تغییر جنجالی قوانین تجاری متا؛ ترفندی برای آموزش رایگان هوش مصنوعی بدون پرداخت میلیون‌ها دلار حق امتیاز
متا با به‌روزرسانی شرایط خدمات تجاری خود، حساب‌های کاری را ملزم می‌کند تا اجازه خزش و استفاده از محتوای وب‌سایت‌های متصل به لینک‌هایشان را صادر کنند. کارشناسان حقوقی هشدار می‌دهند این تغییر گسترده ممکن است راهکاری برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی بدون پرداخت هزینه‌های هنگفت لایسنس به ناشران باشد.
در یک نگاه (نکات کلیدی خبر)
خلاصه مهم‌ترین نکات و تحولات این گزارش برای مطالعه سریع
- متا در شرایط خدمات تجاری جدید خود بندی گنجانده است که به ربات‌هایش اجازه می‌دهد محتوای وب‌سایت‌های لینک‌شده توسط کسب‌وکارها را برای آموزش هوش مصنوعی استخراج کنند.
- این به‌روزرسانی هیچ گزینه انصرافی ندارد و کارشناسان معتقدند به متا امکان می‌دهد بدون پرداخت حق امتیازهای چند میلیون دلاری به ناشران، از محتوای آنها استفاده کند.
- بند جدید «شناسه‌های دسترسی آزمایشی» ممکن است به دور زدن دیوارهای پرداخت بینجامد و این اقدام شباهت زیادی به سیاست‌های انحصارطلبانه و فروش شرطی دارد.
کارشناسان حقوقی هشدار می‌دهند که متا به‌زودی شرایط خدمات تجاری خود را به‌گونه‌ای به‌روزرسانی خواهد کرد که حساب‌های کاری ملزم شوند به این شرکت اجازه دهند علاوه بر پست‌های شبکه‌های اجتماعی، هوش مصنوعی خود را روی محتوای وب‌سایت‌های متصل به این حساب‌ها نیز آموزش دهد.
این به‌روزرسانی که از تاریخ ۳۰ اکتبر اجرایی می‌شود، هیچ راهکاری برای انصراف در اختیار کسب‌وکارها نمی‌گذارد و در مقابل اعلام می‌کند اگر شرکتی با خزش و دسترسی آزادانه ربات‌های متا به محتوای وب‌سایت‌های متصل به لینک‌هایش موافق نیست، باید استفاده از خدمات این پلتفرم را متوقف کند.
همان‌طور که مؤسسه نیمن لب (Nieman Lab) گزارش داد، این تغییر تمام حساب‌های تجاری را تحت تأثیر قرار می‌دهد، اما برای ناشران خبری به‌شدت شوکه‌کننده است؛ رسانه‌هایی که بالقوه می‌توانند برای دسترسی مداوم به مقالاتشان جهت آموزش هوش مصنوعی، میلیون‌ها دلار حق امتیاز از متا دریافت کنند. در حال حاضر خبرگزاری‌ها نبردی حقوقی را با اوپنای‌آی بر سر اینکه آیا چنین آموزشی بدون خرید مجوز مصداق «استفاده منصفانه» است یا خیر دنبال می‌کنند و شرایط جدید متا عملاً این پتانسیل را دارد که صرف‌نظر از تصمیم نهایی دادگاه‌ها، اختیاراتی گسترده و بی‌قیدوشرط به این شرکت اعطا کند.
نیمن لب در گزارش خود تأکید می‌کند: «اگرچه روزنامه‌نگاری تنها صنعتی نیست که تحت تأثیر این به‌روزرسانی قرار می‌گیرد، اما تقریباً هر سازمان رسانه‌ای و خبری، از جمله خود نیمن لب، دست‌کم یک حساب تجاری در پلتفرم‌های متا دارد.»
