پایان اعتراف اجباری به استفاده از هوش مصنوعی در لینوکس؛ خشم لینوس توروالدز از «قوانین احمقانه»!

به نظر می‌رسد بعد از ماه‌ها بحث و جنجال داغ، بزرگان دنیای لینوکس بالاخره با کدنویسی به کمک هوش مصنوعی کنار آمده‌اند! جامعه توسعه‌دهندگان هسته این سیستم‌عامل محبوب (که نماد معروفش همان پنگوئن دوست‌داشتنی است) رسماً توافق کردند که دیگر از برنامه‌نویسان نخواهند استفاده از بات‌ها و هوش مصنوعی در نوشتن کدهایشان را اعتراف یا افشا کنند.

از طرفی، لینوس توروالدز (Linus Torvalds)، مرد شماره یک و رهبر افسانه‌ای هسته لینوکس، با لحن صریح و همیشگی‌اش آب پاکی را روی دست همه ریخت و گفت تا زمانی که افراد بفهمند کدی که ارسال می‌کنند دقیقاً چه کاری انجام می‌دهد، او سرسختانه با قوانین «احمقانه» افشای هوش مصنوعی مخالف است.

ساشا لوین (Sasha Levin)، یکی از توسعه‌دهندگان باسابقه هسته لینوکس و مهندس شرکت انویدیا، هفته گذشته در پیامی به فهرست ایمیل‌های هسته لینوکس اعلام کرد: «در نشست مدیران و نگهدارندگان هسته (Maintainers Summit)، اجماع بر این شد که برچسب Assisted-by منسوخ شود. لطفاً مستنداتی را که وجود این برچسب را الزامی می‌کردند، به‌طور کامل حذف کنید.»

بر اساس قانون قبلی، هر کسی که برای ایجاد پچ‌های ارسالی خود از «هر نوع ابزار کدنویسی پیشرفته» استفاده می‌کرد، موظف بود با اضافه کردن برچسب Assisted-by در پیام کامیت، این موضوع را به شکل رسمی اعلام کند.

طرح برچسب‌گذاری کدهای هوش مصنوعی نخستین بار در ژوئیه ۲۰۲۵ شکل گرفت و سپس در ژانویه ۲۰۲۶ رسماً به بخشی از مستندات رسمی هسته لینوکس تبدیل شد. این اتفاق درست زمانی رخ داد که توروالدز اعلام کرده بود نسبت به پدیده vibe coding به عنوان راهی برای ورود افراد تازه‌کار به دنیای برنامه‌نویسی دیدگاهی نسبتاً مثبت دارد، اما همچنان درباره تأثیر آن بر نگهداری بلندمدت نرم‌افزارها مردد است؛ گرچه از آن زمان به بعد، دیدگاه او نسبت به استفاده از ابزار‌های هوش مصنوعی بسیار گرم‌تر و منعطف‌تر شده است.

تا زمانی که کدهای تولیدشده با هوش مصنوعی کیفیت پایینی داشتند، پر از باگ بودند و سریع لو می‌رفتند، ثبت منشأ کدها چندان موضوع چالش‌برانگیزی نبود. اما طی حدوداً یک سال اخیر، ایجنت‌های کدنویسی هوش مصنوعی آن‌قدر پیشرفت کرده‌اند که کدهایی با کیفیت کاملاً قابل قبول و متناسب با استانداردهای سخت‌گیرانه جامعه لینوکس تحویل می‌دهند.

گرگ کروآ-هارتمن (Greg Kroah-Hartman)، از سرشناس‌ترین و کهنه‌کارترین نگهدارندگان هسته لینوکس، در جریان همایش نرم‌افزارهای متن‌باز بنیاد لینوکس در کره جنوبی گفت: «مدل‌های زبانی (LLMها) حالا دیگر واقعاً به اندازه کافی خوب و پخته شده‌اند. آن‌ها در پیدا کردن باگ‌ها عملکرد بی‌نظیری پیدا کرده‌اند؛ چرا که هوش مصنوعی و مدل‌های زبانی اساساً ماشین‌های تطبیق الگو هستند و خود کدنویسی هم چیزی جز الگوهایی با فرمت مشخص نیست.»

