دردسر بزرگ گوگل در فنلاند؛ نابودی ۵۳۰ هکتار جنگل برای ساخت دیتاسنتر کار دست غول فناوری داد!

نهادهای نظارتی فنلاند پس از صاف شدن ۵۳۰ هکتار از جنگل‌های این کشور بدون ارزیابی‌های زیست‌محیطی لازم، پروژه ساخت‌وساز گوگل را در دو منطقه «موهوس» (Muhos) و «کایانی» (Kajaani) متوقف کردند.

ماجرا از این قرار است که حدود ۵۳۰ هکتار از جنگل‌های فنلاند در دو سایت احداث دیتاسنتر از بین رفتند، پیش از آن‌که گوگل (Google) ارزیابی‌های مربوط به اثرات زیست‌محیطی را که طبق اعلام رگولاتورها کاملاً الزامی بوده، تکمیل کند. در پی این اتفاق، سازمان صدور مجوز و نظارت فنلاند دستور تعلیق تمام کار‌های مقدماتی را صادر کرد و مدیر ارشد گوگل در فنلاند هم رسماً عذرخواهی کرد. به این ترتیب، برنامه سرمایه‌گذاری عظیم ۱۳ میلیارد یورویی گوگل با یک چالش زیست‌محیطی جدی روبه‌رو شده که یادآور حواشی و نظارت‌های سفت‌وسخت بر سر دیتاسنتر این شرکت در نبراسکای آمریکاست.

رگولاتور دقیقاً چه دستوری صادر کرده است؟

نهاد نظارتی فنلاند با اشاره به اهمیت و اثرات زیست‌محیطی اقداماتی که تا الان انجام شده، عملیات آماده‌سازی ساخت‌وساز را در هر دو سایت متوقف کرده است.

شرکت تابعه گوگل در فنلاند یعنی Tuike Finland Oy با دریافت حکم توقف فعالیت در این دو منطقه، حالا تا زمان تکمیل مراحل قانونی ارزیابی اثرات زیست‌محیطی، حق ادامه کار در موهوس و کایانی را ندارد. این حکم از سوی سازمان نظارتی فنلاند موسوم به LVV صادر شده است.

طبق آمارها، حدود ۳۳۰ هکتار جنگل در موهوس و کمی کم‌تر از ۲۰۰ هکتار در کایانی پاک‌تراشی شده است؛ اتفاقی که به‌خوبی تنش‌ها و تعارضات مربوط به تغییر کاربری زمین‌ها را که در تمام دنیا هم‌زمان با گسترش دیتاسنترهای هوش مصنوعی رخ می‌دهد، به تصویر می‌کشد.

این حکم تعلیق در هر دو سایت، شامل قطع درختان، برداشت لایه خاک سطحی، خاک‌برداری، سنگ‌شکن، حمل‌ونقل خاک، حفر کانال و احداث جاده و محوطه‌های انبار می‌شود. با این حال، برخی از فعالیت‌های کم‌اثر مانند نقشه‌برداری و برنامه‌ریزی اولیه از شمول این دستور معاف شده‌اند.

از آنجا که سازمان LVV تشخیص داده این فعالیت‌ها می‌تواند تغییرات چشمگیری در محیط‌زیست منطقه ایجاد کند، شناسایی و بررسی دقیق آن‌ها به هدف اصلی روند ارزیابی زیست‌محیطی تبدیل شده است. از سوی دیگر، انجمن حفاظت از طبیعت فنلاند گوگل و شرکت محلی‌اش را متهم کرده که قبل از پاک‌تراشی و بدون تکمیل این ارزیابی‌های لازم، کار را خودسرانه پیش برده‌اند.

به گزارش خبرگزاری Yle، پس از آن‌که ظن و گمانه‌های عمومی مبنی بر قطع غیرقانونی درختان بالا گرفت، سازمان LVV بررسی اقدامات گوگل را کلید زد و از شرکت Tuike Finland خواستار ارائه توضیحات شد. البته این موضوع در حال حاضر فقط یک شبهه عمومی است و هنوز از نظر مراجع قانونی به عنوان جرم یا قطع غیرقانونی به اثبات نرسیده است.

