مسابقه میلیاردی غول‌های هوش مصنوعی برای ساخت ارتش مهندسان FDE: آیا تب تند سرمایه‌گذاری توجیه می‌شود؟

پوسترهای تبلیغاتی ابزار Claude Code در کنفرانس توسعه‌دهندگان Code with Claude شرکت آنتروپیک در لندن.

تصویر: بلومبرگ / گتی ایمیجز

غول‌های فناوری بعد از صرف میلیاردها دلار برای ساخت مدل‌ها و زیرساخت‌های هوش مصنوعی، حالا دست‌به‌جیب شده‌اند تا یک ارتش انسانی از نیروهای متخصص بسازند؛ متخصصانی که وظیفه دارند به وال‌استریت ثابت کنند این سرمایه‌گذاری‌های نجومی واقعاً به سوددهی می‌رسند.

شرکت‌های بزرگ حالا با تمام قوا به دنبال شکار مهندسان زبده‌ای هستند که بتوانند این فناوری را وارد سازوکار عملیاتی کسب‌وکارها کنند. به این افراد «مهندسان استقرار پیشرو» یا اصطلاحاً FDE (مخفف Forward Deployed Engineers) گفته می‌شود؛ نخبگانی که تسلط پیشرفته بر هوش مصنوعی و مهندسی نرم‌افزار را با درک عمیق از نحوه فعالیت سازمان‌ها و شرکت‌ها پیوند می‌زنند. این متخصصان همان مهره‌های کلیدی انسانی (Humans in the loop) هستند که برای تبدیل مدل‌های زبانی بزرگ به سیستم‌های یکپارچه شرکتی با نتایج مالی ملموس، به حضورشان نیاز مبرم است.

نگرانی‌های بازار درباره ناپایدار بودن اقتصادِ پرهیاهوی هوش مصنوعی این هفته شدت گرفته؛ به‌ویژه که ارزش سهام بسیاری از شرکت‌های شاخص حوزه هوش مصنوعی و تراشه‌های حافظه، از دل (Dell) و کورویو (CoreWeave) گرفته تا AMD و میکرون، با افت‌های کوتاه‌مدت سنگینی مواجه شده است.

در این میان، آمازون وب سرویسز (AWS) یک میلیارد دلار بودجه برای طرح مهندسی استقرار پیشرو اختصاص داده است. اوپن‌ای‌آی هم با پشتوانه سرمایه‌گذاری اولیه بیش از ۴ میلیارد دلاری، یک واحد تجاری اختصاصی برای استقرار راه انداخته است. از سوی دیگر، شرکت آنتروپیک ۱۰۰ میلیون دلار وسط گذاشته تا تا پایان سال ۲۰۲۷ حدود ۱۰ هزار مهندس FDE تربیت کند؛ و غول مشاوره اکسنچر به همراه گوگل کلاد در حال ساخت ارتشی ۱۰۰۰ نفره از این مهندسان استقرار هستند.

جف کریستین، بنیان‌گذار شرکت استعدادیابی مدیران Christian & Timbers دراین‌باره می‌گوید: «صبر اهالی وال‌استریت در برابر این میلیاردها دلاری که شرکت‌ها بدون دریافت خروجی تجاری ملموس روانه هوش مصنوعی می‌کنند، کم‌کم دارد سر می‌آید.»

مهندسان FDE با حضور مستقیم در کنار مشتریان، پیچیدگی‌های سیستم‌های نرم‌افزاری موجود، الزامات امنیتی و موانع سازمانی را مدیریت می‌کنند تا آزمایش‌های خام اما امیدبخش هوش مصنوعی را به برنامه‌هایی کاملاً کاربردی برای شرکت‌ها تبدیل نمایند.

در شرکت کیلنت (Caylent)، از شرکای مشاوره‌ای AWS که مهندسان FDE را در تیم‌های مشتریان مستقر می‌کند، وال هندرسون مدیرعامل این شرکت می‌گوید این موقعیت شغلی فراتر از یک تخصص فنی صِرف است.

او با تأکید بر این موضوع می‌گوید: «بدون تردید سخت‌ترین چیزی که می‌توان آموزش داد، هوش هیجانی در ارتباط با مشتری (Customer EQ) است.» او توضیح می‌دهد که مهندسان علاوه بر مسائل فنی، باید فضای کسب‌وکار مشتری را بفهمند، در پیچ‌وخم روابط سازمانی گلیم خود را از آب بیرون بکشند و هنگام برخورد پروژه‌ها با مشکلات پیش‌بینی‌نشده، قدرت تشخیص و تصمیم‌گیری مناسب داشته باشند.