البته این پذیرش محتاطانه هنوز نتوانسته تمام نگرانی‌ها درباره رد شدن خطاهای نامحسوس از زیر دست بازبین‌ها، مسئله مسئولیت‌پذیری و احتمال کپی‌برداری ایجنت‌های کدنویسی از کدهای دارای حق کپی‌رایت را پاک کند.

هنوز هم در برخی محافل برنامه‌نویسی، یک نگاه منفی به استفاده از ابزار‌های هوش مصنوعی وجود دارد. کسانی که سال‌ها برای یادگیری و تقویت مهارت‌های نرم‌افزاری خود زحمت کشیده‌اند و با حداقل وابستگی به ابزار‌ها کد زده‌اند، ممکن است برنامه‌نویسانی را که صرفاً با یک پرامپت کدی را احضار می‌کنند و حتی خودشان هم از کارکردش سر درنمی‌آورند، حسابی دست بیندازند. البته سرعت سرسام‌آور تحولات همیشه همین است؛ ظرف چند سال گذشته روش‌های توسعه نرم‌افزار به کلی زیر و رو شده، اما فرآیندهای تضمین کیفیت، امنیت و نگهداری نرم‌افزار هنوز نتوانسته‌اند خودشان را با این سرعت سرسام‌آور کاملاً وفق دهند.

از سوی دیگر، شرکت‌های پیشرو در ساخت ایجنت‌های کدنویسی هوش مصنوعی مانند آنتروپیک (Anthropic)، گوگل، مایکروسافت، OpenAI و رقبای آن‌ها، تمام تلاش خود را به کار گرفته‌اند تا پروژه‌های مبتنی بر هوش مصنوعی را بسیار کارآمدتر از دستاوردهای برنامه‌نویسان انسانی جلوه دهند.

با این حال، حتی خود این شرکت‌ها هم در شیوه افشا و ثبت ردپای هوش مصنوعی رویه‌ای یکسان ندارند. برای مثال کلود (Claude) به‌طور پیش‌فرض پیام‌های مربوط به منشأ تولید کد را به کامیت‌ها اضافه می‌کند، در حالی که Codex از OpenAI چنین کاری را انجام نمی‌دهد.

شاید در حوزه‌هایی مثل تبلیغات و هنر، ردیابی منشأ اثر بتواند به سنجش اطلاعات نادرست یا ارزیابی میزان خلاقیت انسانی کمک کند؛ اما در دنیای برنامه‌نویسی و کد، همیشه کارایی و عملکرد واقعی نسبت به ظاهر و فرم ارجحیت دارد.

جف لیتون (Jeff Layton)، توسعه‌دهنده هسته لینوکس در شرکت رد هت (Red Hat)، در یکی از بحث‌های قبلی پیرامون فایده این برچسب‌گذاری، دلایل چرخش کامل این تصمیم و لغو برچسب را این‌طور توضیح داده بود:

اول اینکه عملاً همه افراد به این قانون پایبند نمی‌مانند. دوم اینکه «این کار اساساً به معنای تبلیغ رایگان برای شرکت‌های تجاری توسعه‌دهنده مدل‌های زبانی است.» و سوم اینکه «اصلاً از همان اول مشخص نیست که چرا باید چنین اطلاعاتی را جمع‌آوری کنیم!»

البته هنوز هم برخی مشارکت‌کنندگان هسته لینوکس بر این باورند که اجبار به این برچسب‌گذاری ارزش خودش را دارد.