در متن این شرایط به‌روزشده به‌طور مشخص آمده است:
شما به ما (یا هر نهادی که به نمایندگی از ما اقدام می‌کند) اجازه می‌دهید از نرم‌افزارهای خودکار (مانند اسکرپرهای وب، بات‌ها، ربات‌ها، اسپایدرها، خزشگرها و عامل‌های کاربر) استفاده کرده و شناسه‌های دسترسی آزمایشی ایجاد کنیم تا به دامنه‌ها، صفحات وب یا نشانی‌های URL (و هرگونه محتوای ارائه‌شده از طریق آنها) که با محصولات یا خدمات شما در ارتباط هستند، یا از طریق استفاده شما یا کاربران از محصولات و خدمات شرکت متا در دسترس قرار می‌گیرند دسترسی یافته و آنها را ایندکس، کَش، تحلیل، جمع‌آوری، بازیابی یا خزش کنیم و به‌صورت دوره‌ای به‌روزرسانی‌های این دامنه‌ها، صفحات وب یا نشانی‌های URL را استخراج نماییم. متا ممکن است از هر محتوایی در این دامنه‌ها، صفحات وب یا نشانی‌های URL برای ارائه، توسعه، بهبود، پژوهش، آموزش و حفظ یکپارچگی محصولات، خدمات و قابلیت‌های شرکت متا که تحت این شرایط تجاری و هرگونه شرایط تکمیلی قابل اعمال دیگر ارائه می‌شوند، استفاده کند.
نکته قابل توجه اینکه در این متن نامی از هوش مصنوعی برده نشده است، اما این موضوع به‌روشنی از به‌کارگیری واژه «آموزش» (train) و اشاره مستقیم به خزش و جمع‌آوری خودکار اطلاعات استنباط می‌شود.
سخنگوی متا به نیمن لب اعلام کرد این شرکت برنامه‌ای ندارد تا از این شرایط به‌عنوان دستاویزی حقوقی برای نادیده گرفتن دستورالعمل‌های فایل robots.txt (که خزش و جمع‌آوری محتوا در سایت‌های خبری را مسدود می‌کند) استفاده کند. متا همچنان به سازمان‌های رسانه‌ای اجازه می‌دهد مانع خزش محتوای خود شوند و راهنمای چگونگی مسدود کردن خزشگرها را نیز در اختیار آنها می‌گذارد.
با وجود این، چنانچه دادگاه‌ها تأیید کنند آموزش هوش مصنوعی روی مقالات مصداق استفاده منصفانه است، سازمان‌های رسانه‌ای این تردید را دارند که شاید موضع متا تغییر کند و این شرکت با تکیه بر این شرایط حقوقی و کنار زدن محدودیت‌های robots.txt، دسترسی نامحدود و رایگان به محتوای وب‌سایت‌ها به دست آورد.
سه کارشناس حقوقی در گفتگو با نیمن لب اعلام کردند هنوز مشخص نیست که آیا دادگاه‌ها این شرایط را از نظر قانونی معتبر می‌دانند یا خیر، اما متا می‌تواند «از این بندها برای استدلال در این زمینه استفاده کند که مجاز است محتوای سایت‌های خبری را استخراج کرده و از آن برای آموزش محصولات هوش مصنوعی خود بهره بگیرد». نکته‌ای که نگرانی مضاعفی ایجاد کرده، دیدگاه جیمز گریمل‌من (James Grimmelmann)، استاد حقوق دیجیتال و اطلاعات در دانشکده حقوق دانشگاه کرنل است؛ او هشدار می‌دهد متا می‌تواند «هوش مصنوعی خود را روی تمام محتوای این وب‌سایت‌ها آموزش دهد» و حتی بخش‌هایی از همان محتوا را «در پلتفرم‌های خود و در رقابت مستقیم با خود ناشران عرضه کند».
علاوه بر این، همان‌طور که نیمن لب یادآوری می‌کند، متا به‌تازگی دریافت هزینه از کاربران برای درج لینک در پلتفرم‌هایش را آغاز کرده است. بنابراین شرایط جدید این مسیر را پیش پای متا می‌گذارد که ابتدا از ناشران برای اشتراک‌گذاری لینک‌ها هزینه دریافت کند و سپس از همین برنامه پولی به‌عنوان ابزاری برای تصاحب مجوز استخراج داده‌های آن لینک‌ها جهت آموزش هوش مصنوعی بهره ببرد. مت تاپیک (Matt Topic)، وکیل مالکیت فکری و رسانه در مؤسسه حقوقی Loevy & Loevy در این باره می‌گوید: «گنجاندن چنین بندی در لابه‌لای شرایط خدمات واقعاً عجیب است، چراکه به متا امکان می‌دهد به داده‌هایی دسترسی یابد که در بازار خرید مجوز، دستیابی به آنها احتمالاً میلیون‌ها دلار هزینه خواهد داشت.»
