هشدار جدی صندوق بین‌المللی پول: اقتصاد جهان به مرز شکنندگی رسیده و تکیه به تب هوش مصنوعی ریسک بزرگی است!

صندوق بین‌المللی پول (IMF) در تازه‌ترین پیش‌بینی اقتصادی خود هشدار داده که توانایی اقتصاد دنیا برای مقابله با شوک‌های تازه حسابی تحت فشار قرار گرفته و تاب‌آوری جهانی به مرزهای نهایی خود نزدیک می‌شود.

چرا این موضوع اهمیت دارد؟ تا اینجای کار، رشد اقتصادی دنیا برخلاف همه پیش‌بینی‌ها سرپا مانده و با وجود تنش‌های خاورمیانه و جهش قیمت نفت، همچنان مقاومت کرده است. اما حالا تحلیل‌گران و سیاست‌گذاران نگرانند که ترکیبِ کاهش ذخایر انرژی، بدهی‌های سرسام‌آور دولت‌ها و تکیه روزافزون به تب داغ هوش مصنوعی، دنیا را به شدت آسیب‌پذیر و شکننده کرده باشد.

کارشناسان چه می‌گویند؟ سیلوانا تنریرو، مشاور اقتصادی صندوق بین‌المللی پول، در یادداشتی هشدار داده است: «اگر ظرفیت عرضه را تقویت نکنیم و سپرهای حمایتی اقتصادی را دوباره نسازیم، اقتصاد جهان خیلی زود به انتهای ظرفیت تاب‌آوری خود می‌رسد.»

• او در ادامه افزوده: «سرمایه‌گذاری روی فناوری‌های نوین هرچند مثل یک ضربه‌گیر در برابر شوک‌های انرژی عمل کرده، اما در عین حال ریسک‌ها را هم در یک نقطه متمرکز کرده است؛ ماجرا اینجاست که رشد اقتصادی دنیا حالا شدیداً به مشتی شرکت خاص، بخش‌های محدود و چند اقتصاد انگشت‌شمار وابسته شده است.»

نکته کلیدی و جذاب ماجرا: تب داغ هوش مصنوعی تا امروز توانسته بخشی از خسارت‌های اقتصادی جنگ را جبران کند، اما اگر ورق ناگهان برگردد، تولید ناخالص داخلی (GDP) جهان تا سال ۲۰۲۸ ممکن است ۱.۱ درصد از پیش‌بینی‌های پایه کم‌تر شود؛ ضربه‌ای که برای اقتصاد آمریکا حتی سنگین‌تر خواهد بود و به افت ۱.۸ درصدی می‌رسد.

• این سناریوی منفی بر این فرض استوار است که وعده‌های بزرگ هوش مصنوعی درباره جهش بهره‌وری در عمل محقق نشوند؛ اتفاقی که می‌تواند باعث عقب‌نشینی سرمایه‌گذاران و اصلاح شدید بازارهای مالی شود.
• از طرف دیگر، تداوم این موج سنگین سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی ممکن است به آتش تورم بدمد و بانک‌های مرکزی را به افزایش دوباره نرخ بهره وادار کند.
• البته یک سناریوی خوش‌بینانه هم وجود دارد: اگر رونق سرمایه‌گذاری روی هوش مصنوعی با افزایش واقعی و سریع‌تر بهره‌وری همراه شود، می‌تواند تا سال ۲۰۲۹ تولید ناخالص داخلی جهان را ۰.۶ درصد بالا‌تر از پیش‌بینی‌های قبلی ببرد.

آمار و ارقام چه می‌گویند؟ صندوق بین‌المللی پول با وجود بحران‌های ادامه‌دار انرژی، چشم‌انداز رشد جهانی خود را تا حد زیادی حفظ کرده، اما حالا پیش‌بینی می‌کند تورم امسال و سال آینده بالا‌تر از حد انتظار باشد.

• صندوق رشد اقتصادی دنیا را برای سال ۲۰۲۶ معادل ۳.۱ درصد (بدون تغییر نسبت به گزارش فروردین) و برای سال ۲۰۲۷ حدود ۳.۴ درصد پیش‌بینی کرده که ۰.۲ درصد افزایش داشته است.
• طبق پیش‌بینی این نهاد، اقتصاد آمریکا در هر دو سال ۲.۳ درصد رشد خواهد کرد که بالا‌ترین سرعت رشد در میان اقتصادهای گروه هفت (G7) به حساب می‌آید. برآورد سال ۲۰۲۷ آمریکا هم ۰.۲ درصد ارتقا یافته است.
• همچنین تورم جهانی برای سال ۲۰۲۶ حدود ۴.۷ درصد تخمین زده شده که در سال ۲۰۲۷ به ۴.۱ درصد کاهش می‌یابد؛ البته هر دو رقم به خاطر فشار سنگین قیمت انرژی و غذا نسبت به گزارش‌های قبلی افزایش یافته‌اند.

نگاهی دقیق‌تر به ماجرا: اقتصاد جهان تا این لحظه توانسته شوک انرژی را با مصرف ذخایر استراتژیک نفت و تغییر مسیرهای عرضه پشت سر بگذارد.

• صندوق بین‌المللی پول می‌گوید ذخایر جهانی نفت هر روز حدود ۲.۷ میلیون بشکه تخلیه می‌شوند؛ روندی که خطر جهش ناگهانی قیمت سوخت را به شدت بالا می‌برد.

چه چیزی را باید زیر نظر داشته باشیم؟ این پیش‌بینی‌ها زمینه‌ساز گفتگوهای مهمی است که مقامات ارشد مالی و روسای بانک‌های مرکزی دنیا در نشست سالانه صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی در بانکوک پیرامون آن به بحث خواهند نشست.

حرف آخر: صندوق بین‌المللی پول سه سال متوالی است که رشد اقتصاد دنیا را کم‌تر از واقعیت برآورد کرده و همین موضوع این سوال را پیش آورده که آیا اقتصادها در برابر شوک‌ها پوست‌کلفت‌تر شده‌اند یا خیر.

• اما نباید فراموش کرد که این تاب‌آوری فعلی، هیچ تضمینی برای جان سالم به در بردن از بحران بعدی نخواهد بود.