باگ جدید عینک هوشمند متا بزرگ‌ترین ترس کاربران را به واقعیت تبدیل کرد؛ ضبط مخفیانه مکالمات

برخی از عینک‌های هوشمند ری‌بن متا (Ray-Ban Meta) بدون اطلاع کاربران، مکالمات صوتی افراد را ضبط می‌کردند. این فرآیند ضبط صدا حتی بدون بیان عبارت فعال‌سازی صوتی («Hey Meta») رخ داده است؛ باگی که متا می‌گوید اکنون آن را برطرف کرده است.

طی روزهای اخیر، شماری از کاربران در فضای مجازی گزارش دادند که عینک‌های ری‌بن متای آن‌ها بدون رضایت یا آگاهی‌شان در حال ضبط صدا بوده است. برای نمونه، کاربری با نام مستعار Kindly-Audience-137 در ردیت (Reddit) اعلام کرد این اتفاق روی هر سه عینک ری‌بن متای او رخ داده؛ در حالی که گزینه «پاسخ بدون Hey Meta» در تنظیمات آن‌ها خاموش بوده است. این کاربر توضیح داد که اپلیکیشن Meta AI «فایل‌های صوتی ضبط‌شده و متن پیاده‌شده این مکالمات را در تاریخچه گفت‌وگوهای من ذخیره می‌کند.»

این کاربر ردیت تأکید کرد: «معتقدم این موضوع نیازمند یک بررسی فنی و جدی است. خریداران نباید نگران این باشند که وقتی دستیار هوش مصنوعی عینک را عمداً فعال نکرده‌اند، مکالمات خصوصی‌شان در حال ضبط و ذخیره‌سازی است.»

وب‌سایت Android Authority روز سه‌شنبه این گزارش‌ها و گفت‌وگوها را پوشش داد و ساعاتی بعد، پاسخ رسمی متا را منتشر کرد که در آن آمده است:

«این مشکل برطرف شده است. افراد می‌توانند در هر زمان از طریق بخش تنظیمات، تاریخچه صوتی تعاملات خود با Meta AI را مدیریت، بازبینی و حذف کنند.»

اگرچه پیام کوتاه متا نشان می‌دهد که باگ مورد نظر برطرف شده، اما مسئله بزرگ‌تر و ریشه‌ایِ حریم خصوصی همچنان به قوت خود باقی است.

پرسش‌های بی‌پاسخ

متا هنوز توضیحی درباره علت اصلی ضبط مکالمات افراد بدون رضایت کاربران توسط عینک‌های ری‌بن نداده است. کاربر ردیت اعلام کرد «اولین بار پس از یک به‌روزرسانی فریم‌ور متوجه این رفتار شدم»، اما متا تاکنون تأیید نکرده است که آیا یک به‌روزرسانی معیوب عامل این باگ بوده یا خیر.

هنوز مشخص نیست چه تعداد از عینک‌های هوشمند متا تحت تأثیر این اختلال قرار گرفته‌اند. اگرچه گزارش‌های متعددی در فضای مجازی منتشر شده، اما رسانه Android Authority اعلام کرد پیش از اعلام رفع مشکل توسط متا، موفق به بازتولید و مشاهده این باگ در آزمایش‌های خود نشده بود.

با وجود پیگیری‌ها و طرح پرسش درباره اقدامات پیشگیرانه برای جلوگیری از بروز باگ‌های مشابه در آینده و همچنین آمار دقیق دستگاه‌های تحت تأثیر، متا تاکنون جزئیات بیشتری درباره این حادثه ارائه نکرده است.

با این حال، حتی اگر شمار اندکی از دستگاه‌ها نیز درگیر این نقص فنی شده باشند، باز هم جای نگرانی جدی وجود دارد.

پیش از انتشار گزارش‌های مربوط به این باگ، مدافعان حریم خصوصی بارها نگرانی‌های گسترده‌ای را درباره عینک‌های هوشمند متا و سایر شرکت‌ها مطرح کرده بودند. فراتر از دلهره‌های همیشگی پیرامون ورود فناوری‌های مجهز به میکروفون و دوربین، عینک‌های متا به دلیل ظاهر کاملاً معمولی و نامحسوس خود، مرزهای حریم خصوصی را باریک‌تر و شکننده‌تر از همیشه کرده‌اند؛ چراکه این طراحی به افراد اجازه می‌دهد به‌سادگی و بدون جلب توجه، دیگران را مخفیانه ضبط کنند.

