مصاحبه استخدامی با یک ایجنت هوش مصنوعی؛ HackerRank با «چاکرا» سنجش برنامه‌نویس‌ها را دگرگون کرد

چه اتفاقی می‌افتد وقتی هوش مصنوعی از یک ابزار کمکی برای کارجویان، به ناظر و ارزیاب آن‌ها در جلسات مصاحبه تبدیل شود؟ پلتفرم هکررنک (HackerRank) که سال‌هاست شرکت‌های بزرگ برای سنجش و استخدام برنامه‌نویس‌ها از آن استفاده می‌کنند، با معرفی یک ایجنت هوش مصنوعی به نام چاکرا (Chakra)، تصویری واقعی از آینده مصاحبه‌های استخدامی ارائه داده است؛ ایجنتی که نه‌تنها مصاحبه را پیش می‌برد و کدنویسی متقاضیان را لحظه‌به‌لحظه زیر نظر می‌گیرد، بلکه به‌جای جواب نهایی، مسیر و نحوه رسیدن به راه‌حل را هم قضاوت می‌کند.

هکررنک پس از حدود شش ماه اجرای آزمایشی (نسخه بتا)، حالا چاکرا را به‌طور عمومی در اختیار تمام مشتریانش قرار داده است. طبق اعلام این استارتاپ، این مصاحبه‌گر هوش مصنوعی در دوره تست خود بیش از ۵۰۰ هزار جلسه مصاحبه برگزار کرده و شرکت‌های بزرگی مثل اسنوفلیک (Snowflake)، اسنورکل (Snorkel) و کپجمینی (Capgemini) در کنار تیم داخلی هکررنک، عملکرد آن را روی داوطلبان واقعی آزمایش کرده‌اند.

البته ورود هوش مصنوعی به مصاحبه‌های شغلی اتفاق جدیدی نیست؛ شرکت‌ها مدت‌هاست برای غربالگری اولیه رزومه‌ها و سریع‌تر کردن روند استخدام، از ایجنت‌های صوتی و ابزار‌های خودکار استفاده می‌کنند. از طرف دیگر، کارجویان هم به انواع ابزار‌های هوش مصنوعی مجهز شده‌اند تا در جلسات مصاحبه به آن‌ها تقلب برسانند؛ موضوعی که اغلب بدون اطلاع کارفرماها اتفاق می‌افتد.

اما هکررنک با چاکرا وارد زمین بازی متفاوتی شده؛ آن‌ها شرط بسته‌اند که هوش مصنوعی نه‌تنها شیوه برگزاری مصاحبه‌ها، بلکه معیارهای سنجش کارفرماها را هم زیرورو می‌کند. این استارتاپ فراتر از درست یا غلط بودن پاسخ‌ها، روی ارزیابی مهارت‌های ناملموس‌تری دست گذاشته؛ مهارت‌هایی مثل تفکر نقادانه، قدرت قضاوت و مفهومی که آن را «تسلط بر هوش مصنوعی» (AI Fluency) می‌نامد؛ یعنی یک برنامه‌نویس چقدر خوب می‌تواند مسئله را برای هوش مصنوعی شرح دهد، خروجی‌های مدل را بسنجد و آن را به سمت راه‌حل نهایی هدایت کند.

«ویوک راویسانکار» (Vivek Ravisankar)، هم‌بنیان‌گذار و مدیرعامل هکررنک، در گفتگویی توضیح داد: «در مدل‌های قدیمی ارزیابی، تمرکز همه‌چیز فقط روی خروجی نهایی کد بود. اما حالا با وجود هوش مصنوعی، هر کسی می‌تواند یک قطعه کد یا برنامه را تحویل دهد.» او می‌گوید چالش اصلی کارفرمایان این است که بفهمند چه تفکر، استدلال و قضاوتی پشت تولید آن کد وجود داشته است.

در عمل، مصاحبه با چاکرا بیش از آن‌که شبیه تست‌های سنتی و خسته‌کننده کدنویسی باشد، به کار واقعی در محیط کاری شباهت دارد. به داوطلب یک مخزن کد واقعی (Repository) داده می‌شود و او درون یک محیط کاری مجهز به دستیار هوش مصنوعی، کار روی پروژه را شروع می‌کند. حین کار، چاکرا متناسب با کاری که داوطلب انجام می‌دهد سوالات پیگیرانه می‌پرسد؛ مثلاً اینکه چرا این روش را به روش‌های دیگر ترجیح داده، یا اگر محدودیت جدیدی به پروژه اضافه شود، کد خود را چطور بازنویسی می‌کند.

راویسانکار معتقد است چاکرا ساختار بنیادی فرآیند استخدام را متحول کرده است. به گفته او، فرآیندی که قبلاً نیازمند سه مرحله جداگانه شامل غربالگری اولیه توسط کارشناس منابع انسانی، حل تمرین در خانه (تسک استخدامی) و مصاحبه فنی مجدد با مهندسان بود، حالا همگی در یک جلسه مصاحبه با چاکرا خلاصه شده است.

شاید در نگاه اول به نظر برسد دادن دسترسی مستقیم به هوش مصنوعی در جلسه مصاحبه، کار را برای تقلب راحت‌تر می‌کند؛ اما داده‌های هکررنک خلاف این را ثابت کرده است. راویسانکار می‌گوید گزارش رفتارهای مشکوک و تقلب در مصاحبه‌های چاکرا، بین ۷۰ تا ۸۰ درصد کم‌تر از آزمون‌های سنتی هکررنک بوده است؛ هرچند این آمار بسته به منطقه جغرافیایی و سابقه کاری متقاضیان تفاوت‌هایی دارد.

