نروژ ترمز عینک‌های هوش مصنوعی را کشید؛ آغاز ممنوعیت دولتی در مدارس و پارک‌ها

نروژ به اولین کشور بزرگی تبدیل شده که در واکنش به نگرانی‌های روزافزون درباره نقض حریم خصوصی توسط گجت‌های پوشیدنی، پیشنهاد ممنوعیت موقت استفاده از عینک‌های هوش مصنوعی را در برخی مکان‌های عمومی مطرح کرده است.

دولت چپ‌میانه این کشور ثروتمند حوزه اسکاندیناوی اعلام کرده که به زودی لایحه‌ای را برای ممنوعیت موقت این عینک‌ها در فضاهایی مانند پارک‌ها، سواحل، مدارس و مهدکودک‌ها به پارلمان ارائه می‌دهد. علاوه بر این، قرار است یک کارگروه تخصصی هم تشکیل شود تا قوانین دائمی ملی را در این زمینه تدوین کند.

تورگیر میکائلسن (Torgeir Micaelsen)، وزیر دیجیتالی‌سازی نروژ، در این باره گفت: «من نگران ورود این فناوری‌های قدرتمند نوظهور هستم؛ فناوری‌هایی که خطر عکس‌برداری، فیلم‌برداری یا ضبط مخفیانه صدای مردم را بدون آگاهی آن‌ها به همراه دارند.» او تاکید کرد که یک ممنوعیت موقت «به ما فرصت می‌دهد تا بررسی‌های دقیقی انجام دهیم، گفت‌وگوهایی آگاهانه داشته باشیم و پایه‌های مقررات‌گذاری دائمی را بچینیم.»

این روز‌ها دولت‌ها در سراسر جهان حسابی درگیر چگونگی قانون‌گذاری عینک‌های هوش مصنوعی هستند؛ از مدل‌های معروف شرکت متا (مالک فیس‌بوک) گرفته تا نمونه‌های ارزان‌قیمت و کپی بازار. نگرانی اصلی این است که افراد بدون اجازه از دیگران فیلم بگیرند؛ به‌خصوص از کودکان و زنان در محیط‌های حساسی مانند رختکن‌ها.

حتی پیش از این تصمیم دولتی، بخش‌هایی از جامعه نروژ دست‌به‌کار شده و محدودیت‌های خودشان را اعمال کرده بودند؛ برای مثال مدارسی در اسلو (پایتخت نروژ) و همچنین شرکت بزرگ نفتی و گازی ایکوینور (Equinor) که استفاده از این عینک‌ها را در دفاتر کاری و سکوهای فراساحلی خود به طور کامل ممنوع کرده است.

هم‌زمان، استرالیا نیز در حال بررسی ممنوعیت عینک‌های هوشمند در برخی مکان‌های عمومی است و دادگاه‌های متعددی در کشور‌های مختلف، هم‌گام با افزایش استفاده از این فناوری‌های پوشیدنی، ورود آن‌ها را به جلسات دادگاه قدغن کرده‌اند.

با این حال، دولت نروژ اعلام کرده که به دنبال ممنوعیت کامل و همه‌جانبه نیست. به گفته مقامات، استفاده مناسب از این عینک‌ها در فضاهایی که هیچ خطری برای تصویربرداری بدون رضایت افراد وجود ندارد، همچنان امکان‌پذیر خواهد بود.

دولت همچنین تاکید کرد که تصویب این ممنوعیت پیشنهادی از «اولویت‌های اصلی» آنهاست و پیش‌نویس این قانون خیلی زود روی میز پارلمان قرار خواهد گرفت.

میکائلسن در ادامه صحبت‌هایش خاطرنشان کرد: «ما جامعه‌ای نمی‌خواهیم که در آن مردم مدام نگران ضبط مخفیانه صدا و تصویر خود در فضاهایی باشند که همیشه به دور از هرگونه نظارت و زیر ذره‌بین بودن در آن‌ها وقت می‌گذراندند. چنین فضایی حس ناامنی به جامعه القا می‌کند و باعث می‌شود آدم‌ها احساس ناامنی کنند و کنار بکشند.»

از طرف دیگر، غول‌های فناوری آمریکایی مثل متا، گوگل و OpenAI معتقدند فناوری‌های پوشیدنی، به‌ویژه عینک‌های هوشمند، پتانسیل این را دارند که جای گوشی‌های موبایل را بگیرند و به دروازه اصلی ورود ما به دنیای هوش مصنوعی تبدیل شوند. از نگاه آنها، صحبت کردن مستقیم با هوش مصنوعی که همیشه شنوای گفتگوها و زندگی روزمره است، خیلی راحت‌تر از باز کردن یک اپلیکیشن و تایپ کردن درخواست‌هاست. تحلیل‌گران مؤسسه تحقیقاتی Counterpoint Research تخمین می‌زنند که کاربران بین سال‌های ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۲ بیش از یک تریلیون دلار صرف خرید این گجت‌های پوشیدنی خواهند کرد.

اما دقیقاً همین قابلیت دیدن و شنیدن مداوم محیط، زنگ خطر گسترده‌ای را برای حریم خصوصی به صدا درآورده؛ تا جایی که برخی از فعالان حقوق شهروندی به این ابزار‌ها برچسب «فناوری چشم‌چران» یا مزاحم زده‌اند.