OpenAI چگونه ابزارهای کدنویسی خود را به دستیار شخصی و همیشگی dots تبدیل کرد؟

دستیارهای شخصی و همیشه فعال هوش مصنوعی که حتی بدون درخواست مستقیم کاربر در پسزمینه به فعالیت خود ادامه میدهند، پاسخ امسال دنیای فناوری به این پرسش بنیادین هستند که عموم مردم در عمل چگونه از مدل‌های یادگیری عمیق استفاده خواهند کرد. در این میان، استارتاپ Instinct یکشبه به پدیدهای پر سر و صدا تبدیل شد و شرکت متا نیز تمام توان بازاریابی خود را به میدان آورد تا از دستیار هوشمند خود با نام Muse پشتیبانی کند.

شرکت OpenAI نیز قصد نداشت از این رقابت جا بماند. این شرکت در اواخر ماه سپتامبر و در جریان روز توسعهدهندگان خود، دستیار هوشمند اختصاصیاش موسوم به dots را رونمایی کرد. الکساندر امبیریکوس (Alexander Embiricos)، مدیر تیم محصولات سازمانی OpenAI، در جریان برگزاری رویداد فناوری دیسراپت حاضر شد تا ریشههای شکلگیری این محصول را تشریح کند؛ گفتگویی که با این پرسش جذاب آغاز شد که چرا شرکت‌های فناوری برای ماشینهای محاسباتی تریلیونپارامتری خود، به سراغ نمادها و آواتارهای کارتونی و دوستداشتنی رفتهاند.

امبیریکوس پیرامون تلاشها برای ساخت دستیارهای هوش مصنوعی گفت: «نوعی تکامل همگرا در این حوزه در حال رخ دادن است. هنگامی که روی توسعه محصول کار میکردیم، دریافتیم اگر این سیستم را به‌شکل یک موجودیت یکپارچه و در قالب یک گفتگوی پیوسته تعریف کنیم، نه چندین مکالمه پراکنده و مجزا، کاربری آن برای افراد بسیار ساده و ملموس خواهد شد.»

این دستیار در حال حاضر از طریق نسخههای دسکتاپ و موبایل اپلیکیشن ChatGPT در اختیار مشترکان طرح Pro و سطوح بالاتر قرار دارد؛ سرویسی که اشتراک ماهانه آن از ۱۰۰ دلار آغاز می‌شود. پس از اتصال این دستیار به تقویم، ایمیل، رایانه شخصی و سایر ابزارهای کاری، این عامل هوشمند تمام تلاش خود را به کار میبندد تا در پیشبرد وظایف روزمره به کاربر کمک کند.

امبیریکوس خاطرنشان می‌کند که بخش عمدهای از قابلیت‌های dots با استفاده از ابزار کدنویسی Codex که در ابتدای سال جاری توسط OpenAI عرضه شده بود نیز قابل دستیابی بود؛ هرچند استفاده از آن ابزار مستلزم صرف زمان بیشتر و راهبری مداوم توسط کاربر است. او خاطرهای را به یاد می‌آورد که وقتی همسرش رایانه خود را تمام شب روشن گذاشت تا عاملهای هوشمندش بتوانند بیوقفه به فعالیت ادامه دهند، او این دستاورد را بهعنوان یک موفقیت بزرگ جشن گرفت.

او در جریان این نشست اظهار داشت: «دغدغه اصلی من در تیم محصول این است که چگونه ابزاری بسازیم که استفاده از آن برای همه طبیعی و واقعاً سودمند باشد. بخش بزرگی از این هدف به افزودن یک فناوری کاملاً تازه به محصول مربوط نمیشود؛ بلکه به شیوه معرفی آن به کاربر و تجربهای که هنگام کار به او منتقل می‌کند بستگی دارد.»

مسیر تحول؛ از چتبات و ابزار کدنویسی تا دستیار شخصی

تسهیل استفاده از این فناوری به معنای بازطراحی و ارائه مجدد قابلیت‌های مدل‌های شرکت در قالبی در دسترس بود؛ مسیری که با توسعه ChatGPT Work بر پایه ابزارهای کدنویسی خودکار مهندسان نرم‌افزار آغاز شده بود. حتی نامگذاری این دستیار که با الهام از فضای خالی درون لوگوی OpenAI انتخاب شده، با این هدف صورت گرفته است که «حسی از یک پدیده فراگیر و همیشگی را القا کند.» (امبیریکوس در پاسخ به این پرسش که چه زمانی متوجه شد ایلان ماسک، رقیب فعال او در دنیای هوش مصنوعی، مالکیت دامنه dot.com را در اختیار دارد، پاسخ داد: «بسیار دیر از این موضوع باخبر شدم.»)

