ورود تمام‌عیار هوش مصنوعی به لیگ NBA؛ از توپ‌های هوشمند تا مهار شرط‌بندی مشکوک و تحلیل بازی

لیگ NBA با به‌کارگیری سیستم بینایی ماشین Hawk-Eye سونی، توپ‌های بسکتبال مجهز به سنسور و زیرساخت ابری AWS، گامی بلند برای خودکارسازی داوری و شناسایی شرط‌بندی‌های مشکوک برداشته است.

سوت‌های اشتباه در خروج توپ از زمین، رسوایی‌های شرط‌بندی پیرامون عملکرد انفرادی بازیکنان و ستاره‌هایی که بدون لمس توپ ساختار حمله را بازتعریف می‌کنند اما هیچ اثری از آن‌ها در جدول آماری ثبت نمی‌شود؛ لیگ NBA هر سه مورد را چالش‌هایی می‌داند که فناوری می‌تواند برای آن‌ها راه‌حل ارائه دهد.

این لیگ در حال حاضر هوش مصنوعی را در سه جبهه مجزا به خدمت گرفته است: ارتقای دقت داوری، نظارت بر سلامت و اصالت رقابت‌ها، و تحلیل پیشرفته عملکرد فنی. سیستم بینایی ماشین Sony Hawk-Eye، توپ بسکتبال سنسوردار شرکت ویلسون (Wilson) و خدمات ابری Amazon Web Services هسته اصلی این تحول را تشکیل می‌دهند؛ دگرگونی‌هایی که تجربه تماشای مسابقات را به‌کلی متحول خواهند کرد.

داوری دقیق و بدون خطا؛ توپ هوشمند چه تحولاتی رقم می‌زند؟

ردیابی اپتیکال و تعبیه سنسورهای مینیاتوری می‌توانند تصمیم‌گیری‌های عینی و فنی داوران را که بازی‌ها را به بازبینی‌های ویدیویی طولانی می‌کشانند، کاملاً خودکار کنند.

بر اساس بیانیه رسمی همکاری NBA، سیستم Hawk-Eye سونی حرکت بازیکنان و توپ را به‌صورت سه‌بعدی و با تأخیر بسیار ناچیز ثبت می‌کند. این فناوری بستر لازم را برای تحلیل‌های پیشرفته فراهم می‌سازد و هدف نهایی آن، خودکارسازی تصمیم‌های عینی داوری مانند اعلام خروج توپ از زمین و خطای گولتندینگ (تداخل با توپ در مسیر سبد) است.

به گزارش یاهو اسپورتس، شرکت ویلسون در حال آزمایش نوعی توپ بسکتبال مجهز به سنسور داخلی یک‌گرمی است که سرعت جابه‌جایی، چرخش و خط سیر توپ را با دقت بالا اندازه می‌گیرد. این آزمایش‌ها تاکنون در لیگ توسعه (G League)، لیگ تابستانی و دیدارهای پیش‌فصل انجام شده و طبق گزارش‌ها، بازیکنان هیچ تغییری در وزن یا حس لمس توپ احساس نکرده‌اند.

کاربردهای این فناوری کاملاً ملموس و دقیق است؛ این سنسور می‌تواند با قاطعیت مشخص کند قبل از خروج توپ از خط حاشیه، دست کدام بازیکن به آن برخورد کرده، یا نوک انگشت مدافع پیش از ثبت خطای احتمالی گولتندینگ، چرخش توپ را دستخوش تغییر کرده است یا خیر.

به گزارش یاهو اسپورتس، آدام سیلور، کمیسر NBA، از احتمال استفاده از این توپ‌ها در فصل عادی از اوایل فصل آینده سخن گفته است، هرچند هنوز هیچ تاریخ قطعی اعلام نشده است. توپ هوشمند در حال حاضر همچنان در مرحله آزمایشی به سر می‌برد و به‌عنوان یک ابزار کمکی بالقوه برای داوران ارزیابی می‌شود، نه سیستمی که در مسابقات کنونی تصمیم‌های نهایی و الزام‌آور اتخاذ کند.

به گزارش یاهو اسپورتس، دریموند گرین با صراحت اعلام کرد: «این نشان می‌دهد هوش مصنوعی همچنان به نفوذ خود در دنیای بسکتبال ادامه می‌دهد.» او با وجود انتقاد از این روند، اذعان کرد که فناوری می‌تواند خطاهای انسانی را کاهش دهد. در تقسیم وظایف پیشنهادی، تصمیم‌گیری‌های قضاوتی و تفسیری داوران—به‌ویژه خطاهای ناشی از برخورد فیزیکی—همچنان به نیروی انسانی سپرده می‌شود، در حالی که سیستم‌های خودکار وقایع فیزیکی و قابل‌اندازه‌گیری مانند موقعیت مکانی توپ و مسیر حرکت آن را بر عهده می‌گیرند.