جهش خیره‌کننده آگهی‌های شغلی و حقوق‌های نجومی در بازار قحطی‌زده استعدادها

نیروهای باتجربه در این عرصه بسیار نایاب هستند و کسب چنین مهارتی هم در کورس داغ بازار کار کنونی یک‌شبه اتفاق نمی‌افتد؛ بازاری که آمار استخدام‌های اخیر نشان می‌دهد با سرعتی سرسام‌آور در حال داغ‌تر شدن است.

بر اساس داده‌های شرکت تحلیل بازار کار لایت‌کست (Lightcast)، آگهی‌های شغلی مهندسان FDE در آمریکا از کم‌تر از ۲۰۰ موقعیت در سال ۲۰۲۳ به حدود ۱۲۰۰ مورد در سال ۲۰۲۵ و بیش از ۷۳۰۰ مورد تنها در ۹ ماهه نخست سال ۲۰۲۶ جهش کرده است.

میانگین دستمزدهای پیشنهادی در این موقعیت‌ها طی همین بازه به ۱۹۵ هزار و ۴۵۶ دلار رسیده است؛ رقمی که رشد ۴۰ درصدی را نسبت به سال ۲۰۲۳ نشان می‌دهد و بیش از سه برابر میانگین حقوق تمامی آگهی‌های شغلی در سراسر ایالات متحده است.

این رقابت فشرده بسیار فراتر از شرکت‌های سازنده مدل‌های هوش مصنوعی کشیده شده است. شرکت‌های مشاوره مدیریت و فناوری حالا جزو بزرگ‌ترین استخدام‌کنندگان این حوزه هستند که این امر، عطش بالای سازمان‌ها برای جذب مهندسانی جهت پیاده‌سازی این فناوری را آشکار می‌کند.

آمار لایت‌کست نشان می‌دهد در ۹ ماهه نخست ۲۰۲۶، شرکت دیلویت (Deloitte) با ۸۷۲ آگهی و اکسنچر با ۶۸۸ آگهی شغلی یکتا در صدر جدول استخدام موقعیت‌های FDE قرار داشته‌اند و پس از آن‌ها گوگل با ۴۹۹ و کی‌پی‌ام‌جی (KPMG) با ۴۴۷ موقعیت قرار گرفته‌اند؛ البته این اعداد پوزیشن‌های ثبت‌شده هستند و نه استخدام‌های نهایی.

النا مَگرینی، مدیر پژوهش‌های جهانی لایت‌کست معتقد است: «تقاضا برای مهندسان استقرار پیشرو با سرعتی سرسام‌آور در حال افزایش است و صعود دستمزدها نشان می‌دهد کارفرمایان برای تصاحب تعداد انگشت‌شماری از استعدادهای موجود در حال رقابتی نفس‌گیر هستند.»

با این حال، داده‌های آماری راهکاری امیدوارکننده را پیش رو می‌گذارند.

مَگرینی می‌گوید: «FDE یک نقش کاملاً تازه و ناشناخته نیست. حدود نیمی از مهارت‌های این پوزیشن با مهندسی نرم‌افزار مشترک است و همین امر فرصتی عالی برای بهره‌گیری از استخر وسیع‌تر مهندسان نرم‌افزار ایجاد می‌کند.»

شرکت‌های فناوری و مشتریان سازمانی آن‌ها از راه‌های مختلفی برای پرورش تخصص‌های استقرار سرمایه‌گذاری می‌کنند.

آمازون وب سرویسز (AWS) در حال تشکیل سازمان FDE مستقل خود است و برای این منظور، علاوه بر جذب نیروی خارجی، به سراغ مهندسان باسابقه در آمازون و AWS رفته است. به گفته آسا کالاوده، معاون بخش مهندسی استقرار پیشرو در AWS، این شرکت کارش را با صدها مهندس کلید زده است.

کالاوده دراین‌باره می‌گوید: «ما اکنون در حال سرمایه‌گذاری ۱ میلیارد دلاری هستیم؛ زیرا مشتریان برای تبدیل سریع سرمایه‌گذاری‌های هوش مصنوعی خود به خروجی‌های واقعی، به این همراهی و پشتیبانی عملیاتی در صحنه نیاز دارند.»

اوپن‌ای‌آی نیز با تکیه بر سرمایه‌گذاری اولیه ۴ میلیارد دلاری و توافق اوایل سال جاری برای تصاحب شرکت Tomoro (یک شرکت مشاوره و مهندسی هوش مصنوعی کاربردی)، استراتژی استقرار سازمانی گسترده‌تری را دنبال می‌کند؛ خریدی که انتظار می‌رود حدود ۱۵۰ مهندس باسابقه FDE و کارشناس استقرار را به جمع این تیم اضافه کند.

