در عمل بسیار سخت‌تر از گفتار است.

تصویر کلی ماجرا: شواهد تاریخی نشان می‌دهد هنگامی که موج‌های عظیم سرمایه‌گذاری به راه می‌افتند، مهار یا کاهش سرعت آنها بدون ایجاد وحشت و خروج سراسیمه سرمایه‌گذاران از بازار، تقریبا ناممکن است.

• به همین دلیل است که فروپاشی‌های بازار در موج‌های بزرگ سرمایه‌گذاری گذشته، مانند ساخت کانال‌ها، توسعه خطوط راه‌آهن و ظهور اینترنت، نقشی پررنگ داشته‌اند.
• جان دی. ترنر، استاد امور مالی در دانشگاه کوئینز بلفاست و نویسنده کتاب «رونق و رکود: تاریخ جهانی حباب‌های مالی»، در این باره معتقد است: «ما نمی‌توانیم این روند را کنترل کنیم.»
• او می‌افزاید: «مردم ناگهان دچار ترس و وحشت می‌شوند و به محض اینکه این اتفاق بیفتد، قیمت‌ها به‌سرعت سقوط می‌کنند. این دقیقا همان چیزی است که در حباب‌های تاریخی رخ داده و می‌تواند بسیار سریع اتفاق بیفتد.»

وضعیت فعلی بازار: سهام فناوری روز پنجشنبه سقوط چشمگیری را تجربه کرد، چراکه تحولات این هفته به یک آزمون بزرگ و دشوار برای بازار سرمایه تبدیل شد.

• شاخص نزدک کامپوزیت با افت ۵.۵ درصدی، بدترین عملکرد روزانه خود را از زمان وضع تعرفه‌های جنجالی دونالد ترامپ در آوریل ۲۰۲۵ ثبت کرد و اکنون حدود ۱۰ درصد نسبت به اوج قیمتی یک ماه گذشته خود کاهش یافته است.
• در والاستریت، افتی در این مقیاس را «اصلاح بازار» (Correction) مینامند؛ اصطلاحی تخصصی که نشاندهنده موج فروشی بسیار جدی‌تر از نوسانات معمولی روزمره است.
• شاخص نزدک ۱۰۰ که معیار ارزیابی بزرگ‌ترین شرکت‌های فناوری است، از زمان اوج خود در ۷ اکتبر تاکنون حدود ۱۴ درصد افت کرده است. سقوط ۶.۴ درصدی این شاخص در روز پنجشنبه، شدیدترین افت روزانه آن از زمان وحشت همه‌گیری کرونا در مارس ۲۰۲۰ به‌شمار می‌رود.
• شاخص نیمه‌هادی SOX نیز بدترین روز خود را از زمان همه‌گیری تجربه کرد و با سقوط سنگین ۱۲.۳ درصدی در روز پنجشنبه روبه‌رو شد؛ در حالی که شاخص فراگیرتر S&P 500 نیز ۴.۴ درصد ریزش داشت.

نگاهی به واقعیت: بازار صعودی و چهارساله سهام شرکت‌های تراز اول (Blue Chips) همچنان پابرجا است؛ شاخص S&P 500 تنها ۶ درصد از اوج تاریخی خود فاصله دارد و در مجموع سال جاری رشد ۷.۴ درصدی را ثبت کرده است.

مرور سریع رویدادها: مخالفت گسترده با توسعه بیتوقف هوش مصنوعی در انتخابات اخیر، از پیروزی دموکرات‌های محتاط در رقابت فرمانداری ایالت‌های پیشرو در این حوزه گرفته تا حمایت قاطع رایدهندگان از طرح‌های محدودکننده ساخت مراکز داده، سرمایه‌گذاران را وادار کرده است تا در محاسبات قبلی خود روی شرکت‌های ذینفع از رونق مراکز داده تجدیدنظر کنند.

آماری تاملبرانگیز: بیش از ۵۰ درصد از ظرفیت برنامه‌ریزیشده برای مراکز داده تنها در سه ایالت اوهایو، جورجیا و تگزاس متمرکز است؛ ایالت‌هایی که در رقابت فرمانداری آنها، نامزدهای دموکرات به‌تازگی رقبای جمهوریخواه خود را شکست داده‌اند.