فراتر از آمارهای سنتی؛ نظارت بر اصالت بازی و معیارهای نامرئی هوش مصنوعی

یک پلتفرم هوش مصنوعی اختصاصی و ابزارهای ردیابی پیشرفته، دامنه اشراف این لیگ را از زمین مسابقه تا سامانه‌های شرط‌بندی و عمق داده‌های آماری بازی گسترش داده‌اند.

بر اساس گزارش شبکه CNBC، لیگ NBA یک پلتفرم هوش مصنوعی اختصاصی توسعه داده است که داده‌های بازی، گزارش‌های مربوط به آسیب‌دیدگی و نشانه‌های آمادگی بازیکنان در شبکه‌های اجتماعی را تحلیل و با یکدیگر تطبیق می‌دهد. این سامانه همچنین اطلاعات شرط‌بندی‌های انفرادی را زیر ذره‌بین می‌برد تا الگوهای مشکوک قمار را ردیابی کند؛ هرچند تحقیقات تکمیلی و فرآیندهای انضباطی همچنان تحت هدایت بازرسان انسانی انجام می‌پذیرد.

این تشدید نظارت در پی پرونده‌های جنجالی پیرامون چهره‌هایی چون جونتای پورتر، تری روزیر، دیمون جونز و چانسی بیلاپس انجام می‌شود. به گزارش یاهو اسپورتس، NBA هم‌زمان نظارت خود را بر انواع شرط‌هایی که بنگاه‌های رسمی قمار ارائه می‌دهند سخت‌تر کرده است؛ به‌ویژه گزینه‌های شرط‌بندی روی افت عملکرد بازیکنان (Under bets).

همچنین به گزارش CNBC، طرحی با هدف محافظت از ورزشکاران طراحی شده است که می‌تواند آزارها و توهین‌های سایبری در شبکه‌های اجتماعی علیه بازیکنانِ عضو این برنامه را شناسایی و علامت‌گذاری کند. با این حال، جزییات مربوط به استقرار کامل و میزان اثربخشی این سامانه همچنان نیازمند شفاف‌سازی و انتشار گزارش‌های تکمیلی است.

آمازون وب سرویس (AWS) به‌عنوان شریک رسمی ابری و هوش مصنوعی NBA نقش‌آفرینی می‌کند. طبق مستندات بخش آمار لیگ و AWS، سیستم بینایی ماشین Hawk-Eye چندین نقطه از بدن بازیکنان را روی تصویر نقشه‌برداری می‌کند تا میزان نزدیکی مدافع، وضعیت رهاسازی توپ هنگام شوت و احتمال گل شدن هر پرتاب را شبیه‌سازی کند؛ داده‌های زمینه‌ای ارزشمندی که معیارهای کلاسیک مانند امتیاز، ریباند و پاس گل هرگز قادر به ثبت آن‌ها نبودند.

معیار تحلیلی «جاذبه» (Gravity) میزان توجه و تمرکز دفاع حریف روی یک بازیکن و فرصت‌هایی را که این جاذبه برای سایر هم‌تیمی‌ها پدید می‌آورد، اندازه‌گیری می‌کند؛ حتی در موقعیت‌هایی که ستاره تیم اصلاً توپ را لمس نکرده است. شاخص دیگری به نام «امتیاز اهرم» (Leverage Score) نیز با استفاده از مدل‌سازی خلاف‌واقع، سهم اثرگذاری تک‌تک بازیکنان حاضر در زمین را ارزش‌گذاری می‌کند. با این حال، هر دوی این شاخص‌ها خروجی‌های محاسباتی مبتنی بر پیش‌فرض‌های ریاضی هستند، نه اندازه‌گیری‌های فیزیکی و عینی ارزش عملکرد بازیکن.

برای هوادارانی که بازی‌ها را از صفحه نمایشگر دنبال می‌کنند، پیاده‌سازی این مدل ترکیبی می‌تواند به معنای کاهش توقف‌های کسل‌کننده برای بازبینی صحنه‌ها و ارائه آمار و ارقام جذاب‌تر در حین پخش زنده باشد. اما چالش ظریف‌تر، دقت در شیوه بازنمایی این داده‌ها است؛ آمارهای تولیدشده توسط مدل‌های هوش مصنوعی درجاتی از عدم قطعیت را به‌همراه دارند و نحوه تبیین این تمایز برای هواداران از سوی لیگ، اهمیتی هم‌سنگ با خود فناوری خواهد داشت.