گزارش مهم گلدمن ساکس: بازار جهانی هوش مصنوعی رسماً به دو قطب آمریکا و چین تقسیم شد

بر اساس تازه‌ترین تحلیل بانک سرمایه‌گذاری گلدمن ساکس (Goldman Sachs)، شاید وقت آن رسیده باشد که نگاه سنتی‌مان به معاملات و سرمایه‌گذاری روی هوش مصنوعی را بازبینی کنیم؛ چرا که دو اکوسیستم کاملاً مجزا و متفاوت حول محور ایالات متحده و چین در حال شکل‌گیری است.

استراتژیست‌های گلدمن ساکس به رهبری کینگر لاو (Kinger Lau) در یادداشتی تحلیلی تأکید کرده‌اند: «ایده انحصار دوگانه (Duopoly) در هوش مصنوعی جهانی روزبه‌روز میان سرمایه‌گذاران طرفداران بیشتری پیدا می‌کند و به یک واقعیت ملموس تبدیل شده است.»

به گفته این تحلیلگران، یکی از این دو اکوسیستم بر محور ایالات متحده و شرکای تجاری کلیدی‌اش می‌چرخد، در حالی که دیگری در چین و با در نظر گرفتن ملاحظات ژئوپلیتیکی، امنیت ملی و اهداف رشد اقتصادی این کشور در حال قد علم کردن است.

این غول وال‌استریت به‌طور ویژه به دستاوردهای شگفت‌انگیز دیپ‌سیک (DeepSeek) و کیمی (Kimi) در حوزه مدل‌های زبانی بزرگ اشاره کرده و در کنار آن، از پیشرفت‌های چشمگیر چین در بسته‌بندی تراشه‌ها، محاسبات پیشرفته، مهندسی زیستی و صنایع هوافضا نام برده است.

گلدمن ساکس توضیح می‌دهد که چین دیگر فقط یک تأمین‌کننده قطعات برای تب داغ توسعه هوش مصنوعی در جهان نیست.

بلکه چینی‌ها در حال خلق یک اکوسیستم جامع و کامل هستند که از تراشه‌های پیشرفته و مدل‌های زبانی با وزنِ باز (Open-weight) گرفته تا کاربردهای متنوع هوش مصنوعی را شامل می‌شود و می‌تواند مستقیماً با اکوسیستم تحت رهبری آمریکا رقابت کند.

تحلیلگران این بانک تأکید می‌کنند: «نکته حیاتی اینجاست که شکاف فناوری میان چین و غرب به وضوح در حال کم‌تر شدن و بسته‌شدن است.»

آن‌ها معتقدند گرچه چین در لبه فناوری ساخت نیمه‌هادی‌ها و تراشه‌های فوق‌پیشرفته هنوز چند نسل از رقبا عقب‌تر است، اما در بخش‌هایی مانند تأمین برق و انرژی مراکز داده، زیرساخت‌های محاسباتی، توسعه مدل‌ها و به‌ویژه کاربردهای هوش مصنوعی فیزیکی و رباتیک، احتمالاً هم‌سطح یا حتی جلوتر از رقبای جهانی حرکت می‌کند.

دسته‌بندی جدید سهام هوش مصنوعی در چین

این تحولات بزرگ و تغییر موازنه قدرت باعث شده تا گلدمن ساکس چارچوب سرمایه‌گذاری خود را در حوزه هوش مصنوعی به‌طور بنیادین بازطراحی کند.

به جای اینکه هوش مصنوعی یک حوزه سرمایه‌گذاری یکپارچه و واحد در نظر گرفته شود، گلدمن ساکس اکنون سهام شرکت‌های هوش مصنوعی چین را به دو دسته تقسیم می‌کند: صادرکنندگانی که به مخارج و هزینه‌کردهای شرکت‌های غربی متصل هستند، و شرکت‌های داخلی که از سرمایه‌گذاری‌های سنگین، کاربردهای رو به رشد و حمایت‌های دولتی خود چین سود می‌برند.

استراتژیست‌های گلدمن می‌گویند شرکت‌های صادرکننده نسبت به روندهای جهانی سرمایه‌گذاری و تنش‌های ژئوپلیتیک حساس‌تر و آسیب‌پذیرترند؛ در حالی که شرکت‌های بومی و متمرکز بر بازار داخل، ارتباط تنگاتنگی با بودجه‌های دولتی و سیاست‌های حمایتی پکن دارند.

این تفاوت بنیادین همین حالا هم خودش را در عملکرد و بازدهی بازار نشان داده است.

سهام صادرکنندگان هوش مصنوعی چین از اوایل سال ۲۰۲۵ تا ژوئن ۲۰۲۶ رشد شگفت‌انگیز ۱۲۶ درصدی را ثبت کرد، اما در موج فروش گسترده اخیر در بازارهای جهانی، حدود ۲۳ درصد از اوج قیمتی خود افت کرد.

در مقابل، بر اساس تحلیل‌های گلدمن ساکس، شرکت‌های بومی هوش مصنوعی توانسته‌اند در برابر این اصلاح قیمتی مقاومت بسیار بهتری از خود نشان دهند و جایگاهشان را حفظ کنند.

نکته جالب اینجاست که از زمان پدیده موسوم به «لحظه دیپ‌سیک» (DeepSeek Moment) در اوایل سال ۲۰۲۵، با رشد قیمت سهام و عرضه اولیه‌های جدید (IPO)، نزدیک به ۵ تریلیون دلار ارزش بازار جدید در سهام عمومی مرتبط با هوش مصنوعی چین خلق شده است.

طبق آمار گلدمن ساکس، شرکت‌های مرتبط با هوش مصنوعی اکنون ۴۲ درصد از کل ارزش بازار بورس سرزمین اصلی چین و هنگ‌کنگ را به خود اختصاص داده‌اند؛ رقمی که در سال ۲۰۲۴ تنها ۲۴ درصد بود.

علاوه بر این، سهم این نمادها از کل گردش معاملات روزانه بازار نیز از ۴۸ درصد به ۵۷ درصد رسیده که نشان‌دهنده تب و تاب بی‌سابقه فعالان بورس برای این فناوری است.