قرارداد ۷۵۰ هزار دلاری پلیس نیویورک برای خرید سامانه رهگیری گوشی با هوش مصنوعی؛ افزایش نگرانیها از نبود نظارت

توافق انحصاری پلیس نیویورک با شرکت Cognyte، پای فناوری شبیهساز دکلهای مخابراتی مجهز به هوش مصنوعی را بدون وجود هیچگونه سازوکار نظارت و بازرسی مستقل به این شهر باز می‌کند.

گوشی هوشمند شما همواره بهصورت خودکار قوی‌ترین و نزدیک‌ترین سیگنال مخابراتی در دسترس را جستجو کرده و به آن متصل میشود؛ سامانهای به نام FalcoNet دقیقاً بر همین رفتار متکی است. اداره پلیس نیویورک اکنون در حال دریافت نظرات عمومی پیرامون پیشنهاد قراردادی سهساله و انحصاری با شرکت Cognyte Technology برای خرید سامانه قابل حمل شبیهساز دکل FalcoNet است؛ قراردادی که سخت‌افزار، نرم‌افزار، آموزش، گارانتی و پشتیبانی فنی را پوشش می‌دهد اما هنوز نهایی نشده است.

سامانه FalcoNet دقیقاً چه کار میکند؟

این دستگاه نقش یک دکل مخابراتی واقعی را ایفا میکند، شناسههای گوشیهای متصلشده را به دام میاندازد و به پلیس امکان می‌دهد محدوده هدف را بهدقت رهگیری کند.

سامانه FalcoNet عملکردی مشابه یک دکل مخابراتی واقعی دارد و باعث می‌شود تلفنهای همراه مجاور به آن متصل شوند. پس از اتصال، سامانه شناسه دستگاه‌ها را ثبت می‌کند و با سنجش قدرت نسبی سیگنال و جهت انتشار آن، مسیر کلی منتهی به دستگاه هدف را به بازرسان نشان می‌دهد. البته این سیستم داده‌های موقعیت مکانی دقیق ماهوارهای (GPS) را ثبت نمیکند، بلکه جهت و محدوده تقریبی آن را مشخص می‌سازد.

این کارایی با شنود مکالمات یا خواندن پیامکها متفاوت است. مقامات پلیس نیویورک اعلام کردهاند که از FalcoNet برای شنود تماسها یا جمعآوری پیامکهای گوشی افرادی که نقشی در پرونده ندارند استفاده نخواهد شد. این سامانه کاملاً قابل حمل است و میتوان آن را روی خودروی پلیس، پهپاد یا حتی داخل یک کولهپشتی حمل کرد. با این حال، جزئیات دقیق قابلیت‌های هوش مصنوعی شرکت Cognyte در سامانه FalcoNet همچنان در اسناد عمومی مبهم مانده است؛ بهویژه آنکه پلیس نیویورک در دستورالعمل فوریه ۲۰۲۶ خود، این جمله قبلی را که شبیهسازهای دکل از هوش مصنوعی یا یادگیری ماشین استفاده نمیکنند، در سکوت خبری حذف کرد.

محدودیتهای قانونی و ضمانتهای روی کاغذ

دستورالعمل منتشرشده پلیس در بیشتر موارد مستلزم حکم قضایی است، اما استثنائات در نظر گرفتهشده و دسترسیهای خاص، چارچوب عملیاتی آن را مشخص می‌کنند.

بر اساس سیاستنامه ارزیابی عملکرد و کاربرد که توسط پلیس منتشر شده است، بازرسان باید در بیشتر پروندهها پیش از بهکارگیری شبیهساز دکل، با ارائه شواهد کافی، حکم تفتیش را از قاضی دریافت کنند. با این حال، در شرایط اضطراری که خطر فوری آسیب جدی یا مرگ وجود داشته باشد، استفاده از دستگاه پیش از دریافت حکم مجاز شمرده شده است؛ مشروط بر آنکه ظرف ۴۸ ساعت حکم قضایی عطفبهماسبق اخذ شود. علاوه بر این، برای پیدا کردن افراد مفقودشده یا نجات افراد در معرض خودکشی، به هیچ حکمی نیاز نخواهد بود.