متا پیش از این تلاش کرده بود با اشاره به چراغ نشانگر LED که هنگام ضبط صدا یا ویدیو روشن می‌شود، این نگرانی‌ها را برطرف کند. اما اختلال اخیر نشان داد که حتی با وجود این نشانگر نوری، عینک هوشمند ممکن است ناخواسته و بدون اراده کاربر دست به ضبط مکالمات بزند.

بیانیه کوتاه متا تأثیر چندانی در کاهش این دغدغه‌ها ندارد. در این میان، بروز چنین نقصی مهر تأییدی بر گزارش‌ها و نگرانی‌هایی می‌زند که معتقدند عینک‌های ری‌بن متا بدون اطلاع افراد حاضر در محیط اقدام به ضبط صدا و تصویر می‌کنند.

نگرانی‌هایی که رنگ واقعیت گرفتند

متا همواره با سرسختی به دنبال توسعه و عرضه گجت‌هایی بوده است که دوربین و میکروفون را به درون خانه‌ها و روی صورت افراد می‌آورند؛ روندی که هم‌زمان با تشدید نگرانی‌ها پیرامون ضبط بدون رضایت صدا و تصویر افراد همراه شده است.

پیمانکاران شرکت ساما (Sama)، شرکتی فعال در زمینه برچسب‌گذاری داده‌ها با مقر اصلی در کنیا، اعلام کرده‌اند ویدیوهایی را مشاهده کرده‌اند که توسط عینک‌های ری‌بن متا و ظاهراً بدون آگاهی دارنده عینک یا دیگر افراد حاضر در کادر ضبط شده است. گزارشی که اوایل سال جاری توسط روزنامه‌نگاران سوئدی منتشر شد، پس از مصاحبه با بیش از ۳۰ کارمند ساما، به «جریانی از داده‌های به‌شدت حساس و خصوصی اشاره کرد که مستقیماً به سیستم‌های این غول فناوری ارسال می‌شدند»؛ جریانی که سبب شده بود نیروهای انسانی فعالیت‌های خصوصی افراد، مانند خروج بدون پوشش همسر صاحب عینک از حمام را تماشا کنند.

در این گزارش به نقل از یکی از کارمندان ناشناس شرکت ساما آمده است: «متا چنین محتواهایی را در پایگاه‌های داده خود نگهداری می‌کند. افراد ممکن است به‌اشتباه از خود تصویربرداری کنند و حتی متوجه نشوند چه چیزی در حال ضبط است.»

در ایالات متحده، این گزارش جنجالی زمینه‌ساز طرح یک شکایت گروهی حقوقی [فایل PDF دادخواست] و آغاز تحقیقات رسمی از سوی کن پکستون، دادستان کل تگزاس شد.

در ماه اوت، متا عینک‌های هوشمند خود را به‌گونه‌ای به‌روزرسانی کرد که اگر چراغ نشانگر دستگاه پوشانده شود، فرآیند ضبط متوقف شود. با این حال، بخشی از نقض احتمالی حریم خصوصی از طریق عینک‌های ری‌بن متا ناشی از سوءاستفاده افراد سودجو است؛ اما این اختلال اخیر در کنار افشاگری کارمندان ساما نشان می‌دهد که حتی کاربران عادی با نیت‌های بی‌ضرر نیز ممکن است ناخواسته حریم خصوصی دیگران یا خودشان را ثبت و ضبط کنند.

ضعف‌های امنیتی و حریم خصوصی در ری‌بن متا و دیگر عینک‌های هوشمند، نگرانی‌ها درباره تصویربرداری مخفیانه در مکان‌های عمومی و توسعه اپلیکیشن‌هایی ویژه برای شناسایی این عینک‌ها را افزایش داده است. این چالش‌ها حتی قانون‌گذاران را نیز به واکنش واداشته است؛ به‌طوری‌که کشور نروژ در حال بررسی طرحی برای ممنوعیت موقت استفاده از این ابزارها است.

گجت‌هایی نظیر ری‌بن متا چه به دلیل نقص فنی، چه به اشتراک‌گذاری داده‌ها بدون رضایت کاربر و چه به‌واسطه طراحی ناکارآمد، پتانسیل بالایی در نقض خواسته یا ناخواسته حریم شخصی افراد دارند. بدون اعمال محدودیت‌ها و نظارت‌های سخت‌گیرانه‌تر، یکی از جدی‌ترین موانع پذیرش دستگاه‌هایی مانند ری‌بن متا همچنان هراس از ضبط غیرمجاز صدا و تصویر باقی خواهد ماند؛ ترسی که باگ امنیتی اخیر آن را به یک واقعیت ملموس تبدیل کرد.