توصیه مدیر ارشد دیپ‌مایند به کارمندان نگران: «لازم نیست نابغه باشید، فقط کار با هوش مصنوعی را شروع کنید!»

لیلا ابراهیم، «مدیر ارشد آمادگی برای هوش مصنوعی» در گوگل دیپ‌مایند (Google DeepMind)، احتمالاً تنها فردی در کل جهان است که چنین عنوان شغلی منحصربه‌فردی دارد. او می‌گوید اگر ته دلش باور نداشت که کفه فواید هوش مصنوعی در نهایت سنگین‌تر از خطرات و تهدیدهای آن خواهد شد، هرگز حاضر به پذیرش این مسئولیت خطیر نمی‌شد.

او در گفت‌وگو با جولیا بورتین در جدید‌ترین قسمت از پادکست گفت‌وگو با زنان تحول‌آفرین توضیح داد: «فکر نمی‌کنم اصلاً می‌توانستم این شغل را انجام دهم اگر باور نداشتم مزایای هوش مصنوعی قرار است بر ریسک‌های آن غلبه کند.»

ابراهیم حدود یک دهه از فعالیت حرفه‌ای خود را در گوگل دیپ‌مایند صرف کمک به توسعه هوش مصنوعی و حل چالش‌های اخلاقی پیچیده و حتی پرسش‌های وجودی پیرامون این فناوری پرشتاب کرده است. او اکنون تمرکز اصلی خود را روی این نقطه گذاشته که آیا کارکنان، مدارس و جوامع عمومی واقعاً برای دگرگونی‌های بنیادین پیش رو آماده هستند یا خیر.

نام او همچنین در فهرست چهره‌های تحول‌آفرین برجسته سال ۲۰۲۵ ثبت شده است.

ابراهیم اوایل امسال، از سمت قبلی خود یعنی مدیر ارشد عملیات (COO) دیپ‌مایند به این نقش تازه نقل‌مکان کرد. به گفته او، این شغل صرفاً درباره آماده بودن خود دیپ‌مایند برای موج هوش مصنوعی نیست؛ بلکه هدف اصلی آن، کمک به بقیه مردم جهان است تا با خروج هوش مصنوعی از محیط‌های آزمایشگاهی و ورود پرشتاب آن به تمام ابعاد زندگی روزمره — از پژوهش‌های علمی و پیش‌بینی آب‌وهوا گرفته تا آموزش و بهره‌وری محیط‌های کاری — بتوانند این تغییرات را به درستی هضم کرده و خود را با شرایط تازه تطبیق دهند.

برای ابراهیم، مسأله مهم این نیست که هوش مصنوعی توانمندتر خواهد شد یا این جهش دقیقاً چگونه رقم می‌خورد؛ دغدغه اصلی او این است که آیا مردم عادی هم در شیوه استفاده و به‌کارگیری آن نقشی دارند یا خیر. او می‌گوید: «شاید ندانم این فناوری دقیقاً در آینده چه کار‌هایی خواهد کرد، اما مطمئنم ما همچنان اراده و توانایی لازم را داریم تا مسیری را که به آن سمت می‌رویم شکل دهیم.» او در عین حال تأکید می‌کند: «شما نمی‌توانید آینده درستی بسازید مگر اینکه جوامعی را که مستقیماً تحت تأثیر این فناوری قرار می‌گیرند، در روند تصمیم‌گیری مشارکت دهید.»

نصیحت صریح او به کارمندانی که هر روز با تیترهای دلهره‌آور درباره تعدیل نیرو و اتوماسیون وظایف کاری روبه‌رو می‌شوند بسیار ساده و کاربردی است: معطل نکنید و خودتان کار با این ابزار‌ها را شروع کنید!

او یادآور می‌شود: «شما باید شخصاً شروع به استفاده از هوش مصنوعی کنید و وقت و فضای کافی برای یادگیری آن کنار بگذارید. اصلاً هم لازم نیست باهوش‌ترین آدم جمع باشید تا بتوانید از این ابزار‌ها سود ببرید.»

