هشدار صریح رئیس علی‌بابا به اروپا: «به فناوری خارجی دل نبندید؛ نجات شما در هوش مصنوعی متن‌باز است!»

جو تسای (Joe Tsai)، رئیس هیئت‌مدیره هلدینگ علی‌بابا (Alibaba)، در هشداری قابل‌توجه از اروپا خواست زیرساخت‌های پردازشی اختصاصی خودش را بسازد و به سراغ هوش مصنوعی متن‌باز برود؛ راهکاری که به عقیده او، بهترین مسیر پیش روی این قاره برای دستیابی به استقلال فناورانه از ایالات متحده و چین است.

تسای این صحبت‌ها را روز چهارشنبه در جریان کنفرانس Wave by Vento در شهر تورین ایتالیا مطرح کرد. او با اشاره به ریسک تکیه بر فناوری‌های خارجی گفت: «هیچ کشوری نباید با خیال راحت به فناوری کشور دیگری اعتماد کند؛ چراکه به محض تغییر دولت‌ها یا دگرگون شدن شرایط سیاسی، آن‌ها می‌توانند خیلی راحت دسترسی شما به فناوری را قطع کنند.»

رئیس علی‌بابا تأکید کرد که اروپا باید مشخصاً لایه محاسباتی و پردازشی را جدی بگیرد؛ به این معنی که ظرفیت دیتاسنترهای خود را برای آموزش مدل‌ها و اجرای فرآیند استنتاج (Inference) روی زیرساخت‌های اختصاصی اروپایی توسعه دهد. او همچنین به این نکته اشاره کرد که اروپا از استعدادها و پژوهشگران نخبه هوش مصنوعی خود به‌درستی استفاده نمی‌کند و این افراد معمولاً جذب آزمایشگاه‌های پیشرو در آمریکا و چین می‌شوند.

او در بخش دیگری از صحبت‌هایش به صنایع بزرگ اروپا به عنوان یک برگ برنده دست‌نخورده اشاره کرد. تسای توضیح داد که کارخانه‌ها در چین «داده‌های تولیدی فوق‌العاده باارزشی در اختیار دارند که همه آن‌ها می‌توانند خوراک بسیار ارزشمندی برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی باشند» و افزود: «در بسیاری از کشور‌های اروپایی هم هنوز پایگاه‌های صنعتی بسیار بزرگی فعال هستند.» پیام کلیدی تسای این بود که داده‌های اختصاصی و محرمانه صنعتی می‌توانند پایه‌ای قدرتمند برای مدل‌های هوش مصنوعی بومی بسازند و مزیتی رقابتی به شرکت‌های اروپایی هدیه دهند.

تسای رویکرد آزمایشگاه‌های هوش مصنوعی چین را با رقبای آمریکایی نظیر اوپن‌ای‌آی (OpenAI) و آنتروپیک (Anthropic) مقایسه کرد؛ او معتقد است چینی‌ها آگاهانه تصمیم گرفته‌اند تحقیقات خود را منتشر کنند و مدل‌های وزن‌باز (Open-weight) را به اشتراک بگذارند تا مقبولیت جهانی پیدا کنند. او با اشاره به فضای بسته شرکت‌های آمریکایی گفت: «آزمایشگاه‌های متن‌بسته آمریکایی دیگر حتی مقاله علمی هم منتشر نمی‌کنند؛ چون اصلاً قصد اشتراک‌گذاری ندارند و می‌خواهند کاملاً بسته بمانند.»

تسای همچنین به توسعه شرکت‌های ابری نوظهور (Neoclouds) در اروپا ابراز اطمینان کرد؛ استارتاپ‌ها و شرکت‌های تخصصی رایانش ابری که دیتاسنترهایی مجهز به تراشه‌های هوش مصنوعی را مدیریت می‌کنند.

علی‌بابا در ماه‌های اخیر جایگاه بسیار قدرتمندی در دنیای هوش مصنوعی با وزن‌های باز برای خود دست‌وپا کرده است. این شرکت به‌تازگی وزن‌های پیشرفته‌ترین مدل خود یعنی Qwen3.8-Max را به همراه یک مدل سبک‌تر برای لپ‌تاپ به نام Qwen3.8-27B به‌صورت کاملاً رایگان برای دانلود در دسترس همگان قرار داد. بر اساس آمار پلتفرم هاگینگ فیس (Hugging Face)، تاکنون بیش از ۱۵۱ هزار مدل مشتق‌شده بر پایه مدل‌های Qwen علی‌بابا توسعه یافته که حدود ۲.۶ برابر بیش‌تر از مدل‌های شرکت متا (Meta) است.

این اظهارات تسای درست در شرایطی بیان می‌شود که سیاست‌گذاران اروپایی گام‌های مهمی برای کاهش وابستگی این قاره به فناوری‌های آمریکایی برداشته‌اند. کمیسیون اروپا اخیراً بسته‌ای از پیشنهاد‌های قانونی از جمله «قانون توسعه ابری و هوش مصنوعی» را معرفی کرده تا دسترسی ارائه‌دهندگان ابری آمریکایی به قراردادهای حساس دولتی را محدود کند. این قانون، شرکت‌های ارائه‌دهنده را بر اساس میزان حضور و تابعیت عملیاتشان در حوزه قضایی اتحادیه اروپا، در سطوح حاکمیتی مختلف رتبه‌بندی می‌کند. در حال حاضر سه غول فناوری آمریکایی یعنی سرویس‌های ابری آمازون (AWS)، آژور مایکروسافت (Azure) و گوگل کلاد (Google Cloud) در مجموع بیش از ۷۰ درصد از بازار رایانش ابری اتحادیه اروپا را در انحصار دارند.