با به‌روزرسانی شرایط خدمات چه چیزهایی واقعاً تغییر کرده است؟
متا این به‌روزرسانی را در قالب یک پست وبلاگی اطلاع‌رسانی کرد و مدعی شد هدفش صرفاً «یکپارچه‌سازی و شفاف‌سازی» شرایط خدمات تجاری است. سخنگوی این شرکت اعلام کرد: «عبارات مربوط به خزش اطلاعات پیش از این در بخش‌های گوناگون شرایط استفاده، از جمله ضوابط به‌کارگیری هوش مصنوعی مولد در تبلیغات پراکنده بود و این نسخه همه آنها را در یک محل متمرکز می‌کند.»
این سخنگو همچنین افزود: «صاحبان محتوا همچنان می‌توانند با استفاده از فایل robots.txt نحوه دسترسی به محتوای خود را مدیریت کنند.»
با وجود این، مقایسه دقیق متن شرایط فعلی با نسخه به‌روزشده نشان می‌دهد آنچه متا «یکپارچه‌سازی» می‌نامد، در عمل ادبیات کاملاً تازه‌ای به‌همراه دارد و اختیارات بسیار گسترده‌تری به این شرکت می‌بخشد.
در شرایط تجاری فعلی متا، هیچ اشاره‌ای به «شناسه‌های دسترسی آزمایشی» (test credentials) دیده نمی‌شود؛ عبارتی که به هشدار کارشناسان به نیمن لب، می‌تواند به متا امکان دهد دیوارهای پرداخت (پِی‌وال‌ها) را دور زده و فرآیند جمع‌آوری خودکار محتوا را اجرایی کند. این عبارت همچنین در قوانین کاتالوگ محصولات متا یا شرایط استفاده از هوش مصنوعی مولد در طراحی آگهی—که سیاست‌های دیگری هستند که با شرایط تجاری ادغام می‌شوند—نیز نیامده است. این ادبیات کاملاً تازه‌ای است که به نظر می‌رسد متا تازه در همین ماه آن را به شرایط تبلیغات سلف‌سرویس خود افزوده است.
سخنگوی متا تا زمان انتشار این گزارش به درخواست‌ها برای ارائه توضیحات و شفاف‌سازی بیشتر در این خصوص پاسخی نداده است.
قوانین مربوط به تبلیغات سلف‌سرویس مختص کاربرانی است که مایل‌اند به متا اجازه دهند برای طراحی و تولید آگهی‌ها محتوایشان را تحلیل کند. در چنین حالتی، وقتی الزام به ارائه شناسه‌های دسترسی آزمایشی برای عبور از پِی‌وال صرفاً برای یک هدف تجاری محدود و خاص در نظر گرفته شده باشد، شاید چندان افراطی یا شوکه‌کننده به نظر نرسد.
کارشناسان حقوقی در گفتگو با نیمن لب تأکید کردند ادعای متا مبنی بر «یکپارچه‌سازی» بیشتر یادآور مفهوم «فروش شرطی یا گره‌خورده» (Tying) در قوانین ضد انحصار است؛ سازوکاری که در آن یک شرکت، خرید یا استفاده از یک خدمت را منوط به پذیرش محصولی دیگر می‌کند. آنها این رویه را با اقدام گوگل مقایسه می‌کنند؛ جایی که وب‌سایت‌ها اگر مایل بودند در نتایج جستجوی عمومی گوگل ایندکس شوند، ناچار بودند اجازه خزش محتوایشان را برای ابزار خلاصه هوش مصنوعی (AI Overviews) گوگل نیز صادر کنند.
پیش از این، تنها اشاره به خزش یا ربات‌ها در سند «شرایط استفاده از هوش مصنوعی مولد در طراحی آگهی» وجود داشت که مانند خط‌مشی جدید تبلیغاتی، دامنه‌ای بسیار محدود داشت. در آن بند تصریح شده بود که کسب‌وکارها تنها در چارچوب محتوای تبلیغاتی با استخراج داده‌ها موافقت می‌کنند، نه برای ارتقای تمام محصولات متا:
ما یا هر نهادی که به نمایندگی از ما اقدام می‌کند، ممکن است به دامنه‌ها، صفحات وب یا نشانی‌های URL ارائه‌شده از سوی شما در ارتباط با تبلیغاتتان (از جمله از طریق استفاده از نرم‌افزارهای خودکار) دسترسی پیدا کرده و آنها را ایندکس، کَش، تحلیل یا خزش کنیم. اگر در ارتباط با محتوای تبلیغاتی خود نشانی‌های URL ارائه دهید، به ما و هر نهادی که به نمایندگی از ما عمل می‌کند این حق را می‌دهید که دامنه‌ها، صفحات وب، نشانی‌های URL و هرگونه محتوای در دسترس از طریق این نشانی‌ها را مورد دسترسی، ایندکس، کَش، تحلیل یا خزش قرار داده و به‌صورت دوره‌ای به‌روزرسانی‌های آنها را دریافت نماییم تا در ارتباط با آگهی‌های شما یا اهداف ذکرشده در این شرایط مورد استفاده قرار گیرند.