تیم‌های دیپ‌مایند چطور هر روز از هوش مصنوعی استفاده می‌کنند؟

ابراهیم و تیم‌هایش در دیپ‌مایند این دیدگاه را هر روز در عمل اجرا می‌کنند. او توضیح می‌دهد که تحول‌آفرین‌ترین کاربرد روزمره هوش مصنوعی برای خودش، خلاصه‌سازی و تحلیل اسناد و گزارش‌های طولانی است: «بخشی از دلیل گرایش من به مهندسی این بود که نمی‌خواستم ساعت‌ها درگیر خواندن و نوشتن متن‌های مفصل شوم! اکنون توانایی خلاصه‌سازی و تحلیل داده‌ها به شکلی که بتوانم اطلاعات را خیلی سریع دریافت کنم، نه فقط برای من، بلکه برای کل تیمی که قبلاً مسئول تدوین این گزارش‌ها بود فوق‌العاده دگرگون‌کننده بوده است.» او می‌افزاید: «با توجه به حجم سرسام‌آور تحولات و لزوم سرعت‌عمل بالا، تنظیم گزارش‌های طولانی جایی نیست که افراد بیش‌ترین ارزش افزوده را در آن خلق کنند. وقتی بتوانیم این فرآیند را بهینه‌سازی کنیم، وقت همه آزاد می‌شود تا سراغ تفکر کلان و ایده‌پردازی اساسی بروند؛ این بهترین استفاده از زمان تیم است.»

ابراهیم مدل استفاده روزمره تیمش از هوش مصنوعی را به سه پرسش کلیدی تقسیم می‌کند که همواره از همه اعضا می‌پرسد:

• چطور در کارهایتان از هوش مصنوعی استفاده می‌کنید؟
• چه چیزی کمکتان می‌کند تا بیش‌تر از آن بهره ببرید؟
• در کدام بخش‌ها اصلاً از هوش مصنوعی استفاده نمی‌کنید؟

به باور او، پاسخ سؤال سوم دقیقاً همان عنصر نبوغ و استعداد انسانی است و نقشی کاملاً حیاتی دارد: «این همان حوزه‌ای است که باید برایش نیرو استخدام کنیم، به افراد پاداش دهیم و مهارت‌هایش را در کارکنانمان پرورش دهیم.» او اشاره می‌کند که این قاعده در مورد خودش هم صادق است: «هوش مصنوعی می‌تواند تمام کار‌های روتین مرا خودکار کند، اما هرگز نمی‌تواند حضور زنده، هوش هیجانی و تفکر خلاق مرا در جلسات کاری شبیه‌سازی کند!»

او با اشاره به دو دختر نوجوان خود تأکید می‌کند که آموزش هوش مصنوعی باید خیلی زودتر از ورود افراد به بازار کار آغاز شود.

ابراهیم می‌گوید: «فرزندان ما قرار است فناوری‌ای را به ارث ببرند که ما امروز طراحی می‌کنیم، اما متأسفانه فعلاً هیچ صدایی در نحوه آموزش آن یا ورودش به مدارس و زندگیشان ندارند. واقعاً مشتاقم ببینم مدارس تعامل نزدیک‌تری با معلمان برقرار می‌کنند تا این خلأ جبران شود. معلمان همیشه باید در خط مقدم هدایت دانش‌آموزان باشند تا همراه هم مرزهای منطقی استفاده از هوش مصنوعی را مشخص کنند. دانش‌آموزان باید با سواد فناورانه عمیق‌تری قد بکشند تا بدانند این ابزار‌ها چه قابلیت‌هایی دارند، چه کار‌هایی از عهده‌شان خارج است و چگونه می‌توان مسئولانه از آن‌ها بهره برد.»

ابراهیم با مرور مسیر شغلی خود — از تحصیلات دانشگاهی در رشته مهندسی برق گرفته تا همکاری در طراحی پردازنده مشهور پنتیوم اینتل (Intel Pentium) و سپس فعالیت در گوگل دیپ‌مایند — می‌گوید: «در طول زندگی ما جهان دستخوش تغییرات شگرفی شده و برای نسل‌های آینده نیز همین روند تکرار خواهد شد. بنابراین تنها کاری که از دست ما برمی‌آید، نهادینه‌سازی عشق به یادگیری، حس کنجکاوی و تاب‌آوری در برابر تغییر است تا بدانند خودشان هم در شکل‌گیری این تحولات سهم دارند.»

او در پایان تأکید می‌کند: «یکی از حیاتی‌ترین عوامل موفقیت در عصر حاضر، یادگیری مداوم و همیشگی است.»