شکاف مهارتی در هوش مصنوعی؛ یک «چالش بزرگ برای کل بازار»

آنتروپیک اما مسیر متفاوتی در پیش گرفته و روی آموزش مهندسانی سرمایه‌گذاری کرده که هم‌اکنون در استخدام مشتریان و شرکای تجاری‌اش هستند. این شرکت از طریق آکادمی تخصصی Claude Frontier Academy هدف‌گذاری کرده تا پایان سال ۲۰۲۷ بالغ بر ۱۰ هزار مهندس FDE تربیت کند. نخستین دوره‌های این برنامه آموزشی شامل مهندسانی از شرکت‌های نام‌آشنایی همچون اکسنچر، باین اند کمپانی (Bain)، کپجمینی (Capgemini)، کامن‌ولث بانک استرالیا، دیلویت، مک‌کینزی، مورگان استنلی و نوو نوردیسک بوده است.

استیو کورفیلد، مدیر ارشد توسعه کسب‌وکار و همکاری‌های جهانی در آنتروپیک می‌گوید: «شکاف مهارت‌های هوش مصنوعی همه مشتریان و شرکا را گرفتار کرده است؛ بنابراین این یک مشکل عمومی در کل بازار است و آنتروپیک خود را به پر کردن این خلأ متعهد می‌داند.»

در این بین، اکسنچر و گوگل کلاد هم در تدارک تیمی ۱۰۰۰ نفره از مهندسان FDE هستند و بخشی از تمرکز خود را روی بازآموزی مهندسان نرم‌افزار باتجربه گذاشته‌اند تا آن‌ها را برای تعامل رودررو با مشتری و پیاده‌سازی هوش مصنوعی آماده کنند.

رام رامالینگام، مدیر بخش FDE و مهندسی نرم‌افزار و پلتفرم اکسنچر می‌گوید: «واقعیت این است که نمی‌توان مهندسان کارکشته FDE را در مقیاس مورد نیاز مشتریان به‌سادگی استخدام کرد.» رامالینگام اشاره می‌کند بسته به سابقه کاری افراد، دوره آموزش و ورود این متخصصان بین ۳۰ تا ۹۰ روز زمان می‌برد. او یادآور می‌شود که شرکت‌کنندگان از قبل تجربه قابل توجهی در مهندسی نرم‌افزار دارند و هدف این دوره، افزودن قابلیت‌های تخصصی استقرار به توانایی‌های آن‌هاست، نه آموزش صفر تا صد به افراد مبتدی.

آمازون وب سرویسز نیز فرصتی ارزشمند در توانمندسازی داخلی تیم‌های مشتریان می‌بیند. کالاوده می‌گوید بسیاری از کسب‌وکارها در حال حاضر مهندسان توانمندی دارند، اما برای بردن پروژه‌های هوش مصنوعی به فاز عملیاتی و پروداکشن به راهنمایی نیاز دارند. مهندسان FDE آمازون شانه به شانه این تیم‌ها فعالیت می‌کنند تا مشتریان در نهایت بتوانند خودشان مدیریت و توسعه سیستم‌ها را به دست گیرند.

کورفیلد معتقد است این چالش فراتر از دانش فنی است: «مهارتی که امروز به‌شدت نایاب شده، مهندسی است که هم زیروبم بیزنس را درک کند و هم بتواند سیستمی بسازد که آن بیزنس را متحول کند.»

آنتروپیک بر این باور است که بخشی از این مهارت‌ها را می‌توان در قالب دوره‌های مهندسی منسجم آموزش داد. برنامه رزیدنسی مهندسان استقرار پیشرو آنتروپیک از سیستم آموزش پزشکی الگوبرداری شده است؛ به این صورت که مهندسان مجرب در کنار کارآموزان قرار می‌گیرند و مهارت‌های آنان در پروژه‌های واقعی سازمانی سنجیده می‌شود.

کورفیلد می‌گوید: «ما این رزیدنسی را درست بر اساس مدل تربیت پزشکان طراحی کردیم.» طبق اعلام آنتروپیک، شرکت‌کنندگان در کنار مهندسان شاغل آموزش می‌بینند، روی کیس‌های واقعی کار می‌کنند و پیش از اجرای مستقل پروژه‌ها در سازمان‌های خودشان، مورد سنجش کیفی قرار می‌گیرند. سپس در طول کار روی پروژه‌های کلود (Claude)، ۱۲ هفته تحت منتورشیپ مستقیم مهندسان آنتروپیک خواهند بود. پیش‌بینی می‌شود نخستین مدارک رسمی این دوره در اوایل سال ۲۰۲۷ اعطا شود.