متا در وبلاگ خود تأکید کرده است: «این تغییرات باعث کاهش هم‌پوشانی میان قراردادهای ما و شفافیت بیشتر شرایط حاکم بر استفاده شما از محصولاتمان می‌شود.»
مؤسسه نیمن لب اکنون در حال گفت‌وگو با ناشران خبری معترض است تا مشخص شود آیا این به‌روزرسانی به عقب‌نشینی گسترده رسانه‌ها از فعالیت در پلتفرم‌های متا منجر خواهد شد یا خیر. دست‌کم یکی از تولیدکنندگان محتوا—استیون بیل (Stephen Beale)، بنیان‌گذار و سردبیر The Steampunk Explorer—که برای جذب بازدیدکننده به فیس‌بوک وابسته است، اعلام کرده به دلیل این تغییرات به فکر ترک این پلتفرم افتاده است. او می‌گوید با اینکه می‌داند وب‌سایتش تا کنون «تا سرحد مرگ اسکرپ شده و اطلاعاتش بارها جمع‌آوری شده است»، اما این تغییر قوانین از سوی متا رفتاری «به‌شدت متکبرانه و قلدرمآبانه» به نظر می‌رسد.
بیل در پایان تأکید می‌کند: «این اقدام واقعاً مرا خشمگین می‌کند و دلم نمی‌خواهد آنها به‌سادگی و بدون پاسخگویی از زیر بار آن قسر در بروند.»
برچسب های مرتبط
مطالب مرتبط و پیشنهادی
اشغال یک‌سوم صف شبکه برق هلند توسط دیتاسنترها؛ بحرانی تازه برای توسعه هوش مصنوعی
تقاضای ۱۵ گیگاواتی دیتاسنترها برای اتصال به شبکه برق هلند، صف انتظار را به‌شدت سنگین کرده و هزاران واحد مسکونی و پروژه تجاری را معطل نگه داشته است. کارشناسان هشدار می‌دهند در صورت نبود راهبرد شفاف دولتی، کمبود برق به‌زودی به مانعی اساسی بر سر راه توسعه هوش مصنوعی و زیرساخت‌های ابری تبدیل خواهد شد.
هزینه ۱۳۷ میلیون دلاری تبلیغات هوش مصنوعی در انتخابات آمریکا؛ جولان ویدیوهای ساختگی بدون برچسب هشدار
گزارش‌های جدید نشان می‌دهد هزینه‌کرد تبلیغات سیاسی مبتنی بر هوش مصنوعی در انتخابات میان‌دوره‌ای ۲۰۲۶ آمریکا از مرز ۱۳۷ میلیون دلار گذشته است. نکته نگران‌کننده اینجاست که بیش از ۷۰ درصد این تبلیغات فاقد هرگونه برچسب شفاف‌سازی هستند و بسیاری از آنها صحنه‌هایی کاملاً ساختگی و کذب از نامزدهای انتخاباتی به تصویر کشیده‌اند.
ابزار جدید ادوبی فایرفلای پلان‌های جاافتاده در فیلم‌برداری را با هوش مصنوعی بازسازی می‌کند
ادوبی در به‌روزرسانی ابزار فایرفلای امکان تولید هوشمند پلان‌های جاافتاده در ویدیو را بر اساس فریم‌های موجود فراهم کرده است. این ویژگی با بهره‌گیری از رنگ و نور صحنه‌های ضبط‌شده، نماهای تکمیلی کاملاً هماهنگ با ویدیو خلق می‌کند تا تدوین‌گران نیازی به فیلم‌برداری مجدد نداشته باشند.
دیدگاه ها و گفتگوی تخصصی
نظرات خود را با جامعه مخاطبان وایر ای آی در میان بگذارید
هنوز دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است
اولین نفری باشید که دیدگاه، تحلیل یا دیدگاه خود را درباره این موضوع با دیگران به اشتراک می گذارد.