هشدار صریح عضو هیئت‌مدیره OpenAI و رئیس سابق NSA: بدون دیتاسنترها بازی هوش مصنوعی را به چین می‌بازیم!

سخنرانی کلیدی یکی از کارکشته‌ترین چهره‌های امنیتی واشنگتن در یک کنفرانس امنیت سایبری، بار دیگر به همه یادآوری کرد که سرسخت‌ترین چالش‌های این حوزه نه به خطوط کد و نرم‌افزارها، بلکه به خودِ انسان‌ها مربوط می‌شود.

پاول ناکاسونه (Paul Nakasone)، ژنرال بازنشسته ارتش، مدیر پیشین آژانس امنیت ملی آمریکا (NSA) و فرمانده سابق قرارگاه سایبری ایالات متحده، در جریان رویداد ThreatCon1 که این هفته به میزبانی شرکت وال‌ان‌چک (VulnCheck) در ایالت ویرجینیا برگزار شد، اعلام کرد: «ما این روز‌ها با سرعت و ضرب‌آهنگی کاملاً متفاوت روبه‌رو هستیم.»

ناکاسونه با شوخ‌طبعی خودش را فردی اهل «صیانت از نفس و پیشگیری از دردسر» خواند و تعریف کرد که در آغاز ریاستش بر NSA در سال ۲۰۱۸، فهرستی از شرایط بحرانی تنظیم کرد که در صورت وقوع‌شان باید حتی نصفه‌شب او را از خواب بیدار می‌کردند. در همان سال اول، فقط سه تماس شبانه اضطراری داشت؛ اما در ژانویه ۲۰۲۴، یعنی آخرین ماه حضورش در این سازمان، این رقم به ۱۱ تماس در ماه رسید! موضوعی که باعث شد همسرش با طعنه به او بگوید: «گوشی رو بردار، باز همونان؛ موفق باشی!»

ناکاسونه که در ژوئن ۲۰۲۴ به هیئت‌مدیره شرکت اوپن‌ای‌آی (OpenAI) پیوسته، با اشاره به رشد سرسام‌آور تولید ناخالص داخلی (GDP) چین بین سال‌های ۱۹۷۲ تا ۲۰۲۲ تأکید کرد: «بزرگ‌ترین تحول ژئوپلیتیک امروز جهان، خیزش چین است.» او چین را در رتبه نخست فهرست چهار رقیب سایبری اصلی آمریکا قرار داد و به مهارت و پیچیدگی فنی روزافزون پکن اشاره کرد: «آن‌ها دیگر مثل گذشته پرسروصدا و ناشیانه عمل نمی‌کنند.» او کمپین‌های نفوذ عمیق و پردامنه‌ای مانند ولت تایفون (Volt Typhoon) و سالت تایفون (Salt Typhoon) در زیرساخت‌های آمریکا را گواه این ماجرا دانست.

روسیه جایگاه دوم این رده‌بندی را از آن خود کرد. ناکاسونه رخنه گسترده سولارویندز (SolarWinds) را «پیچیده‌ترین حمله به زنجیره تأمین در طول تاریخ» خواند و به نقش هکرهای مجرم روس در حمله باج‌افزاری به خط لوله کلونیال (Colonial Pipeline) اشاره نمود.

او در ادامه به سراغ ایران رفت و به سلسله حملات سایبری به زیرساخت‌های آب‌رسانی در ایالت زادگاهش، مینه‌سوتا، اشاره کرد و گفت: «به عنوان یک شهروند عادی معتقدم کار ایرانی‌ها بود. آن‌ها در فعالیت‌های سایبری‌شان واقعاً دست‌به‌عصا راه نمی‌روند و هیچ ترمزی ندارند.»

در نهایت، ناکاسونه کنایه‌ای جالب هم به کره شمالی زد و با طنز از نفوذ مخفیانه کارشناسان این کشور در پوشش متخصص آی‌تی به غول‌های فناوری آمریکایی سخن گفت: «اصلاً روحم هم خبر نداشت این‌همه کره‌ای در حوزه فناوری اطلاعات کار می‌کنند!»

البته مطمئن‌ترین و قابل پیش‌بینی‌ترین بخش صحبت‌های او، معرفی هوش مصنوعی به عنوان عظیم‌ترین تحول فناورانه تاریخ و سپس دسته‌بندی ایجنت‌های هوش مصنوعی (Agentic AI) به عنوان حساس‌ترین بخش مرتبط با امنیت سایبری بود.

به کارگیری ایجنت‌های هوش مصنوعی کاری بسیار حساس است که می‌تواند آسیب‌پذیری‌های تازه‌ای رقم بزند. ناکاسونه در این باره گفت: «شما باید قادر باشید آن‌ها را زیر نظر بگیرید، کنترل‌شان کنید و از همه مهم‌تر، امنیت‌شان را تضمین نمایید.» او همچنین اشاره کرد که مدافعان امنیت در آمریکا می‌توانند از چالش رقبای خارجی در مدیریت این سه ضلع استفاده کنند: «احساس من این است که ایجنت‌های آن‌ها چندان محافظت‌شده و امن نیستند.»

