موج اعتراضات سراسری در اروپا؛ فعالان محیط‌زیست خواستار توقف فوری ساخت مراکز داده هوش مصنوعی شدند

فعالان مخالف گسترش مراکز داده در حال برنامه‌ریزی برای برگزاری دو روز اعتراضات هماهنگ در سراسر اروپا در تاریخ‌های ۶ و ۷ نوامبر هستند و خواستار توقف فوری ساخت پروژه‌های بزرگ جدید شده‌اند.

پس از انتخابات میان‌دوره‌ای ایالات متحده که در آن اعمال محدودیت بر مزارع عظیم سرورهای هوش مصنوعی به یکی از محورهای اصلی کارزارهای انتخاباتی نامزدهای هر دو حزب بزرگ تبدیل شده بود، اکنون نوبت به اروپا رسیده است. بیش از ۱۰۰ گروه در ۱۵ کشور اروپایی طی روزهای آینده به رونق سرسام‌آور ساخت این مراکز پردازشی اعتراض خواهند کرد.

به‌گفته برگزارکنندگان، علاوه بر تظاهرات خیابانی، نشست‌های عمومی، غرفه‌های اطلاع‌رسانی، طومارهای اعتراضی، تورهای پیاده‌روی، رکاب‌زنی گروهی، شب‌های شعر و سایر اقدامات خلاقانه نیز در جریان این رویداد برگزار خواهد شد.

ائتلاف این گروه‌ها وب‌سایتی را با نشانی stopdirtydatacentres.eu راه‌اندازی کرده است که با ارائه یک نقشه تعاملی، به هر کاربری اجازه می‌دهد اطلاعات مربوط به زمان و مکان برگزاری این رویدادها را بیابد.

در بریتانیا، یک تجمع تصویری و خبری در ساعت ۸ صبح روز ۶ نوامبر در مقابل وزارت امنیت انرژی و کربن صفر (DESNZ) در منطقه وایت‌هال در مرکز لندن برنامه‌ریزی شده است. هم‌چنین در روز بعد، «روز اقدام محلی» در خیابان بریک لین لندن برگزار می‌شود؛ جایی که قرار است یک مرکز داده جدید در محل کارخانه آبجوسازی سابق ترومن ساخته شود.

علاوه بر این، در روز ۷ نوامبر یک «رویداد خانوادگی» در کلیسای سنت مایکل در منطقه گریت تورینگتون واقع در دوون برگزار خواهد شد تا توجهات را به پردیس عظیم داده ۱.۵ گیگاواتی و سیستم ذخیره‌سازی انرژی باتری در محل جلب کند؛ پروژه‌ای که قرار است در ۸۵۰ جریب از زمین‌های کشاورزی نزدیک این شهر احداث شود.

این اقدامات برنامه‌ریزی‌شده، واکنشی به نگرانی‌های فزاینده درباره تأثیر موج جدید پروژه‌های مراکز محاسباتی بر جوامع محلی، زیرساخت‌های عمومی، کاربری زمین، مصرف آب و انرژی، مسکن، مشاغل و هزینه‌های زندگی است.

رویدادهای اخیر نیز به این نگرانی‌ها دامن زده‌اند؛ برای نمونه، گزارش شده است که یکی از شرکت‌های تابعه گوگل برای پاک‌سازی زمین جهت ساخت یک سالن سرور در فنلاند، ۲۵۰ هزار اصله درخت را به‌طور غیرقانونی قطع کرده است.

معترضان مدعی هستند که دولت‌ها، اتحادیه اروپا و غول‌های فناوری با شتاب‌زدگی در توسعه مزارع سرور و بدون بررسی دقیق پیامدهای زیست‌محیطی، دموکراتیک و اجتماعی آن‌ها، در حال قمار کردن بر سر آینده هستند.

یک گزارش تازه نشان می‌دهد که کسب‌وکارها و انجمن‌های تجاری بخش خصوصی، دست بالا را در جلسات با وزرای بریتانیا برای بحث درباره مراکز داده داشته‌اند، در حالی که گروه‌های زیست‌محیطی هیچ فرصتی برای حضور و اظهارنظر پیدا نکرده‌اند.

فعالان خواستار توقف فوری ساخت پروژه‌های بزرگ جدید در سراسر اروپا هستند تا زمانی که چارچوب‌های شفافی برای تعیین ضرورت ساخت تأسیسات جدید و شرایط احداث آن‌ها، همراه با نظارت دقیق و مشارکت معنادار عمومی تدوین شود.

الیور هیز (Oliver Hayes)، رئیس کارزارهای سازمان Global Action Plan در بریتانیا گفت: «توسعه‌دهندگان مراکز داده در بریتانیا و اروپا می‌خواهند به هر قیمتی که شده از تب طلای هوش مصنوعی سود ببرند. اما جوامع محلی در همه‌جا در حال مقاومت هستند؛ آن‌ها فریب دستگاه تبلیغاتی غول‌های فناوری را نمی‌خورند و ماهیت واقعی این روند را فریاد می‌زنند: تصاحب گسترده منابع کمیاب زمین، آب و برق توسط میلیاردرهای سیلیکون‌ولی.»

او در بیانیه‌ای افزود: «از آنجا که دولت‌ها در پاسخ به پرسش‌های بسیار ابتدایی درباره اینکه به چند مرکز داده، برای چه کاری و در کجا نیاز داریم و چگونه قرار است از آلودگی جلوگیری شود ناتوان مانده‌اند، تنها اقدام منطقی، توقف فوری ساخت‌وسازها است.»

البته بعید است که این معترضان همدلی چندانی از سوی دولت بریتانیا دریافت کنند؛ دولتی که امیدهای خود برای رشد اقتصادی را به هوش مصنوعی گره زده است و برای تحقق این هدف، خواهان ساخت مراکز داده بیشتری است. دولت بریتانیا پیش از این نیز از اختیارات خود برای لغو مخالفت شوراهای محلی با صدور مجوز ساخت پروژه‌های مزارع سرور استفاده کرده است.

آلن هاوارد (Alan Howard)، تحلیلگر مؤسسه Omdia معتقد است که مراکز داده در جریان کارزارهای انتخاباتی ایالات متحده نیز به یک هدف سیاسی دم‌دستی تبدیل شدند.

هاوارد در این باره توضیح داد: «صنعت مراکز داده در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا ضربه بزرگی خورد که بسیار ناامیدکننده است، اما چندان تعجب‌آور نیست.»

او در ادامه گفت: «ادبیات ضد مراکز داده از ۱۲ ماه پیش شتاب گرفت و در شش ماه گذشته به اوج خود رسید. هرچند عوامل متعددی برای انتقاد وجود داشته است، اما مراکز داده به یک ابزار بهره‌برداری سیاسی تبدیل شدند. اگر بخواهیم رک بگوییم، کمبودی از نظر سیاستمدارانی که حاضرند از هر فرصتی برای پیروزی در انتخابات استفاده کنند وجود ندارد و معضل مراکز داده دقیقاً در زمان مناسبی برای این انتخابات سر برآورد.»

اقدامات اعتراضی برنامه‌ریزی‌شده در سراسر اروپا شامل رویدادهایی در ایرلند، لهستان، دانمارک، فنلاند، اسپانیا، هلند، فرانسه و بریتانیا است. هم‌چنین یک راهپیمایی به سمت پارلمان اسکاتلند در ادینبرو برای آخر هفته آینده در تاریخ ۱۴ نوامبر تدارک دیده شده است.