ایده بنیادین یک عامل هوشمند پایدار این است که نیازی به دریافت مداوم پرامپت و دستور مستقیم از سوی کاربر ندارد. این رویکرد برای شرکت OpenAI به معنای مصرف بیشتر توکن است و برای کاربران، دستیاری پیشکنشگر را به ارمغان می‌آورد که به تعبیر امبیریکوس، «همواره به شما فکر می‌کند و میکوشد بهترین راه برای کمک به امورتان را بیابد.»

بررسیها و آزمایش‌های انجامشده نشان می‌دهد که توانایی آیندهنگری این دستیار کاملاً مشهود و در موارد متعدد بسیار مفید است، هرچند هنوز به تکامل نهایی نرسیده است. این ابزار می‌تواند تداخلهای تقویم کاری و مهلتهای تحویل پروژه‌ها را تشخیص دهد، اما این هشدارها همواره در بهترین زمان ممکن ارائه نمی‌شوند.

امبیریکوس درباره تجربه شخصی خود از کار با دستیار هوشمندش می‌گوید: «نخستین باری که یکی از این تداخلها را به من یادآوری کرد، که به مراحل اولیه توسعه مربوط میشد، تنها سه دقیقه پیش از آغاز رویداد بود! دستیار به من پیام داد که فلان جلسه در راه است و شاید بهتر باشد فکری به حال آن کنی، در حالی که من فقط سه دقیقه فرصت داشتم!»

امبیریکوس انتظار دارد که زمانبندی این سیستم با گذشت زمان بهبود یابد، اما رویکرد پیشکنشگر را نقطه قوت اصلی محصول می‌داند. او در این باره گفت: «اخیراً از زبان مهندسی در یک استارتاپ تحویل کالا با پهپاد شنیدم که میگفت در سیستم آنها اختلالی فنی پیش آمده بود، اما پیش از آنکه او متوجه بروز مشکل شود، دستیار هوشمندش قطعی را تشخیص داده، ابعاد آن را ارزیابی کرده و با راهکارهایی عملی برای رفع نقص به سراغش رفته بود.»

سپردن کلیدها به دستیار هوشمند و دغدغه حریم خصوصی

مشابه اغلب کاربردهای عاملهای هوش مصنوعی، همواره تعارضی آشکار میان داده‌های شخصی مورد نیاز مدل برای کارایی بهتر و میزان اطلاعاتی که کاربر ناچار است در اختیار یک شرکت نرم‌افزاری بگذارد، وجود دارد. دستیار Muse بهدلیل ایجاد نمایهای از روابط خانوادگی و دوستان کاربران مورد انتقاد قرار گرفته است؛ داده‌هایی که هرچند برای پیشنهاد رستوران مناسب هنگام دیدار با یک دوست خاص استفاده میشوند، اما می‌توانند ارزش فوق‌العادهای برای تجارت تبلیغاتی متا خلق کنند. آیا دستیار dots نیز داده‌های مشابهی جمعآوری میکند؟

امبیریکوس در این باره توضیح داد: «بله، قابلیتی را در dots طراحی کردهایم که آن را تحقیق و کاوش پیشکنشگر مینامیم. این دستیار در بازههای زمانی منظم، اطلاعات خود درباره شما، گفتگوهای پیشین و مواردی را که اجازه دسترسی به آنها را صادر کردهاید بررسی می‌کند. سپس به تحقیق میپردازد تا ببیند چه کاری می‌تواند انجام دهد که بیشترین فایده را برای شما داشته باشد و در نهایت، آن ایدهها را به شما پیشنهاد می‌دهد.»

با این حال، تفکیک نیازهای داده‌های یک عامل هوشمند از منافع تجاری شرکت مادر کاری دشوار است. استارتاپ Hark که در حال توسعه دستیار شخصی هوش مصنوعی خود است، صراحتاً تأکید می‌کند که بر خلاف رویکرد OpenAI و متا، هرگز از داده‌های گردآوریشده برای رونق کسبوکار تبلیغاتی استفاده نمی‌کند.