مدیرعامل هکررنک در توضیحات خود اشاره می‌کند که وقتی داوطلبان رسماً به هوش مصنوعی دسترسی داشته باشند، انگیزه استفاده مخفیانه از ابزار‌های متفرقه برای گرفتن جواب‌های حاضر و آماده عملاً از بین می‌رود.

هکررنک که از سال ۲۰۱۲ فعالیت خود را با تمرکز بر چالش‌های کدنویسی آغاز کرد، در طول سال‌ها به شرکت‌ها کمک کرد تا برنامه‌نویسان را بر اساس مهارت‌های فنی بسنجند و استخدام کنند. این استارتاپ که دوره شتاب‌دهی وای کامبیناتور (Y Combinator) را پشت سر گذاشته، در حال حاضر بیش از ۳۰۰۰ مشتری سازمانی از جمله آمازون، انویدیا، کلی (Clay) و ریپلیت (Replit) دارد و جامعه‌ای با بیش از ۳۰ میلیون توسعه‌دهنده در سراسر جهان را میزبانی می‌کند.

رونمایی از چاکرا در واقع قماری روی تغییر مدل تجاری خود هکررنک است؛ مدلی از سنجش فنی که این شرکت سال‌ها برای ساختنش وقت گذاشته بود. محصول سنتی آن‌ها عمدتاً بررسی می‌کرد که آیا توسعه‌دهنده می‌تواند مسائل برنامه‌نویسی را بدون اشتباه حل کند یا خیر. با این حال، راویسانکار بر این باور است که رشد خیره‌کننده هوش مصنوعی، مدل قدیمی هکررنک را برای سنجش واقعی مهارت مهندسی تا حد زیادی بی‌اثر کرده است.

او این تحول درونی را به حرکت تاریخی اپل از آی‌پاد به سمت آیفون تشبیه می‌کند؛ جایی که اگرچه محصول قدیمی همچنان ارزش دارد، اما محصول جدید نشان‌دهنده آینده بازار است. او در این باره می‌گوید: «چاکرا تیتر اول آینده ماست و مسیر حرکت رو به جلوی شرکت از همین نقطه عبور می‌کند.»

با این حال، دادن نقش پررنگ‌تر به هوش مصنوعی در ارزیابی افراد، دغدغه‌های جدی دیگری را هم به همراه دارد؛ به‌خصوص این پرسش که شرکت‌ها تا چه اندازه باید تصمیم‌گیری درباره سرنوشت شغلی افراد را به یک الگوریتم واگذار کنند. راویسانکار تأکید می‌کند که چاکرا صرفاً برای نمره‌دهی و تحلیل عملکرد طراحی شده، نه تصمیم‌گیری نهایی؛ و حرف آخر درباره استخدام را همیشه انسان‌ها می‌زنند.

به گفته او، هوش مصنوعی می‌تواند بخش‌های ساختاریافته‌تر مصاحبه را با اجرای یکنواخت و دقیق معیارهای کارفرما مدیریت کند؛ در حالی که مصاحبه‌کنندگان انسانی می‌توانند وقت آزاد خود را صرف ارزیابی تناسب فرهنگی، آشنایی با روحیات متقاضی و پاسخ به سوالات او درباره شرکت، تیم و نقش کاری کنند.

مدیرعامل هکررنک ادعا می‌کند: «اگر هوش مصنوعی را درست تنظیم کنید، سوگیری و پیش‌داوری آن به‌مراتب کم‌تر از انسان‌هاست.» او معتقد است می‌توان به سیستم هوش مصنوعی آموزش داد تا برای همه افراد از یک چارچوب ارزیابی کاملاً یکسان استفاده کند و تحت تأثیر پیشینه، دانشگاه محل تحصیل یا مشخصات فردی داوطلب قرار نگیرد.

البته اعمال معیارهای یکنواخت لزوماً به این معنی نیست که هوش مصنوعی بدون سوگیری است. ابزار‌های خودکار استخدامی می‌توانند تعصبات و سوگیری‌های پنهان در داده‌ها، مدل‌ها و معیارهای توسعه‌دهندگانشان را به ارث ببرند یا حتی آن‌ها را تشدید کنند؛ مسئله‌ای که باعث شده نهادهای نظارتی با حساسیت بسیار بیشتری روی تصمیم‌گیری‌های استخدامی با هوش مصنوعی تمرکز کنند.

در حال حاضر استفاده از هوش مصنوعی در استخدام با نظارت‌های قانونی جدی روبه‌رو شده است. به عنوان مثال، در شهر نیویورک کارفرمایانی که از ابزار‌های خودکار برای تصمیم‌گیری‌های استخدامی استفاده می‌کنند، موظف‌اند این سیستم‌ها را تحت ارزیابی مستقل سوگیری قرار دهند و استفاده از ابزار را پیش از جلسه به اطلاع کارجویان برسانند. راویسانکار با پذیرش این که استخدام حوزه‌ای تحت قوانین سخت‌گیرانه است، تأکید کرد که هکررنک چاکرا را دقیقاً با هدف سازگاری کامل با این الزامات قانونی توسعه داده است.