لوران پینشارت (Laurent Pinchart)، از برنامه‌نویسان هسته لینوکس و بنیان‌گذار شرکت Ideas on Board، در پستی در فهرست ایمیل‌ها نوشت: «من از حذف این برچسب بدون ایجاد سازوکاری جایگزین برای الزام به شفاف‌سازی راضی نیستم. بدون چنین قانونی، به نظرم ارسال‌کنندگان کد دیگر به هیچ پرسشی در این زمینه پاسخ نخواهند داد.»

پینشارت این استدلال را که قوانین برچسب‌گذاری هوش مصنوعی به راحتی نادیده گرفته می‌شوند به چالش کشید و گفت: «مسئله اصلی، شفاف کردن انتظارات ماست؛ اینکه صریحاً بگوییم چه چیزی را می‌خواهیم و چه چیزی را قبول نداریم. این کار همچنان ارزشمند است و به نظرم الان حتی اهمیت بیشتری هم دارد. همیشه افرادی هستند که اهمیتی ندهند یا بخواهند دور بزنند؛ ما در گذشته هم چنین افرادی داشته‌ایم و در آینده هم خواهیم داشت و همچنان مشارکت‌های آن‌ها را رد خواهیم کرد. واقعاً نمی‌فهمم چرا برخی ادعا می‌کنند این قانون غیرقابل اجراست.»

اینجا بود که لینوس توروالدز با تندترین لحن ممکن وارد میدان شد و هرگونه الزام به اعتراف درباره استفاده از ابزار‌ها را قاطعانه رد کرد. او در پاسخ نوشت:

«مسئله‌ای که شما دنبالش هستید کاملاً یک چیز دیگر است؛ این ماجرا هیچ ربطی به "تعیین انتظارات" ندارد و همه‌چیزش به وسواس‌ها و گیرهای ذهنی خودتان برمی‌گردد.

من اصلاً این تفکر احمقانه را که می‌گوید "برای فلان کار از هوش مصنوعی استفاده نکنید" درک نمی‌کنم.

بفرمایید، این هم یک قانون جدید ویژه خود شما: از این به بعد برای ارسال کدهایتان به هسته لینوکس، حق ندارید از کامپایلر استفاده کنید!

چون اگر نتوانید با نوشتن کد به زبان اسمبلی نشان دهید که ماشین دقیقاً در حال انجام چه کاری است، من اصلاً حاضر نیستم کدهایتان را ببینم! اگر نتوانید این‌طوری کد بنویسید، مشخصاً صلاحیت کافی را ندارید.

راستی، یادتان باشد برای نوشتن متن پیام کامیت هم حق ندارید از ویرایشگر متن (ادیتور) استفاده کنید!

چون باید به من ثابت کنید بدون ابزار‌هایی که زدن دکمه Backspace و پاک کردن اشتباهات تایپی را آسان می‌کنند، می‌توانید یک پیام کامیت بی‌نقص بنویسید.

متوجه شدید؟

چون در غیر این صورت، این کامیت‌هایی که با کمک ابزار‌ها نوشته‌اید، اصلاً نشان نمی‌دهد که خودتان واقعاً فهمیده‌اید چه کار می‌کنید!

آیا خودتان متوجه نمی‌شوید که چنین قوانینی چقدر بی‌نهایت احمقانه است؟

بنابراین جواب منفی است. ما قرار نیست قوانین احمقانه‌ای وضع کنیم که بگویند "نباید برای فلان کار از ابزار‌ها استفاده کنید".

انتظاری که من دارم این است که افراد تمام تلاششان را به خرج دهند و از کاری که انجام می‌دهند درک درستی داشته باشند؛ اما این فهم و درک ارتباط بسیار ناچیزی با ابزاری دارد که برای انجام کار استفاده کرده‌اند.

و صادقانه بگویم، در تمام تجربیات من، آدم‌هایی که به آن‌ها احترام می‌گذارم و باهوش می‌ناممشان، کسانی نیستند که از کار با ابزار‌های تازه، جالب و مدرن فرار کنند.»