بهرهبرداری از این ابزار تنها به چهار نفر از اعضای واحد پاسخگویی فنی (TARU) محدود است که سامانه را با لپتاپ روی شبکهای بسته و مستقل اجرا می‌کنند. مقامات پلیس برای اثبات لزوم دسترسی سریع به موقعیت مکانی گوشیها، به نجات دختری ۱۵ ساله در ماه فوریه اشاره کردند که از مرکزی در منطقه کوئینز ربوده شده بود. با این حال، این استناد تنها به فناوری ردیابی گوشی بهصورت کلی مربوط میشد و هیچ منبعی حضور مستقیم FalcoNet را در آن ماجرا تأیید نکرده است.

این چارچوب روی کاغذ معقول و اطمینانبخش بهنظر میرسد، اما مشکل اصلی از همان شکافی آغاز می‌شود که میان وعدههای روی کاغذ و واقعیت غیرقابل بررسیِ بیرون از اداره پلیس وجود دارد.

پیش از آنکه پلیس نیویورک دستورالعمل مکتوبی برای شبیهسازهای مخابراتی یا الزام به دریافت حکم قضایی تدوین کند، طبق گزارش روزنامه NY Daily News، بیش از ۱,۰۰۰ بار از این فناوری استفاده کرده بود. همین پیشینه نشان می‌دهد که چرا گروه‌های مدافع حقوق مدنی، وعدههای کنونی را تنها یک نقطه آغاز حداقلی میدانند، نه تضمینی قطعی و نهایی.

اتحادیه آزادیهای مدنی نیویورک هشدار داده است که شبیهسازهای دکل مخابراتی می‌توانند داده‌های هویتی گوشی تمام افرادی را که هیچ ارتباطی با پروندههای قضایی ندارند نیز ثبت کنند. این نگرانی با چالش دیگری گره میخورد: واحد جرمشناسی دیجیتال در جامعه کمکهای حقوقی (Legal Aid Society) تاکید می‌کند که بدون دسترسی به سوابق بازرسی و نظارت مستقل بیرونی، تأیید رعایت محدودیتها در جمعآوری محتوا عملاً غیرممکن است. همچنین پروژه نظارت بر فناوری‌های مراقبتی (STOP) خاطرنشان می‌کند که پلیس نیویورک با وجود انتشار گزارش درباره عملیات پهپادها، هیچ گزارشی درباره دفعات استفاده از شبیهساز دکل بهصورت موردی منتشر نمی‌کند. این عدم تقارن در شفافسازی، ارزیابی اینکه چه کسانی هدف نظارت بودهاند یا آیا رویههای سازمانی رعایت شدهاند یا خیر را بسیار دشوار می‌کند.

به گزارش NY Daily News، شرکت Cognyte به درخواستها برای اظهار نظر پاسخی نداده است. پیشتر نیز سازمانهای حقوق بشری درباره فروش ابزارهای شرکت Cognyte به دولتهایی که متهم به سرکوب مخالفان و منتقدان سیاسی خود بودهاند ابراز نگرانی کرده بودند؛ ادعاهایی که در حد اتهام گزارش شدهاند و تاکنون در مراجع قضایی اثبات نشدهاند.

پیش از تصویب نهایی این قرارداد، پلیس نیویورک باید متعهد به انتشار گزارش‌های ادواری، تدوین سازوکار شفاف نگهداری و حذف داده‌ها و ایجاد مسیری معتبر برای حسابرسیهای مستقل شود. الزام به دریافت حکم قضایی و محدود بودن دسترسی به یک واحد خاص، کف استانداردهای نظارتی است نه سقف آن. استقرار ابزارهای نظارتی مجهز به هوش مصنوعی در یکی از متراکمترین شهرهای جهان، باید با شفافیتی همراه باشد که افکار عمومی و نهادهای مدنی بتوانند آن را بهصورت واقعی بسنجند.