در مورد dots، شرکت OpenAI اعلام کرده است که این عامل از همان کنترلهای حریم خصوصی ChatGPT پیروی میکند؛ به این معنا که کاربران می‌توانند آموزش مدل با داده‌های خود را متوقف کنند تا گفتگوهایشان برای ارتقای هوش مصنوعی استفاده نشود و نحوه دسترسی آن به بخش‌های مختلف رایانه را مدیریت نمایند. با این حال، این تنظیمات هنوز بهاندازه کافی جزئی و دقیق نیستند و برنامه عملکردی تحمیلکننده دارد؛ بهعنوان نمونه، این سیستم اجازه دسترسی صرفاً به شیوه خواندنی را به فضاهای ابری نمیپذیرد و خواهان دسترسی کامل است.

امبیریکوس اظهار کرد: «معتقدم که باید کنترلهایی فوق‌العاده جزئی و لایهبهلایه ایجاد کنیم.» با این حال، او هوشمندی مدل و توانایی آن در تشخیص موقعیتها را روی دیگر این سکه دانست.

امبیریکوس افزود: «این موضوع هنگام رونق اولیه محصول باعث شد با انتقاداتی نیز روبرو شویم. ما در ابتدای کار تنظیمات پیشفرضی بسیار محتاطانه برای اقدامات عامل تعیین کرده بودیم و سیستم برای کوچک‌ترین کارها مکرراً اجازه میخواست. میدانستم که چنین بازخوردهایی دریافت خواهیم کرد، اما مطمئن بودیم که با گذشت زمان می‌توانیم این رفتار را بهدقت تنظیم و بهینه کنیم.»

آیا عاملهای شخصی هوش مصنوعی قابلیت مقیاسپذیری دارند؟

پرسش بنیادین دیگر این است که آیا عاملهای هوش مصنوعی توانایی توسعه در مقیاس انبوه را دارند یا خیر. این ابزارها زمانی که افراد انگشتشماری از آنها استفاده می‌کنند جذاب به نظر می‌رسند و روایتها درباره رزرو خودکار رستورانهای شلوغ فراوان است؛ اما کسبوکارها لزوماً تعامل با عاملهای ماشینی را نمیپسندند و زیرساخت لازم برای پذیرش آنها را ندارند. از سوی دیگر، انسان‌ها نیز علاقهای به همکلامی با این عاملها ندارند؛ امبیریکوس نیز شخصاً در همین دسته قرار می‌گیرد و تأکید می‌کند که تمایلی به دریافت پیام‌های تبلیغاتی از سوی ایجنت‌ها ندارد. او حتی برای امور کاری خود از دستیار انسانی استفاده میکند، چراکه شرکای تجاری OpenAI ترجیح می‌دهند با یک انسان در ارتباط باشند. او در این زمینه افزود: «من شخصاً هیچگاه تمایل ندارم در جلسهای با عامل هوش مصنوعی شخص دیگری شرکت کنم.»

اگر پیشبینی رهبران هوش مصنوعی مبنی بر اینکه آینده متعلق به عاملهای خودکار است درست باشد، آیا دنیای ما می‌تواند بدون ایجاد فشار مضاعف و اختلال در زیرساختهای موجود، از وب‌سایتها و کسبوکارها گرفته تا شبکه‌های پرداخت مالی، این تحول را هضم کند؟

امبیریکوس در این باره گفت: «ما در OpenAI لزوماً برای ارائه قابلیت‌های تازهتر در تعامل عامل با جهان بیرون عجله نمی‌کنیم. هر زمان که تصمیم به اضافه کردن امکانی جدید بگیریم، آن را در هماهنگی نزدیک با کل زیستبوم فناوری توسعه میدهیم. هرچند شاید نتوانم جزئیات زیادی را فاش کنم، اما در حال حاضر گفتگوهای فشرده و عمیقی با شرکت‌های پردازش پرداخت داریم.»

اجازه دادن به یک دستیار هوش مصنوعی برای انجام تراکنشهای مالی از طریق همکاری با شرکت‌های پرداخت، می‌تواند یک جریان درآمدی پرسود و بیسابقه برای OpenAI ایجاد کند؛ هرچند جلب اعتماد مصرفکنندگان برای چنین دسترسی حساسی چالشی عظیم به شمار میرود. در شرایطی که اعطای دسترسی به صندوق ایمیل شخصی نیز برای بسیاری از کاربران تصمیمی دشوار است، اتصال مستقیم هوش مصنوعی به حسابهای بانکی خط قرمزی پررنگ تلقی میشود؛ دست‌کم در شرایط کنونی.