• استیو سوسنیک، استراتژیست ارشد در شرکت کارگزاری Interactive Brokers، در این باره می‌گوید: «اگر پیش از این تصور میکردید چالش‌هایی در مسیر سرمایه‌گذاری و زیرساخت‌های هوش مصنوعی وجود دارد، اکنون سه ایالت کلیدی دارید که فرمانداران منتخب جدید آنها هیچ روی خوشی به این پروژه‌ها نشان نمی‌دهند.»

بررسی دقیق‌تر جزئیات: بخش عمده محدودیت‌های پیشنهادی برای هوش مصنوعی ماهیتی محدود دارند و شامل پروژه‌های در حال اجرا نمی‌شوند؛ با این حال، واکنش بازار بسیار خشن و غافلگیرکننده بوده است.

• سهام شرکت‌های وابسته به زیرساخت‌های هوش مصنوعی در روز پنجشنبه بیشترین ضربه را متحمل شدند؛ بهطوریکه تولیدکنندگان تجهیزات مختلف، از اتصالات فیبر نوری مانند شرکت Coherent با افت ۱۳ درصدی و Ciena با افت ۱۵ درصدی گرفته تا سیستم‌های تهویه مطبوع مانند Comfort Systems با افت ۱۱.۶ درصدی، سرورها مانند Dell با افت ۱۵ درصدی و نیمه‌هادیها از جمله شرکت AMD با افت ۱۷.۳ درصدی، همگی پس از زیان‌های روز چهارشنبه باز هم با ریزش شدید روبه‌رو شدند.
• سهام شرکت‌های مهندسی، برق و تجهیزات صنعتی مرتبط با این رونق نیز دچار سقوط شدند؛ بهطوری که ارزش سهام شرکت Quanta Services حدود ۱۲ درصد و Vertiv Holdings حدود ۱۴ درصد ریزش کرد.
• غول‌های ارائه‌دهنده خدمات ابری بزرگ (Hyperscalers) شامل آمازون، آلفابت، مایکروسافت، متا و اوراکل نیز با افت ارزش روبه‌رو شدند؛ هرچند زیان آنها خفیفتر بود، زیرا احتمالا از هرگونه کاهش در هزینه‌های سرسامآور هوش مصنوعی در نتیجه نظارت‌های قانونی، منتفع خواهند شد.

آنچه پشت پرده میگذرد: از نظر برخی تحلیلگران، ریزش ناگهانی بازار که در معاملات پیش از گشایش حتی روندی مثبت داشت، نشان می‌دهد که یک سرمایهگذار نهادی بزرگ احتمالا بخش عمده‌ای از سبد دارایی‌های خود را که پس از افت سهام هوش مصنوعی در روز چهارشنبه زیان‌ده شده بود، به شکلی ناگهانی به فروش رسانده است.

• جی مالی، استراتژیست ارشد بازار سهام در موسسه Vanda Research که معاملات سرمایه‌گذاران خرد را رصد می‌کند، اعلام کرد سرمایه‌گذاران خرد که در ریزش‌های قبلی برای خرید در کف قیمت هجوم میآوردند، این بار سهام خود را فروختند و در روز پنجشنبه نقش فروشندگان عمده سهام فناوری را ایفا کردند.

آنچه باید زیر نظر داشت: آیا نشانه‌هایی پدیدار خواهد شد که این نوسانات شدید در معاملات هوش مصنوعی، آزمایشگاه‌های Anthropic و رقیب آن OpenAI را به تجدیدنظر در برنامه‌های عرضه اولیه عمومی سهام خود وادار کند؟

• پرسش دیگر این است که آیا این تلاطم‌های بازار سهام به بازار محتاطتر اوراق بدهی شرکتی، که قرار است بخش عمده تامین مالی ساخت مراکز داده از طریق آن انجام شود، سرایت خواهد کرد؟

کلام آخر: این ماجرا همچنان ادامه دارد و چشم‌انداز آینده نشان می‌دهد چالش‌های بازارهای مالی پیرامون هوش مصنوعی تازه آغاز شده است.