تخریب ۳۳۰ هکتار جنگل برای دیتاسنتر هوش مصنوعی؛ آغاز تحقیقات کیفری علیه گوگل در فنلاند

• شرکت Tuike Finland، از زیرمجموعه‌های گوگل، ۳۳۰ هکتار از اراضی جنگلی منطقه موهوس (Muhos) را برای ساخت مرکز داده پاک‌سازی و زهکشی کرده است.
• این شرکت پیش از قطع گسترده درختان، ارزیابی‌های الزامی اثرات زیست‌محیطی را به پایان نرسانده بود.
• پلیس فنلاند به‌دلیل وجود «ابهامات و کاستی‌ها در مدیریت آب و زهکشی»، تحقیقات مقدماتی را کلید زده است؛ هرچند نتایج این بررسی‌ها تا سال ۲۰۲۷ مشخص نخواهد شد.

پلیس فنلاند تحقیقات مقدماتی خود را پیرامون اقدام گوگل در پاک‌سازی گسترده جنگل‌های این کشور برای ایجاد فضا جهت ساخت دیتاسنتر هوش مصنوعی آغاز کرده است.

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، اتهام اصلی این است که شرکت Tuike Finland، از زیرمجموعه‌های محلی گوگل، ۳۳۰ هکتار از اراضی جنگلی منطقه موهوس (Muhos) را پیش از اطمینان از تکمیل ارزیابی‌های الزامیِ اثرات زیست‌محیطی، پاک‌سازی و زهکشی کرده است.

رسانه ملی فنلاند (Yle) نیز در گزارشی تکمیلی اعلام کرد که پلیس پرونده‌ای را با سوءظن ایجاد خسارت زیست‌محیطی باز کرده است، اما بسته به یافته‌های به دست آمده، احتمال دارد اتهامات دیگری نیز به آن اضافه شود.

پلیس فنلاند در این باره اظهار داشت: «بر اساس اطلاعات اولیه، ابهامات و کاستی‌هایی در زمینه زهکشی و مدیریت منابع آب در محل ساخت پروژه دیتاسنتر شرکت Tuike Finland وجود داشته است.»

با این حال، این تحقیقات به هیچ وجه روندی کوتاه نخواهد داشت و انتظار می‌رود تکمیل آن تا سال ۲۰۲۷ به طول بینجامد.

عملیات اجرایی در پروژه مرکز داده منطقه موهوس و هم‌چنین سایت دوم دیتاسنتر در منطقه کاجانی اوتانماکی (Kajaani-Otanmäki)، در تاریخ ۱۴ اکتبر به حالت تعلیق درآمد؛ چراکه ظاهراً در هر دو مورد، بررسی‌ها و تاییدیه‌های زیست‌محیطی ناقص رها شده بودند.

آنتی یاروینن (Antti Järvinen)، مدیر ارشد گوگل در فنلاند، بابت پاک‌سازی این جنگل‌ها عذرخواهی کرده است، اما تأکید کرد که گوگل در آن مقطع زمانی، بر اساس «بهترین درک و برداشتی که از قوانین جاری داشت» عمل کرده است.

تحلیل: تب تند ساخت دیتاسنترهای هوش مصنوعی

بر اساس برآوردها، در مجموع حدود ۴۰۰ هزار اصله درخت در هر دو منطقه قطع شده که ۲۵۰ هزار اصله از آن‌ها فقط مربوط به منطقه موهوس بوده است. همان‌طور که در گزارش‌های متعدد بازتاب یافته، این حجم از تخریب موج گسترده‌ای از نارضایتی و خشم عمومی را در میان شهروندان فنلاند برانگیخته است.

بسیاری از مردم و کارشناسان اساساً ضرورت ساخت این حجم از مراکز داده و تب جنون‌آمیز توسعه هوش مصنوعی را که موتور محرک این پروژه‌هاست، زیر سؤال برده‌اند. به نظر می‌رسد این پروژه‌ها منفعت مستقیم چندانی برای شهروندان محلی به‌همراه ندارند و تنها تعداد بسیار محدودی فرصت شغلی بومی ایجاد می‌کنند. یوسی کانگاس‌هاریو (Jussi Kangasharju)، استاد علوم کامپیوتر در دانشگاه هلسینکی، در این خصوص خاطرنشان می‌کند: «واقعیت این است که این اقدامات هیچ مزیتی برای فنلاند ندارد. این‌ها شرکت‌های بین‌المللی هستند که به مشتریان جهانی خدمات ارائه می‌دهند و دیتاسنترها در نهایت برای هیچ‌کس جز گردانندگان خود سود چندانی به بار نمی‌آورند.»

از سوی دیگر، فعالان محیط زیست به‌شدت نگران تأثیر مخرب این اقدامات بر حیات وحش منطقه هستند. گزارش‌های محیط‌زیستی حاکی از آن است که زیستگاه پرندگانی نظیر دارکوب‌های سه‌انگشتی کاملاً از بین رفته و در منطقه اوتانماکی نیز گرگ‌هایی که پس از قطع وسیع درختان پناهگاه خود را از دست داده بودند، ناچار به ورود به مناطق مسکونی روستایی اطراف شده‌اند.

همان‌طور که اشاره شد، تا زمان نهایی شدن نتایج این تحقیقات کیفری زمان زیادی باقی مانده است، اما بدون شک روند پیشرفت این پرونده و خروجی آن زیر ذره‌بین دقیق کارشناسان صنعت فناوری و فعالان زیست‌محیطی سراسر جهان قرار خواهد داشت.