عقب‌نشینی مایکروسافت از بزرگ‌ترین ابررایانه بریتانیا؛ وقتی شبکه برق توان همراهی با هوش مصنوعی را ندارد

گزارش‌ها حاکی از آن است که مایکروسافت از برنامه ساخت بزرگ‌ترین ابررایانه هوش مصنوعی بریتانیا کنار کشیده است؛ چراکه این پروژه تحت حمایت دولت با مشکلی اساسی و دردسرساز روبه‌رو شده است: نبود برق کافی برای راه‌اندازی و ادامه فعالیت آن.

بر اساس گزارش نشریه تلگراف که نخستین بار روز یکشنبه خبر این عقب‌نشینی را منتشر کرد، این غول دنیای فناوری قرارداد خود را با استارتاپ بریتانیایی زیرساخت هوش مصنوعی ان‌اسکیل (Nscale) برای احداث دیتاسنتر برنامه‌ریزی‌شده در منطقه لوتونِ اسکس فسخ کرده است.

این تصمیم به‌دنبال گزارش‌هایی اتخاذ شد که نشان می‌دادند این سایت که قرار بود از سال ۲۰۲۷ فعالیت خود را آغاز کند، احتمالاً تا اوایل یا اواسط دهه ۲۰۳۰ نخواهد توانست برق کافی از شبکه سراسری دریافت کند.

انتظار می‌رفت مایکروسافت مشتری اصلی و کلیدی سایت لوتون باشد؛ پروژه‌ای که ان‌اسکیل آن را بزرگ‌ترین دیتاسنتر ملی هوش مصنوعی بریتانیا معرفی کرده بود. خروج مایکروسافت اکنون ان‌اسکیل را بدون هیچ مشتری رسمی و معرفی‌شده‌ای برای این مرکز تنها گذاشته است، هرچند این ارائه‌دهنده تخصصی خدمات ابری (نئوکلاود) تأکید دارد که پروژه همچنان ادامه خواهد یافت.

هنگام اعلام این قرارداد در سپتامبر ۲۰۲۵، برنامه بر این بود که ۲۳٬۰۴۰ پردازنده گرافیکی انویدیا GB300 در تأسیساتی با ظرفیت ۵۰ مگاوات جای بگیرند و پتانسیل توسعه آن تا ۹۰ مگاوات نیز فراهم باشد. مایکروسافت قصد داشت از این توان پردازشی برای سرویس‌های ابری آژور خود استفاده کند و انتظار می‌رفت نخستین تراشه‌ها در اوایل سال ۲۰۲۷ وارد مدار شوند.

اما یک جزئیات مهم و سرنوشت‌ساز باقی مانده بود: چگونه باید برق مورد نیاز این مجموعه تأمین شود؟

همان‌طور که ماه گذشته گاردین گزارش داد، شرکت توزیع برق UK Power Networks به ان‌اسکیل هشدار داده بود که ظرفیت مورد نیاز در شبکه برق شاید تا پیش از دهه ۲۰۳۰ در دسترس نباشد.

سخنگوی شرکت توزیع برق UK Power Networks در این رابطه اعلام کرد که طبق الزامات ماده ۱۰۵ قانون خدمات شهری، اجازه اظهارنظر درباره پرونده‌های انفرادی اتصال به شبکه را ندارد.

این سخنگو افزود: «با این حال، به‌طور کلی بسیاری از دیتاسنترها با اینکه امکان اتصال به شبکه توزیع محلی ما را دارند، در صف تکمیل عملیات توسعه روی شبکه ملی انتقال برق مانده‌اند؛ شبکه‌ای که مالکیت آن در اختیار ما نیست.»

در این میان، ان‌اسکیل اجازه نداده است از دست دادن بزرگ‌ترین مشتری‌اش، انگیزه و اشتیاق این مجموعه را کم‌رنگ کند.

استارتاپ ان‌اسکیل در این باره اعلام کرد: «ما همچنان به پروژه لوتون و فعالیت در بریتانیا متعهد هستیم و علاوه بر سایر سایت‌های توسعه‌ای خود در این کشور، در حال بررسی منابع جایگزین تأمین انرژی برای این مرکز هستیم. رابطه ما با مایکروسافت همچنان قوی و بلندمدت است و این مسئله ناگوار در شبکه برق لندن، هیچ تأثیری بر سایر قراردادهای ما نخواهد داشت.»

مایکروسافت به درخواست‌ها برای اظهارنظر در این زمینه پاسخی نداد.

این پروژه پیش از این نیز لحظات عجیب و ناخوشایندی را تجربه کرده بود. در ماه مارس مشخص شد زمینی که برای ساخت ابررایانه هوش مصنوعی بریتانیا در نظر گرفته شده، هنوز به‌عنوان انبار داربست استفاده می‌شود. اگرچه ان‌اسکیل از آن زمان زمین را پاکسازی کرده، اما جمع‌آوری داربست‌ها بسیار آسان‌تر از تأمین و تضمین دسترسی به برق از آب درآمده است.

احتمالاً دولت بریتانیا نیز اکنون احساس شرمساری می‌کند؛ چراکه در سپتامبر ۲۰۲۵ پروژه لوتون را با هیاهوی فراوان بخشی از بسته سرمایه‌گذاری ۲۲ میلیارد پوندی مایکروسافت در این کشور معرفی کرده بود. حالا درست کمی بیش از یک سال بعد، مایکروسافت کنار کشیده است و این سایت همچنان با سال‌ها تأخیر برای دریافت برق مورد نیازش دست‌وپنجه نرم می‌کند.

مشکلات شبکه برق فراتر از منطقه اسکس است. سازمان تنظیم مقررات انرژی بریتانیا (Ofgem) اوایل سال جاری میلادی پیشنهاد کرد برای درخواست‌های اتصال دیتاسنترها به شبکه، هزینه‌ای تعیین شود تا پروژه‌های سوداگرانه و غیرواقعی صف درخواست‌ها را مسدود نکنند. تقاضا برای انشعاب‌های جدید در کمتر از یک سال از ۴۱ گیگاوات به ۱۲۵ گیگاوات جهش یافته بود که سهم دیتاسنترها از این رقم حداقل ۸۰ گیگاوات برآورد می‌شود.

برخی از توسعه‌دهندگان دیتاسنتر در بریتانیا به‌جای سال‌ها انتظار برای اتصال به شبکه برق، به سراغ تولید برق با نیروگاه‌های گازی رفته‌اند، در حالی که برخی دیگر با مقاومت روزافزون ساکنان محلی روبه‌رو هستند. ساکنان مناطق نزدیک به دیتاسنتر گوگل در والتم کراس، در یک جلسه عمومی در ماه ژوئیه از آلودگی صوتی، نور شدید تأسیسات و فقدان اطلاع‌رسانی و مشورت مناسب گلایه کردند.

بریتانیا تنها کشوری نیست که متوجه شده رونق هوش مصنوعی با نیازهای زیرساختی عظیمی همراه است. در ایالات متحده نیز اشتیاق عمومی برای احداث دیتاسنترها رو به سردی گذاشته و نگرانی‌ها درباره افزایش هزینه برق و پیامدهای زیست‌محیطی، نگاه‌ها به پروژه‌های جدید را به‌شدت منفی کرده است.

با وجود سرازیر شدن میلیاردها دلار به سوی زیرساخت‌های هوش مصنوعی، این صنعت در حال درک این واقعیت است که ساخت دیتاسنترها بخش آسان ماجراست؛ اما اتصال آنها به شبکه برق و جلب رضایت همسایه‌ها، چالشی به‌مراتب دشوارتر است.