هنوز برای قضاوت درباره سودآوری و بازگشت سرمایه زود است!

به گفته کریستین، مهندسان کارکشته FDE می‌توانند با رهبری تیم‌هایی از مهندسان کم‌تجربه‌تر، به توسعه این بدنه تخصصی کمک کنند. برای مثال، کسانی که ۱۰ تا ۱۵ استقرار موفق را هدایت کرده‌اند، دید و پختگی لازم برای مدیریت تیم‌های ۵ یا ۶ نفره را دارند و تجربیات گران‌بهای خود در پروژه‌های پیچیده را به دیگران منتقل می‌کنند.

کریستین این مدل منتورشیپ را راهکاری برای گسترش تیم‌های استقرار می‌داند؛ مدلی که نیاز به داشتن یک مهندس نخبه و تراز اول در تک‌تک جایگاه‌ها را مرتفع می‌کند.

با این وجود، هندرسون معتقد است آموزش بینش و هوشمندی لازم برای مواجهه با مشتری در استقرارهای پیچیده هوش مصنوعی کار بسیار دشواری است. اگرچه مهارت‌های فنی را می‌توان با دوره‌های آموزشی ارتقا داد، اما مهندسان برای پشت سر گذاشتن چالش‌های دنیای واقعی به تجربه عملی احتیاج دارند.

هندرسون با یک عبارت کلیدی یادآور می‌شود: «هیچ الگوریتم فشرده‌سازی برای تجربه وجود ندارد!»

از دیدگاه کریستین، ریشه این ماجراها به فشار مضاعف سرمایه‌گذاران برای دیدن بازدهی ملموس مالی بازمی‌گردد. او استدلال می‌کند که شرکت‌ها به مهندسانی نیاز دارند که بتوانند مستقیماً کنار مشتری بنشینند و سیستم‌های روزبه‌روز مقتدرتر هوش مصنوعی را به ابزار‌هایی کاربردی ترجمه کنند: «تنها راه به کار بستن واقعی هوش مصنوعی، ارتباط انسان با انسان است.»

آزمون نهایی این است که آیا این ارتش رو به گسترش مهندسان می‌تواند بازگشت سرمایه (ROI) لازم را برای توجیه هزینه‌های سرسام‌آور اولیه به ارمغان آورد یا خیر. تا به امروز، شواهد به دست آمده از پروژه‌های FDE هنوز برای اثبات این موضوع کافی نیست. طبق گزارش‌های موردی شرکت‌ها، برخی از استقرارهای اولیه به بهبود بهره‌وری انجامیده‌اند، اما هنوز به سودآوری شفاف مالی نرسیده‌اند.

برای نمونه در مؤسسه وام مسکن PennyMac، مهندسان FDE شرکت کیلنت دوشادوش مدیران محصول و مهندسان کار کردند تا یک پلتفرم خدمات وام مبتنی بر هوش مصنوعی توسعه دهند. بر اساس مطالعه موردی ارائه‌شده از سوی AWS، برخی از تسک‌های مهندسی بسته به نوع وظیفه، تا ۶ برابر سریع‌تر به سرانجام رسیده‌اند.

یک نمونه دیگر، همکاری کیلنت با شرکت اسمارش (Smarsh)، ارائه‌دهنده نرم‌افزارهای انطباق سازمانی بود. در مطالعه موردی این شرکت تخمین زده شد که پروژه حدود ۵ تا ۱۰ میلیون دلار ظرفیت مهندسی و محصول آزاد کرده که می‌توان آن را به بخش‌های دیگر هدایت کرد. کیلنت مشارکت مهندسان FDE در این پروژه را تأیید کرد؛ هرچند این رقم سهم انفرادی آن‌ها را جدا نمی‌کند و به معنی صرفه‌جویی نقدی مستقیم هم نیست.

این پیشرفت‌ها در بهره‌وری و ظرفیت مهندسی، هنوز بازگشت سرمایه‌ای محسوب نمی‌شوند که توسط ناظران مستقل اعتبارسنجی شده باشند.

طرح بلندپروازانه آموزشی آنتروپیک نیز هنوز نتایج ملموس و قابل اندازه‌گیری ارائه نکرده است. کورفیلد اذعان دارد که برای قضاوت بر اساس داده‌های مالی هنوز بسیار زود است و می‌گوید این شرکت قصد دارد سرعت رسیدن پروژه‌ها به مرحله عملیاتی و میزان کاربری گسترده این سیستم‌ها را به‌دقت رصد کند.