گوگل در بیانیه‌ای اعتراف کرده که در این ماجرا «از استانداردهای بالای همیشگی خود فاصله گرفته است» و متعهد شده که کاملاً از دستور تعلیق فعالیت‌ها پیروی کند.

روایت گوگل و مجوز جنجالی که دردسرساز شد

در حالی که مدیر گوگل در فنلاند اعمال فشار بر مقامات محلی را رد کرده، بازرس ساختمانی موهوس در گفتگو با روزنامه Helsingin Sanomat ماجرا را به شکلی کاملاً متفاوت روایت کرده است.

در همین رابطه، مدیر گوگل در فنلاند، آنتی یاروینن (Antti Järvinen) بابت قطع این حجم از جنگل‌ها رسماً عذرخواهی کرده است. به نقل از Yle، او مدعی شده که گوگل و Tuike Finland بر اساس برداشت خودشان از قوانین فنلاند عمل کرده‌اند و باور داشتند که پروژه‌ها را «با هماهنگی و همکاری مقامات و کارشناسان» به جلو برده‌اند.

با این حال، یاروینن حاضر نشد نام مقاماتی را که با آن‌ها مشورت شده اعلام کند یا توضیح دهد که چطور به چنین برداشتی از قوانین رسیده‌اند.

درباره مجوز صادرشده برای موهوس هم حواشی کم نیست؛ بازرس ساختمانی شهرداری موهوس به روزنامه Helsingin Sanomat گفته که وکلای گوگل او را برای صدور مجوز کار‌های مقدماتی حسابی تحت فشار گذاشته بودند. در مقابل، یاروینن این ادعا را کاملاً تکذیب کرده و گفته هیچ وکیلی از سمت گوگل در جلسه‌ای که منجر به صدور مجوز شد حضور نداشته است.

البته گزارش‌های رسانه‌ای تا این لحظه هیچ‌کدام از این دو ادعا را مستقلاً تأیید نکرده‌اند. یاروینن همچنین این فرضیه را که نابودی جنگل‌ها حاصل بی‌توجهی، کمبود تخصص یا بی‌تجربگی بوده، به‌کلی رد کرده است.

حجم سرمایه‌گذاری و ابهاماتی که هنوز حل نشده‌اند

زمین‌های مورد مناقشه بخشی از تعهد بزرگ ۱۳ میلیارد یورویی گوگل هستند که به ادعای این شرکت، مزایای اقتصادی و محیط‌زیستی فراوانی برای جامعه به همراه خواهد داشت.

سایت‌های موهوس و کایانی در واقع تکه‌ای از پازل بزرگ‌تر توسعه دیتاسنترهای گوگل در فنلاند به حساب می‌آیند. گوگل از سال ۲۰۰۹ و با تبدیل یک کارخانه قدیمی کاغذسازی به دیتاسنتر در شهر هامینا (Hamina) فعال بوده و برنامه‌هایی هم برای توسعه پروژه‌هایش در منطقه «والا» (Vaala) در دست اجرا دارد.

مجموع سرمایه‌گذاری گوگل روی دیتاسنترها، زیرساخت‌های دیجیتال و پروژه‌های انرژی پاک در فنلاند طی دو سال به رقم چشمگیر ۱۳ میلیارد یورو می‌رسد. علاوه بر این، غول فناوری متعهد شده ۳۱ میلیون یورو برای جوامع محلی اختصاص دهد که صرف آموزش، توسعه اقتصادی و بخشی از آن هم صرف برنامه‌های حفظ تنوع زیستی خواهد شد.

برنامه‌های گوگل شامل احیای جنگل‌های بومی و تالاب‌های اطراف این سایت‌ها و ساخت امکانات رفاهی محلی مثل مسیرهای پیاده‌روی تفریحی، سوناهای عمومی و اسکله‌های ماهیگیری است.

در حال حاضر تمام کار‌های مقدماتی در موهوس و کایانی تا زمان طی شدن کامل مراحل ارزیابی زیست‌محیطی متوقف است. اما این‌که بعد از پایان ارزیابی‌ها آیا پروژه دوباره راه می‌افتد یا نه، و آیا رگولاتورها شروط و جریمه‌های سنگین‌تری برای جبران خسارت‌های زیست‌محیطی تعیین می‌کنند یا خیر، سؤالی است که هنوز بی‌پاسخ مانده است.