دیدگاه جالب دَمیس حسابیس درباره آینده زمین: هوش مصنوعی به داد بحران اقلیم می‌رسد!

دَمیس حسابیس، مدیر ارشد و هم‌بنیان‌گذار گوگل دیپ‌مایند (Google DeepMind)، صبح روز چهارشنبه روی استیج اصلی اجلاس بین‌المللی هوش مصنوعی در دوبلین ایرلند حاضر شد تا در جمع وزرا، اهالی رسانه و نمایندگان کشور‌های مختلف، درباره نوآوری‌های علمی و ریاضیاتی، مرزهای فناوری هوش مصنوعی و پتانسیل امیدوارکننده این حوزه برای حل بحران‌های زیست‌محیطی صحبت کند.

او در جریان این نشست تأکید کرد: «من واقعاً بر این باورم که با کمک هوش مصنوعی، بالاخره به فناوری‌هایی دست پیدا می‌کنیم که بتونیم باهاشون چالش بزرگ تغییرات اقلیمی رو مهار و حل کنیم.»

حسابیس در صحبت‌هایش گریزی هم به عرضه مدل جدید گوگل یعنی Gemini 4 Argon در همین هفته زد و به جنجال‌های مربوط به ادعای اوپن‌ای‌آی (OpenAI) درباره حل معادله ناویر-استوکس — که یکی از سخت‌ترین معماهای ریاضی تاریخ به حساب می‌آید — اشاره کرد. اما شاید جالب‌ترین بخش صحبت‌های او چیزی بود که اصلاً به زبان نیاورد: حتی یک بار هم نامی از هوش جامع مصنوعی (AGI) به میان نیامد!

در ماه مه و در جریان رویداد Google I/O در مانتین‌ویو کالیفرنیا، حسابیس به‌طور مفصل درباره قدرت شگفت‌انگیز هوش جامع مصنوعی — مفهومی که در آن توانایی‌های هوش مصنوعی با هوش و درک انسان برابری می‌کند — سخن گفته بود؛ او آن روز‌ها این مرحله را «دامنه‌های تکینگی» (Singularity) نامید و پیش‌بینی کرد که دستیابی به AGI کاملاً در دسترس است.

اما حالا و تنها پنج ماه بعد از آن ماجرا، گویی ارائه هرگونه گزارشی از روند پیشرفت به سمت AGI کاملاً از ذهنش پاک شده بود.

در عوض، حسابیس ترجیح داد از فرصت بیست‌دقیقه‌ای سخنرانی‌اش (که بلافاصله پس از هنا ویرکونن، نایب‌رئیس اجرایی کمیسیون اروپا برگزار شد) استفاده کند تا نشان دهد هوش مصنوعی چطور در رشته‌هایی مثل ریاضیات، برنامه‌نویسی و بازی‌هایی مانند گو (Go) و آتاری شاهکار می‌کند. او این موفقیت‌های درخشان را با وضعیت علوم طبیعی و فیزیکی — مثل فیزیک، شیمی، زیست‌شناسی و مهندسی — مقایسه کرد؛ علومی که به چرخه‌های واقعی خلاقیت، قضاوت انسانی، شهود و کنجکاوی برای خلق فرضیه‌ها و پیگیری پرسش‌های علمی نیاز دارند.

گفتنی است در سال ۲۰۲۴، حسابیس به همراه همکارش در دیپ‌مایند یعنی جان جامپر، و دیوید بیکر دانشمند دانشگاه واشنگتن، جایزه نوبل شیمی را به خاطر توسعه یک مدل هوش مصنوعی انقلابی برای پیش‌بینی ساختار پروتئین‌ها از آن خود کردند.

حسابیس در همین رابطه گفت: «به نظرم سخت‌ترین کار در علم، پرسیدن و صورت‌بندی سوال درست است؛ این کار حتی از پیدا کردن جواب هم دشوارتر است.»

هوش مصنوعی و بحران تغییرات اقلیمی

پیش از پایان سخنرانی در دوبلین، از حسابیس درباره چالش بزرگ پایداری محیط‌زیستی هوش مصنوعی سوال شد؛ موج گسترده ساخت دیتاسنترهای عظیم و پرمصرف، باعث افزایش شدید تقاضا برای نیروگاه‌های سوخت فسیلی شده که خود یکی از عوامل اصلی تشدید بحران اقلیمی به شمار می‌رود.

اما او به جای تمرکز بر فشارهای سنگین این مراکز داده بر شبکه‌های برق و منابع طبیعی، رویکردی کاملاً خوش‌بینانه در پیش گرفت و از پتانسیل هوش مصنوعی برای ایجاد تحول در فناوری‌های سبز، انرژی پاک و مدل‌های پیش‌بینی بلایای طبیعی مانند سیل، آتش‌سوزی‌های جنگلی و طوفان‌ها گفت.

حسابیس در این باره توضیح داد: «مهم‌ترین نکته اینه که سیستم‌های هوش مصنوعی در حال توسعه، اگه درست هدایت و ساخته بشن، می‌تونن کمک‌حال ما در مدل‌سازی‌های پیچیده اقلیمی و پیش‌بینی آب‌وهوا باشن.»

او در پایان افزود: «اگر کمی جلوتر رو نگاه کنیم، سیستم‌های هوش مصنوعی به کشف منابع نوین انرژی کمک خواهند کرد؛ از مهار پلاسمای راکتورهای همجوشی هسته‌ای گرفته تا کشف مواد جدیدی مثل ابررساناها، باتری‌های کارآمدتر و سلول‌های خورشیدی بهینه‌تر. من واقعاً باور دارم که همین هوش مصنوعی در نهایت فناوری لازم برای غلبه بر بحران آب‌وهوایی رو در اختیار ما خواهد گذاشت.»