«به دیتاسنترها نیاز مبرم داریم»

جنجالی‌ترین بخش این سخنرانی به راهکارهای ناکاسونه برای حفظ دست‌بالای آمریکا در چهار ستون قدرت هوش مصنوعی یعنی داده، تراشه‌ها، انرژی و استعدادها اختصاص داشت؛ عواملی که به گفته او، فعلاً فقط در اختیار آمریکا و چین است. ناکاسونه گفت: «وقتی به آینده نگاه می‌کنیم، می‌بینیم با چالش جدی دیتاسنترها روبه‌رو هستیم. آیا واقعاً کسی دوست دارد بیخ گوش خانه‌اش یک مرکز داده عظیم راه بیفتد؟»

جالب اینجاست که ساکنان مناطق غربی محل برگزاری همین کنفرانس (در فاصله کم‌تر از ۲۵ کیلومتری) دقیقاً با همین پرسش روبه‌رو شده و پاسخ‌شان یک «نه» قاطع بوده است! دیتاسنترها در ایالت ویرجینیا، که بیش‌ترین سهم از مراکز داده آمریکا را میزبانی می‌کند، و سراسر این کشور به یک موضوع چالش‌برانگیز تبدیل شده‌اند. ناکاسونه با بیان اینکه باید «روایت درستی» برای افکار عمومی ترسیم کنیم، پیشنهاد کرد که شرکت‌های خصوصی باید خودشان نگرانی مردم از گرانی برق ناشی از مصرف بالای مراکز داده را برطرف سازند.

او افزود: «کاملاً درک می‌کنم که هیچ‌کس دوست ندارد قبض برق بالاتری پرداخت کند؛ اما باید به شکلی با حضور این تأسیسات محاسباتی کنار بیاییم؛ چون ما قطعاً به آن‌ها نیاز داریم.»

تنها حدود ۲۷ کیلومتر به سمت شرق محل کنفرانس، گروه دیگری یعنی سیاست‌گذاران دولت ترامپ حضور دارند که پذیرش مشاوره‌های ناکاسونه برایشان چندان راحت نیست. ناکاسونه از کاخ سفید خواست با قدرت تمام روی شراکت با بخش خصوصی و همفکری با مدیران صنعت سرمایه‌گذاری کند؛ اقدامی که البته دولت تا حدی آن را دنبال کرده است.

اما او یادآور شد که دولت باید روابط خود با متحدان بین‌المللی را هم ترمیم کند؛ پیوندهایی که به نظر می‌رسد به خاطر اصرار وسواس‌گونه ترامپ بر اعمال تعرفه‌ها، روزبه‌روز بیش‌تر ترک برمی‌دارند. او تأکید کرد: «ما باید این اتحادها را بازسازی کنیم.»

ناکاسونه همچنین محدودیت‌های شدید علیه مهاجرت را یک خطای راهبردی خواند و یادآوری کرد که تعداد زیادی از شرکت‌های بزرگ فناوری توسط مهاجران بنیان‌گذاری شده‌اند: «راز واقعی قدرت‌مند ماندن ما به عنوان یک کشور پیشرو، دقیقاً در جذب همین استعدادها نهفته است.»

با این وجود، او ترجیح داد وارد جنجال‌های مربوط به سیاست‌های بحث‌برانگیز سایبری دولت ترامپ، نظیر تعدیل گسترده نیروها در آژانس امنیت سایبری و زیرساخت آمریکا (CISA) نشود؛ تعدیل‌هایی که موجب شد سرپرست این آژانس در رویداد بلک‌هت (Black Hat) اعلام کند CISA چاره‌ای جز «اولویت‌بندی بی‌رحمانه» ندارد. جالب اینکه ناکاسونه در تمام مدت صحبت‌هایش حتی یک بار هم نام ترامپ را به زبان نیاورد.

با این حال، در بخش پرسش‌وپاسخ یکی از حاضران پرسید که چطور می‌توان نخبگان رانده‌شده از نهادهای دولتی را بازگرداند؟ ناکاسونه با اشاره به لزوم احیای جایگاه اجتماعی خدمت به کشور گفت که باید این دیدگاه را دوباره زنده کنیم که فعالیت در بخش امنیت ملی، افتخاری فوق‌العاده بزرگ است.

در ادامه، وقتی درباره برخورد تند با مدیران سابق و منتقد CISA از جمله کریس کربس (Chris Krebs) و جن ایسترلی (Jen Easterly که در دوره پیشین کنفرانس ThreatCon1 سخنرانی کرده بود) و رویکرد دولت در قبال مشاوره‌های بیرونی سؤال شد، ناکاسونه واکنشی هوشمندانه نشان داد.

او که نزدیک به نیم‌ساعت درباره همین موضوعات صحبت کرده بود، با خنده گفت: «یکی از بهترین مزیت‌های بازنشستگی این است که مجبور نیستم درباره سیاست یا سیاست‌مداران نظر بدهم!» و سپس با تمجید از همکاران پیشین خود، آن‌ها را «میهن‌پرستان واقعی» توصیف کرد.